ბიძის ვალი: როცა თამაში საკმარისი აღარ არის

— ნოდარ ბიძია, შეიძლება დღეს უბრალოდ ვისაუბროთ? — ვკითხე ჩუმად, როცა მის კართან ვიდექი. ჩვეულებრივ, ჩემი ბიძა ყოველთვის მზად იყო ჩემთვის — ხან კინოში მივყავდი, ხან პარკში, ხანაც უბრალოდ ფულს მაძლევდა, რომ მეგობრებთან ერთად რამე გამეკეთებინა. მაგრამ ამჯერად სხვა რამ მჭირდებოდა.

— რა თქმა უნდა, არიანა, შემოდი. დღეს მხოლოდ შენთვის ვარ, — მითხრა თბილად და კარი ფართოდ გამიღო.

მის სახლში სიჩუმე იყო. მხოლოდ საათის ტიკტიკი ისმოდა და სადღაც სამზარეულოდან ყავის სურნელი მოდიოდა. დავჯექი დივანზე და ხელები მუხლებზე დავიდე. ბიძაჩემი ჩემს წინ დაჯდა და გამომხედა.

— რა ხდება, შვილო? — მკითხა ჩვეული სითბოთი, მაგრამ თვალებში რაღაც ფრთხილი ინტერესიც შევნიშნე.

— ბიძია, იცი… მე აღარ მინდა მხოლოდ გასართობად გნახო. რაღაც უნდა გითხრა, მაგრამ არ ვიცი, როგორ დაიწყო…

— დაიწყე ისე, როგორც შეგიძლია. მე აქ ვარ.

ხმა ჩამიწყდა. თვალებში ცრემლი მომაწვა, მაგრამ თავი შევიკავე. ბოლოს ღრმად ამოვისუნთქე და ვუთხარი:

— დედა და მამა სულ ჩხუბობენ. უკვე რამდენიმე თვეა ასეა. მგონია, რომ ერთმანეთს ვეღარ იტანენ. მე კი… მე აღარ ვიცი, რა გავაკეთო. თითქოს სახლში აღარავის ვაინტერესებ.

ნოდარმა თავი დახარა და ცოტა ხანს დუმდა. მერე ნელა წამოდგა, ჩემ გვერდით დაჯდა და მხარზე ხელი დამადო.

— არიანა, იცი, მეც ასე ვიყავი პატარა რომ ვიყავი. დედაჩემი და მამაჩემი ხშირად ჩხუბობდნენ. მაშინ მეგონა, რომ ეს ჩემი ბრალი იყო ან მე უნდა გამეკეთებინა რამე. მაგრამ ახლა ვიცი — ეს ასე არ არის.

— მაგრამ მე მეშინია… მეშინია, რომ ოჯახი დამენგრევა. მეშინია, რომ დედას ან მამას ვეღარ ვნახავ ისე, როგორც ადრე…

— ეს შიში ბუნებრივია. მაგრამ უნდა იცოდე — რაც არ უნდა მოხდეს, შენ არასდროს იქნები მარტო. მე ყოველთვის შენს გვერდით ვიქნები.

ცრემლები ვეღარ შევიკავე და ნოდარის მხარზე თავი დავადე. მანაც ჩამიხუტა და ჩუმად მითხრა:

— ზოგჯერ უფროსებსაც უჭირთ ერთმანეთის გაგება. ხანდახან მათაც სჭირდებათ დრო ან სივრცე. მაგრამ შენ არ ხარ პასუხისმგებელი მათ ურთიერთობაზე.

— მაგრამ რატომ არ შეუძლიათ უბრალოდ მშვიდად იცხოვრონ? რატომ უნდა ვიტანჯებოდე მე?

ნოდარმა ამოიოხრა.

— ეს კითხვა მეც ბევრჯერ დამისვამს ცხოვრებაში. ზოგჯერ პასუხი არც არსებობს. უბრალოდ ასე ხდება — ადამიანები იცვლებიან, ცხოვრება რთულია… განსაკუთრებით ჩვენთან საქართველოში ან უცხოეთში ემიგრანტებს შორის.

ამ სიტყვებმა უცებ სხვა რეალობაში გადამაგდო. ჩემი მშობლები წლებია გერმანიაში ცხოვრობენ — იქ წავიდნენ უკეთესი ცხოვრების საძიებლად. მე კი თბილისში ბებია-ბაბუასთან ვიზრდებოდი და ნოდარი იყო ჩემი ერთადერთი ახლობელი, ვისაც გულწრფელად ვენდობოდი.

— ბიძია… ხომ არ ჯობია მეც გერმანიაში წავიდე? იქნებ იქ ყველაფერი გამოსწორდეს?

ნოდარმა თავი გააქნია.

