სიყვარულის ფასი: როცა ოჯახი მარცვლებად იშლება

— ლევან, გთხოვ, ერთხელ მაინც მიხედე ამ სახლს! — ხმამაღლა დავიძახე სამზარეულოდან, სადაც იატაკი ფაფის მარცვლებით იყო მოფენილი.

ჩემი შვილიშვილი, ცოტნე, ოთხზე მიბობღავდა და ხელით კიდევ უფრო ავრცელებდა ფაფას. მე კი ხელში ნესტიანი ტილო მიჭირავს და ვცდილობ, როგორმე ავიღო ეს ყველაფერი, სანამ კიდევ უფრო გაუარესდება სიტუაცია. ლევანი თავის ოთახშია ჩაკეტილი, ალბათ ისევ კომპიუტერთან ზის. მისი ცოლი, ნინო, დივანზე ზის და ტელეფონში რაღაცას კითხულობს. თითქოს არც კი აინტერესებს, რა ხდება მის გარშემო.

— ნინო, იქნებ დამეხმარო? — ვკითხე მშვიდად, თუმცა უკვე დაღლილობისგან ხმა მიკანკალებდა.

მან თავი არც კი შემოაბრუნა:
— ეს ლევანის საქმეა. თვითონ დაყარა, თვითონაც ასუფთავებს.

მაშინვე გამახსენდა ჩემი ახალგაზრდობა, როცა ოჯახში ყველა საქმე ქალის იყო. მაშინაც კი, როცა მამაჩემი მთელ დღეს გარეთ ატარებდა და სახლში დაღლილი ბრუნდებოდა, დედაჩემი ყველაფერს აკეთებდა — საჭმელს ამზადებდა, სახლს ასუფთავებდა, ბავშვებს უვლიდა. ახლა კი ყველაფერი შეიცვალა. მაგრამ ასე უნდა იყოს? ასე უნდა გავზარდოთ შვილები?

— ლევან! — კიდევ ერთხელ დავუძახე.

ოთახიდან მხოლოდ ბუზღუნი მომესმა:
— რა გინდა, დედა? მერე ავიღებ!

— “მერე” უკვე ნახევარი საათია გრძელდება! — ვუპასუხე მკაცრად.

ცოტნემ კიდევ ერთი მუჭა ფაფა აიღო და პირში ჩაიდო. გული შემეკუმშა — სადღაც წავიკითხე, რომ იატაკიდან ჭამა ბავშვისთვის საშიშია. მაგრამ ახლა ვის მივმართო? ნინოს? ლევანს? თუ ისევ მე უნდა ავიღო ყველაფერი?

მივედი ნინოსთან და თვალებში ჩავხედე:
— ნინო, ხომ იცი, რომ ასე არ შეიძლება. ბავშვი იატაკიდან ჭამს. იქნებ მაინც ცოტათი დაგვეხმარო?

მან ამოიოხრა:
— მე არ ვაპირებ ლევანის მაგივრად ყველაფრის კეთებას. ერთხელაც რომ მიხედოს თავის საქმეს!

ამ დროს ლევანი გამოვიდა ოთახიდან, ყურსასმენები ეკეთა და ტელეფონში რაღაცას უყურებდა. გვერდით ჩამიარა ისე, თითქოს არც ვარსებობდი. ცოტნეს გვერდით ჩაიმუხლა და უთხრა:
— ბიჭო, რა ქენი აქ?

ცოტნემ გაიცინა და კიდევ ერთი მუჭა აიღო.

— აიღე ეს ყველაფერი! — დავუყვირე ლევანს.

მან მხრები აიჩეჩა:
— რა მოხდა მერე? ბავშვია…

— ბავშვია კი არა, მთელი სახლი ფაფითაა სავსე! — უკვე ვეღარ ვიკავებდი თავს.

ნინო წამოდგა და სამზარეულოში გავიდა. კარადა გამოაღო და წყალი დაისხა.
— მე არ ვაპირებ ამაზე კამათს. თუ გინდა, შენ აიღე.

დავრჩი შუაში — ერთი მხარეს ჩემი შვილი, მეორე მხარეს მისი ცოლი. ორივეს თავისი სიმართლე აქვს. მაგრამ სად არის აქ ოჯახი? სად არის პასუხისმგებლობა?

მახსოვს, როცა ლევანი პატარა იყო, ყველაფერს ერთად ვაკეთებდით. მამამისი ხშირად გვაკითხავდა სამსახურიდან დაღლილი, მაგრამ არასდროს უთქვამს: “ეს შენი საქმეა” ან “ეს ჩემი საქმე არაა”. ერთად ვალაგებდით სახლს, ერთად ვზრდიდით შვილს. ახლა კი თითქოს ყველა თავის თავშია ჩაკეტილი.

— ნინო, იქნებ ერთხელ მაინც დავილაპარაკოთ? — ვცადე მშვიდად საუბარი.

