“ჩემი შვილი და რძალი სახლში მივედი, რომ დავხმარებოდი, მაგრამ შვილმა მითხრა: აქ ადგილი არ არის” – დედის გულახდილი მონოლოგი ემიგრაციიდან დაბრუნების შემდეგ

– „აქ ადგილი არ არის, დედა…“ – მიხომ ისე მითხრა, თვალებში არ შემოუხედავს. თითქოს სიტყვები ჰაერში გაიყინა და ოთახში სიცივე ჩამოვარდა. ჩემმა ხელებმა თავისით დაიწყეს კანკალი, თითქოს მთელი ცხოვრება ამ მომენტისთვის ემზადებოდნენ.

ოცდაათი წელი მარტო მე და მიხო ვიყავით. ჩემი ქმარი, გია, მაშინვე წავიდა, როცა მიხო სამი წლის იყო – წავიდა რუსეთში სამუშაოდ და იქვე დარჩა. მე კი თბილისში დავრჩი, პატარა ბინაში, სადაც ყოველი კუთხე მიხოს ბავშვობის მოგონებებით იყო სავსე. ვმუშაობდი ორ სამსახურში – დილაობით სკოლაში მასწავლებლად, საღამოობით კი მეზობლის მაღაზიაში. მიხოსთვის ყველაფერი მინდოდა – ახალი წიგნები, სპორტული ფეხსაცმელი, თუნდაც ერთი ნაჭერი ტორტი დაბადების დღეზე.

მიხო ყოველთვის ჩუმი იყო. ბავშვობაში ხშირად ეკითხებოდა: „დედა, მამა რატომ არ გვყავს?“ მე კი ვცდილობდი, სიმართლე დამემალა და ვეუბნებოდი: „მამა შორსაა, მაგრამ ძალიან უყვარხარ.“

წლები გავიდა. მიხო გაიზარდა, უნივერსიტეტში ჩააბარა. მე კი უკვე ვგრძნობდი, რომ ჩემი ძალები იწურებოდა. როცა მიხომ ოცდახუთი წელი შეუსრულდა, გადავწყვიტე ემიგრაციაში წავსულიყავი – იტალიაში. მეგონა, რომ რამდენიმე წელიწადში საკმარის ფულს შევაგროვებდი და მერე მშვიდად დავბრუნდებოდი.

ემიგრაციაში ცხოვრება სულ სხვა რამ აღმოჩნდა – მარტოობა, უცხო ენა, უცხო სახეები. მაგრამ მიხოსთვის ყველაფერს გავუძლებდი. ყოველ თვე ვუგზავნიდი ფულს, რომ არაფერი მოჰკლებოდა. ტელეფონზე ხშირად ვესაუბრებოდით – ზოგჯერ ვგრძნობდი, რომ რაღაცას მიმალავდა, მაგრამ არ მინდოდა ზედმეტი კითხვა დამესვა.

ერთ დღესაც მითხრა: „დედა, ერთი გოგო გავიცანი – ნინო ჰქვია.“ ხმა უცნაურად უხაროდა. იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე – მიხოს ბედნიერება ჩემი ბედნიერებაც იყო.

ორი წლის შემდეგ ქორწილი გადაიხადეს. მე ვერ ჩამოვედი – მაშინ ბებიას ვუვლიდი იტალიაში და ვერავის დავტოვებდი. ფოტოები გამომიგზავნეს – მიხო და ნინო იღიმებიან, მაგრამ მე მაინც რაღაც სიცარიელე ვიგრძენი.

სამი წლის შემდეგ ბებიაც გარდაიცვალა და მეც დავბრუნდი თბილისში. მეგონა, რომ სახლში სითბო და მადლიერება დამხვდებოდა – ბოლოს და ბოლოს, მთელი ცხოვრება მათთვის ვიმუშავე.

ჩამოსვლის პირველივე დღეს მიხოს დავურეკე: „მიხო, ჩამოვედი! ძალიან მომენატრე.“
– „დედა, ძალიან კარგი… მოდი ჩვენთან საღამოს.“

ჩემი პატარა ჩემოდანი ავიღე და ნინოსთან და მიხოსთან წავედი. კართან ნინო დამხვდა – თავაზიანად გამიღიმა, მაგრამ თვალებში რაღაც სიფრთხილე შევნიშნე.
– „შემოდი, ქალბატონო მარინე.“

ოთახში შევედი – ყველაფერი მოწესრიგებული იყო, სუფთა და ნათელი. პატარა მაგიდაზე ჩაი დადგეს.
– „დედა, როგორ ხარ?“ – მკითხა მიხომ.
– „კარგად ვარ შვილო… ძალიან მომენატრეთ.“

საუბარი უხერხულად წარიმართა. ვკითხე ნინოს სამსახურზე – საბავშვო ბაღში მუშაობდა. მერე ბავშვებზე დაიწყო საუბარი – ჯერ არ ჰყავდათ.

