ყველასთვის ვიცხოვრე და საკუთარი თავი დავკარგე: ერთი დედამთილის გულახდილი აღსარება
„ნინო, კიდევ ერთხელ გთხოვ, ნუ დააგვიანებ, ბავშვები გელოდებიან!” – ხმამაღლა ვთქვი, როცა სამზარეულოში ფანჯრიდან გავიხედე და ჩემი რძალი ისევ ტელეფონზე საუბრობდა ეზოში. უკვე მერვედ ვიმეორებდი ერთსა და იმავეს, მაგრამ ნინოსთვის თითქოს ჩემი სიტყვები ჰაერში იკარგებოდა.
მაშინვე გამახსენდა ჩემი ახალგაზრდობა – ის დრო, როცა მეც ასე ვცდილობდი ყველასთვის კარგი ვყოფილიყავი. დედამთილი მკაცრი მყავდა, ქმარი – მუდამ საქმეში ჩაფლული. მე კი ჩემი ოცნებები სამზარეულოს კუთხეში დავმალე და მხოლოდ სხვების სურვილებს ვასრულებდი.
ახლა, როცა უკვე 58 წლის ვარ, ისევ იმავე წრეზე ვტრიალებ. ჩემი შვილი – გიორგი – გერმანიაში მუშაობს, ოჯახი კი ჩემზეა დატოვებული. ნინო და ორი პატარა ბავშვი ჩემს სახლში ცხოვრობენ. თითქოს ყველაფერი კარგადაა: საჭმელი მზადაა, სახლი სუფთაა, ბავშვები სკოლაში დადიან. მაგრამ ყოველ საღამოს, როცა მარტო ვრჩები, საკუთარ თავს ვეკითხები: “ეს ყველაფერი რისთვის? სად ვარ მე ამ ყველაფერში?”
ერთ დღესაც, როცა ნინო ისევ გვიან დაბრუნდა სახლში, მოთმინება დამეკარგა.
– ნინო, ხომ გითხარი, ბავშვები უნდა დაგეძინა! რატომ არ მოხვედი დროზე?
ნინომ უხალისოდ შემომხედა:
– მაპატიე, ლელა დეიდა, მეგობარს ველაპარაკებოდი. ხომ იცი, აქ არავინ მყავს…
– არც მე მყავს არავინ! – წამომცდა უნებურად.
ოთახში სიჩუმე ჩამოვარდა. ბავშვები გაჩუმდნენ. ნინომ თავი დახარა და ჩუმად გავიდა ოთახიდან.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვიფიქრე, იქნებ ზედმეტად მკაცრი ვარ? იქნებ ნინოსაც უჭირს უცხო ქვეყანაში ცხოვრება? მაგრამ მერე ჩემს თავს შევხედე სარკეში – დაღლილი სახე, ჩაცვენილი თვალები, თმა უკვე თითქმის სულ თეთრი. ბოლო ათი წელი მხოლოდ სხვებისთვის ვიცხოვრე: გიორგის კარიერა, ნინოს ადაპტაცია გერმანიაში, შვილიშვილების სკოლა… ჩემი სურვილები სადღაც გაქრა.
ერთხელაც, როცა ბავშვები სკოლაში წავიყვანე და სახლში დავბრუნდი, ნინო სამზარეულოში ტიროდა.
– რა მოხდა? – ვკითხე შეშინებულმა.
– აღარ შემიძლია ასე ცხოვრება… – ამოისლუკუნა მან. – სულ მარტო ვარ. შენც მხოლოდ ბავშვებზე ფიქრობ. მე კი… მე აღარ ვიცი, ვინ ვარ.
უცნაურად მეტკინა გული. თითქოს საკუთარ თავს ვუსმენდი მის სიტყვებში. მივუახლოვდი და ხელი მოვხვიე.
– არც მე ვიცი, ნინო… არც მე ვიცი უკვე დიდი ხანია…
იმ დღეს პირველად ვისაუბრეთ გულწრფელად. ნინომ მითხრა, რომ საქართველოში დარჩენილი მეგობრები ენატრება, რომ გიორგისთან ხშირად კამათობს და რომ თავს ზედმეტად გრძნობს ჩემს სახლში. მეც ვუთხარი, რომ ჩემი ცხოვრება მხოლოდ სხვების სურვილების ასრულებაში გავიდა და რომ საკუთარი თავი დავკარგე.
– რატომ გვგონია ყოველთვის, რომ ჩვენი სურვილები უმნიშვნელოა? – მკითხა ნინომ.
– იმიტომ რომ ასე გვასწავლეს… – ვუპასუხე ჩუმად.