— არიანა, შენ აქაც გყავს ოჯახი და იქაც გეყვარებიან. მაგრამ პრობლემები ქვეყნებს არ მიჰყვება — ისინი ადამიანებთან მიდიან. თუ მშობლებს სჭირდებათ დრო ან ერთმანეთისგან დაშორება, ეს არც შენი ბრალია და არც შენი გადასაწყვეტი.

— მაშინ რა გავაკეთო? უბრალოდ ვუყურო როგორ ინგრევა ყველაფერი?

— არა! შეგიძლია ილაპარაკო მათთან გულწრფელად. უთხარი როგორ გრძნობ თავს. ზოგჯერ უფროსებს ავიწყდებათ, რომ შვილებიც განიცდიან მათ პრობლემებს.

გული ამიჩქარდა — არასდროს მქონდა მამასთან ან დედასთან ასეთი გულწრფელი საუბარი. ყოველთვის მეგონა, რომ მათთვის ჩემი გრძნობები უმნიშვნელო იყო.

— ბიძია… შენ რატომ დარჩი საქართველოში? რატომ არ წახვედი ემიგრაციაში როგორც სხვები?

ნოდარმა ჩაიცინა.

— მეც წავედი ერთხელ იტალიაში სამუშაოდ. სამი წელი დავრჩი იქ — ვმუშაობდი მოხუცების მომვლელად, მერე რესტორანში ჭურჭელს ვრეცხავდი… მაგრამ ბოლოს მივხვდი: ოჯახი ჩემთვის ყველაფერია და აქ უნდა ვიყო თქვენთან ერთად. შეიძლება ფული ნაკლები მაქვს, მაგრამ თქვენთან ყოფნა მირჩევნია.

ამ სიტყვებმა უცნაური სიმშვიდე მომგვარა.

— იცი, ნოდარ ბიძია… სულ მეგონა, რომ შენ მხოლოდ გასართობად იყავი ჩემთვის — თითქოს მეორე მშობელი კი არა, უბრალოდ უფროსი მეგობარი…

— შეიძლება ასეც იყო ადრე. მაგრამ ახლა შენ გაიზარდე და მეც მინდა უფრო მეტი ვიყო შენთვის — ადამიანი, ვისაც შეგიძლია ენდო ნებისმიერ დროს.

ამასობაში გარეთ წვიმა დაიწყო. ფანჯრიდან წვეთების ხმა შემოდიოდა და თითქოს ოთახში კიდევ უფრო მეტი სიმყუდროვე შემოიტანა.

— ბიძია… შეიძლება რაღაც გთხოვო?

— რა თქმა უნდა!

— როცა ძალიან ცუდად ვარ ან მეშინია… შეგიძლია უბრალოდ ჩამიხუტო ისე, როგორც დღეს?

ნოდარმა გამიღიმა და კიდევ ერთხელ ჩამიხუტა.

— ყოველთვის! ეს ჩემი ვალია — არა მხოლოდ როგორც ბიძის, არამედ როგორც ოჯახის წევრის.

ამ საუბრის შემდეგ თითქოს ყველაფერი შეიცვალა ჩემს ცხოვრებაში. მშობლებთანაც უფრო გულწრფელი გავხდი — ერთხელ დედას ვუთხარი: “დედა, მე ძალიან მიყვარხარ და მეშინია თქვენი ჩხუბის.” მან პირველად ჩამიხუტა ისე ძლიერად, როგორც ბავშვობაში.

მამასთან საუბარი უფრო რთული იყო — ის ყოველთვის მკაცრი და ჩაკეტილი იყო ემოციებში. მაგრამ ერთხელ საღამოს დავჯექი მის გვერდით სკამზე და ჩუმად ვუთხარი:

— მამა… ძალიან მინდა ისევ ისეთი ოჯახი გვქონდეს, როგორიც ადრე იყო.

ის გაჩუმდა, მერე კი ხელი მომკიდა და მითხრა:

— მეც მინდა, შვილო… უბრალოდ ზოგჯერ ცხოვრება რთულია.

მაშინ მივხვდი: ყველა ადამიანს თავისი ტკივილი აქვს — უფროსსაც და ბავშვსაც. მაგრამ თუ გულწრფელად ვილაპარაკებთ ერთმანეთთან, შეიძლება ყველაფერი უკეთესობისკენ შეიცვალოს.

ახლა უკვე ვიცი: ბიძის ვალი მხოლოდ გასართობად ყოფნა არ არის — ეს არის პასუხისმგებლობა იყო ის ადამიანი, ვისაც შეგიძლია ენდო მაშინაც კი, როცა მთელი მსოფლიო ინგრევა შენს ირგვლივ.

ხშირად ვფიქრობ: ნეტავ ყველა ბავშვს ჰყავდეს ასეთი ადამიანი გვერდით? ან იქნებ ჩვენც შეგვიძლია გავხდეთ ასეთი ვინმესთვის? რას ფიქრობთ თქვენ — რამდენად მნიშვნელოვანია ოჯახში გულწრფელი საუბრები?