საღამოს ბოლოს უხერხული სიჩუმე ჩამოვარდა. მაშინ მივხვდი, რომ რაღაც რიგზე ვერ იყო.
– „მიხო… ხომ შეიძლება ცოტა ხნით თქვენთან დავრჩე? სანამ ბინას მოვძებნი…“

მიხომ თავი დახარა.
– „დედა… აქ ადგილი არ არის. პატარა ბინა გვაქვს და…“

ნინოს მზერა ავარიდე. თითქოს ოთახი დამიმცირდა.
– „კარგი… არაუშავს შვილო,“ – ძლივს ამოვილუღლუღე.

ჩემი ჩემოდანი ისევ ავიღე და ქუჩაში გამოვედი. იმ ღამით ძველი მეგობრის სახლში დავრჩი. მთელი ღამე ვფიქრობდი – სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად ჩავერიე მის ცხოვრებაში? იქნებ ემიგრაციაში წასვლამ დაგვაშორა?

მეორე დღეს ისევ მივედი მათთან – ამჯერად მხოლოდ ჩემი ნივთების წამოსაღებად.
– „დედა… გთხოვ, ნუ გეწყინება,“ – მითხრა მიხომ.
– „არ მეწყინება შვილო… უბრალოდ მინდოდა დაგხმარებოდი.“
– „ჩვენ თვითონაც შეგვიძლია ყველაფრის მოგვარება,“ – ჩაერთო ნინო.

გული მეტკინა – თითქოს ჩემი ადგილი აღარ იყო მათ ცხოვრებაში.

დავიწყე ბინის ძებნა. პენსია საკმარისი არ იყო ქირისთვის. მეგობრები მეხმარებოდნენ პროდუქტებით. ზოგჯერ ვფიქრობდი: იქნებ ისევ იტალიაში დავბრუნდე?

ერთ დღესაც ქუჩაში შემთხვევით შევხვდი ძველ ნაცნობს – ლეილას.
– „მარინე! სად დაიკარგე ამდენი წელი?“
– „ემიგრაციაში ვიყავი… ახლა კი სახლში აღარავის ვჭირდები.“
– „ნუ ამბობ ეგრე… შვილს ხომ ჰყავს დედა?“
– „ჰყავს კი? თუ უბრალოდ ვიღაც უცხო ვარ მისთვის?“

ლეილამ დამპატიჟა თავისთან რამდენიმე დღით დარჩენაზე. მისი ოჯახი თბილად შემხვდა – თითქოს საკუთარი შვილი ვიყავი.

ამასობაში მიხოსგან არცერთი ზარი არ მიმიღია. მხოლოდ ერთხელ მომწერა: „დედა, იმედია კარგად ხარ.“

ერთ დღეს ქუჩაში პატარა ბიჭი შემხვდა – ხელში ყვავილები ეჭირა და დედას ელოდებოდა. უცებ მივხვდი: მთელი ცხოვრება სხვებისთვის ვცხოვრობდი და საკუთარი თავი დამავიწყდა.

ახლა პატარა ოთახში ვცხოვრობ ლეილასთან ერთად. საღამოობით ფანჯრიდან ქალაქს ვუყურებ და ვფიქრობ: იქნებ შვილებსაც აქვთ უფლება დამოუკიდებლად იცხოვრონ? იქნებ დედის სიყვარული ზოგჯერ ზედმეტ ტვირთად იქცევა?

მაგრამ მაინც გული მტკივა: რატომ არის ასე ძნელი საქართველოში დედასა და შვილს შორის საზღვრის გავლება?

მაინტერესებს თქვენი აზრი: მართლა შეიძლება დედამ ზედმეტი სიყვარული აჩვენოს შვილს? თუ შვილებმა უნდა იცოდნენ მადლიერება? იქნებ ორივეს შეუძლია შეცდომის დაშვება?