მან მხრები აიჩეჩა:
— რაზე უნდა ვილაპარაკოთ? მე ჩემი საქმე მაქვს, ლევანს თავისი. თუ არ მოსწონს ასე ცხოვრება, წავიდეს.

ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. ნუთუ ასე ადვილად შეიძლება ოჯახის დაშლა? ნუთუ ასე ადვილად შეიძლება ერთმანეთისთვის ზურგის შექცევა?

ლევანი ისევ თავის ოთახში შევიდა და კარი მიიჯახუნა. ცოტნე ისევ იატაკზე იყო და ფაფას აგროვებდა.

დავჯექი სკამზე და თავი ხელებში ჩავრგე. ცრემლები თავისით წამომივიდა. არ ვიცი, ეს დაღლილობის ბრალია თუ იმედგაცრუების. მთელი ცხოვრება ვცდილობდი ოჯახი შემენარჩუნებინა, შვილები სწორად გამეზარდა. ახლა კი ყველაფერი მარცვლებად იშლება — როგორც ეს ფაფა იატაკზე.

გუშინ საღამოსაც კამათი ჰქონდათ. ნინო უყვიროდა ლევანს:
— შენ არაფერს აკეთებ! სახლში რომ ხარ, მაინც ვერ გხედავ!
ლევანი კი პასუხობდა:
— სულ შენ გინდა მართალი იყო! ერთხელ მაინც დაფიქრდი ჩემზეც!

მე შუაში ვიდექი და ვერ ვხვდებოდი, ვის მხარეს დავმდგარიყავი. ორივეს მესმოდა — ნინოსაც უჭირს მარტო ბავშვის გაზრდა და სახლის საქმეების კეთება; ლევანიც დაღლილია სამსახურისგან და მუდმივი წუწუნისგან. მაგრამ სად არის აქ სიყვარული? სად არის პატივისცემა?

ერთხელაც ვკითხე ლევანს:
— შვილო, ასე გაგრძელება შეიძლება?
მან ამოიოხრა:
— არ ვიცი, დედა… ზოგჯერ მგონია, რომ ყველაფერი აზრს კარგავს.

ნინოსაც ველაპარაკე:
— ნინო, იქნებ ცოტა მეტი მოთმინება გქონდეს?
მან მიპასუხა:
— მოთმინება აღარ მაქვს… ყველაფერი ჩემს თავზე გადადის.

ვუყურებ მათ და მეშინია მომავლის. მეშინია იმის, რომ ერთ დღეს ყველაფერი დაინგრევა — არა იმიტომ, რომ ვინმე ცუდია ან არ უყვართ ერთმანეთი; არამედ იმიტომ, რომ ერთმანეთის მოსმენა აღარ შეუძლიათ.

დღეს დილითაც იგივე განმეორდა. ფაფის მარცვლები ისევ იატაკზე იყო მიმოფანტული. ცოტნე ისევ ბობღავდა მათ შორის. მე ისევ ვცდილობდი ყველაფრის დალაგებას — არა მხოლოდ სახლის, არამედ ოჯახისაც.

მაგრამ რამდენ ხანს შევძლებ ამას? რამდენ ხანს უნდა ვიყო შუამავალი ჩემს შვილსა და რძალს შორის? რამდენ ხანს უნდა ვატარებდე ამ ტვირთს?

ერთხელაც დავჯექი ლევანთან ერთად სამზარეულოში და ვუთხარი:
— შვილო, ოჯახი მხოლოდ სიყვარული არაა. პასუხისმგებლობაცაა. თუ არ ისწავლით ერთმანეთის მოსმენას და პატივისცემას, ყველაფერი დაინგრევა.
მან თავი დახარა:
— ვიცი, დედა… მაგრამ ზოგჯერ ძალიან მიჭირს.

ნინოსაც იგივე ვუთხარი:
— ნინო, შენ ძლიერი ქალი ხარ. მაგრამ მარტო ვერ გაუმკლავდები ყველაფერს. ერთად უნდა ისწავლოთ ცხოვრება.
მან ცრემლები მოიწმინდა:
— მეც მინდა… მაგრამ აღარ ვიცი როგორ.

ახლა ვზივარ ამ ოთახში და ვუყურებ იატაკზე მიმოფანტულ ფაფას. ვფიქრობ იმაზე, რამდენად ადვილია ყველაფერი გააფუჭო პატარა გაუგებრობებით და ყოველდღიური პრობლემებით. რამდენად ძნელია ერთმანეთის გაგება მაშინაც კი, როცა გიყვარს ადამიანი.

ალბათ ყველა ოჯახში ხდება ასეთი რამეები — კამათი, დაღლილობა, წყენა… მაგრამ როგორ უნდა გადავარჩინოთ ის მთავარი? როგორ უნდა შევინარჩუნოთ სიყვარული მაშინაც კი, როცა ყველაფერი მარცვლებად იშლება?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ უნდა დავეხმარო ჩემს შვილსა და რძალს ისე, რომ ოჯახი არ დაიშალოს?