იმ საღამოს გიორგის დავურეკეთ ვიდეოზარით. ნინომ ხმამაღლა უთხრა ქმარს თავისი განცდები. გიორგი გაბრაზდა:
– რა გინდა ახლა? დედაჩემი ყველაფერს აკეთებს თქვენთვის! რა გაკლია?
ნინომ ცრემლები ვერ შეიკავა:
– მინდა უბრალოდ ვიყო საკუთარი თავი! მინდა ჩემი ცხოვრება მქონდეს!
გიორგიმ ტელეფონი გათიშა. მე კი პირველად ცხოვრებაში შვილის მხარეს არ დავდექი.
– ნინო მართალია… არც მე მაქვს ჩემი ცხოვრება. არც შენ გაქვს უფლება ასე დაგვტოვო ორივე მარტო ამ ქვეყანაში.
იმ ღამით ბევრი ვიფიქრე. გავიხსენე ჩემი ახალგაზრდობა თბილისში: როგორ მინდოდა მხატვრობა მესწავლა, როგორ ვოცნებობდი მოგზაურობაზე… მაგრამ ოჯახმა სხვა გზა ამირჩია. ახლა კი გერმანიაში ვარ და ისევ სხვის ცხოვრებას ვცხოვრობ.
მეორე დღეს ბავშვები ბაღში წავიყვანეთ და ერთად გავედით ქალაქში. პირველად ბოლო ათ წელიწადში კაფეში დავსხედით და უბრალოდ ვისაუბრეთ – არა ბავშვებზე ან გიორგიზე, არამედ საკუთარ თავზე. ნინომ მითხრა, რომ სურს გერმანული ენა ისწავლოს და მუშაობა დაიწყოს. მეც გავბედე და ვთქვი: მინდა ხატვა დავიწყო.
– რატომ არ ვცადოთ? – მკითხა ნინომ ღიმილით.
იმ დღიდან ყველაფერი ნელ-ნელა შეიცვალა. კვირაში ერთხელ ერთად დავდივართ ენის კურსებზე და ხატვის სტუდიაში. ბავშვებსაც ვასწავლეთ დამოუკიდებლობა – თავად ალაგებენ სათამაშოებს და საჭმელსაც ზოგჯერ თავად იმზადებენ.
გიორგი ჯერ კიდევ ვერ ეგუება ჩვენს ცვლილებებს. ხშირად მირეკავს და მეუბნება:
– დედა, რატომ აღარ აკეთებ ყველაფერს ბავშვებისთვის? რატომ აღარ ხარ ისეთი როგორც ადრე?
მე კი მშვიდად ვპასუხობ:
– იმიტომ რომ ახლა საკუთარ თავსაც უნდა მოვუარო.
ერთ დღესაც გიორგიმ ჩამოაკითხა ოჯახს გერმანიაში. სახლში დაძაბულობა იგრძნობოდა. საღამოს სუფრასთან დავსხედით ყველანი ერთად.
– დედა, შენ ძალიან შეცვლილი ხარ… – მითხრა გიორგიმ ეჭვით.
– დიახ, გიორგი… ახლა მეც მინდა ვიცხოვრო.
ნინომ ხელი მომკიდა და გამიღიმა.
– ჩვენ ორივემ დავიწყეთ თავიდან ცხოვრება.
გიორგი გაბრაზდა:
– ეს ოჯახი დაინგრევა ასე თუ გააგრძელებთ!
მე კი პირველად ცხოვრებაში ხმამაღლა ვთქვი:
– ოჯახი მაშინ ინგრევა, როცა ქალი საკუთარ თავს კარგავს.
გიორგიმ ხმა აღარ ამოიღო იმ საღამოს.
ახლა უკვე ვიცი: თუ ქალი მხოლოდ სხვისთვის ცხოვრობს, ბოლოს თავადაც იკარგება და ოჯახიც ინგრევა. მე და ნინომ ერთად ვისწავლეთ საკუთარი თავის პოვნა უცხო ქვეყანაში – სადაც არც ერთი ჩვენგანი არ იყო ბედნიერი მანამდე.
ხანდახან ისევ მიჭირს – ძველი ჩვევები ადვილად არ ქრება. მაგრამ ყოველ ჯერზე საკუთარ თავს ვეკითხები: “დღეს რა გავაკეთე ჩემთვის?” თუ პასუხი არ მაქვს – ვიცი, რომ რაღაც უნდა შევცვალო.
ახლა თქვენ გეკითხებით: რამდენჯერ დაგვიწყებიათ საკუთარი თავი სხვის გამო? ღირს კი ასე ცხოვრება? იქნებ დროა ჩვენც დავიწყოთ თავიდან?