„თუ ჩემს ოჯახთან ერთად მაგიდასთან არ დაჯდები, უბრალოდ მოამზადე და გაშალე სუფრა, მერე წადი!“ – ჩემი ცხოვრება დარიოს ოჯახში
„თუ ჩემს ოჯახთან ერთად მაგიდასთან არ დაჯდები, უბრალოდ მოამზადე და გაშალე სუფრა, მერე წადი!“ – დარიოს ხმა მკვეთრად გაისმა სამზარეულოს კართან. ხელში ჯერ კიდევ ცხელ ტაფას ვუჭერდი, ზეთის სუნი ცხვირში მიტრიალებდა და გულში რაღაც ჩამწყდა.
„ასე გინდა, დარიო? მართლა ასე გინდა?“ – ძლივს ამოვთქვი, ხმა მიკანკალებდა.
ის წამით გაჩერდა, თითქოს რაღაცის თქმა უნდოდა, მაგრამ მერე ისევ თავისას გაიმეორა: „ჩემი ოჯახი ჩემთვის მნიშვნელოვანია. თუ ვერ შეძლებ მათთან ერთად ყოფნას, მაშინ უბრალოდ… გააკეთე რაც საჭიროა და წადი.“
ამ სიტყვებმა თითქოს უკანასკნელი იმედი წამართვა. ექვსი თვეა, რაც იმ საშინელი საღამოს შემდეგ დარიოს ოჯახთან ურთიერთობას ვცდილობ თავს ვარიდებ. მაშინ, როცა სუფრასთან ვიჯექით, დედამისმა ირონიულად მკითხა: „ივანა, შენს ოჯახში ასე გვიანაც ჭამენ ხოლმე თუ ჩვენთან სწავლობ?“ ყველა გაიცინა. მერე მამამისმა დაამატა: „ქალი თუ ვერ ამზადებს, რაღა ქალია?“
დარიო ჩუმად იჯდა. არც მაშინ დამიცვა და არც მერე. სახლში რომ დავბრუნდით, მხოლოდ მითხრა: „ასეთები არიან, არ მიაქციო ყურადღება.“ მაგრამ მე ვერ შევძელი დავევიწყებინე ის დამცირება.
მაშინ გადავწყვიტე, რომ აღარ მივიდოდი მათთან ერთად სუფრასთან. ვამზადებდი საჭმელს, ვშლიდი მაგიდას და მერე ოთახში ვიკეტებოდი. დარიო თავიდან ცდილობდა გაეგო ჩემი მდგომარეობა, მაგრამ დროთა განმავლობაში სულ უფრო ხშირად იმეორებდა: „ოჯახი უნდა იყოს ერთად.“
დღეს კი უკვე ულტიმატუმამდე მივედით.
სამზარეულოში მარტო დავრჩი. ფანჯრიდან გარეთ ვიყურებოდი – თბილისური შემოდგომის საღამო იყო, ქუჩაში ბავშვების ხმაური ისმოდა. მინდოდა გავქცეულიყავი სადმე შორს, სადაც არავინ დამიძახებდა „უცხოს“, სადაც ჩემი ადგილი იქნებოდა.
დარიოს დედა – ქალბატონი ნანა – ყოველთვის ცდილობდა თავისი წესები დაემყარებინა. ერთხელ მითხრა: „ჩვენს ოჯახში ასეა მიღებული – ქალი უნდა იყოს თავმდაბალი და მორჩილი.“ მე კი სულ სხვა ოჯახში გავიზარდე – ბათუმში, სადაც დედაჩემი დამოუკიდებელი ქალი იყო და მამაჩემი პატივს სცემდა მის აზრს.
ერთხელაც, როცა ნანას ვუთხარი, რომ სამსახურში გვიანობამდე დავრჩებოდი პროექტის გამო, გაბრაზებულმა ჩაილაპარაკა: „აბა შვილებზე როდის იფიქრებ?“
დარიომ ისევ არაფერი თქვა.
ჩემი მეგობარი სოფო ხშირად მეუბნებოდა: „ივანა, შენ არ ხარ ვალდებული ყველაფერი აიტანო მხოლოდ იმიტომ, რომ გათხოვდი.“ მაგრამ საქართველოში ასე მარტივად არ არის საქმე. აქ ჯერ კიდევ ბევრი ფიქრობს, რომ ქალი უნდა მოერგოს ქმრის ოჯახს – თუნდაც საკუთარი თავი დაკარგოს.
ერთ დღესაც დედაჩემი ჩამოვიდა ბათუმიდან. სამზარეულოში ვისხედით და ჩაის ვსვამდით.
– ივანა, შვილო, შენს თვალებში სიხარული აღარ ჩანს… ასე უნდა იცხოვრო? – მკითხა ჩუმად.
– არ ვიცი, დედა… დარიო მიყვარს, მაგრამ მისი ოჯახი… თითქოს სულ სხვა სამყაროა.
– სიყვარული არ ნიშნავს ყველაფერზე უარის თქმას. შენი თავი არ დაკარგო.
დედაჩემის სიტყვებმა ცოტა გამამხნევა, მაგრამ დარიოსთან საუბარი მაინც ვერ გავბედე.
დღეს კი ყველაფერი საბოლოოდ დაიძაბა.
სამზარეულოში მარტო ვიდექი და ვფიქრობდი: რა უნდა გავაკეთო? დავთმო ჩემი ღირსება მხოლოდ იმიტომ, რომ დარიოს ოჯახს მოვეწონო? თუ დავიცვა ჩემი საზღვრები და რისკზე წავიდე – თუნდაც ეს ქორწინების ფასად დამიჯდეს?
გონებაში ისევ ის საღამო ამომიტივტივდა – სუფრასთან რომ ვიჯექი და ყველას მზერა ჩემზე იყო მომართული. ნანას ირონიული ღიმილი… მამამისის ცივი ხმა… დარიოს ჩუმი მზერა…
უცებ სამზარეულოში დარიო შემოვიდა.
– ივანა… მაპატიე თუ ზედმეტი მომივიდა. უბრალოდ მინდა ყველაფერი კარგად იყოს.
– შენ გინდა ყველაფერი კარგად იყოს შენთვის და შენი ოჯახისთვის. მე სად ვარ ამ ყველაფერში?
დარიო გაჩუმდა. მერე ნელა თქვა:
– იცი, მე არ ვიცი როგორ უნდა ვიყო შუაში შენსა და ჩემს ოჯახს შორის. ორივე მიყვარხართ…
– მაგრამ როცა არჩევანის დრო მოდის, ყოველთვის მათ მხარეს ხარ.
ისევ სიჩუმე ჩამოვარდა.
– ივანა, იქნებ უბრალოდ სცადო? ერთხელ მაინც დაჯექი ჩვენთან ერთად…
– ერთხელ? მერე მეორე იქნება… მესამე… ისევ იგივე დამცირება… ისევ იგივე ტკივილი…
დარიომ თავი დახარა. მე კი პირველად ვიგრძენი, რომ რაღაც უნდა შემეცვალა.
იმ საღამოს საჭმელი მოვამზადე, სუფრა გავაშალე და სამზარეულოში დავრჩი. დარიოს ოჯახი ხმაურით შევიდა მისაღებში – ნანა ხმამაღლა ლაპარაკობდა, მამამისი ტელევიზორს რთავდა. მე კი ფანჯრიდან ვუყურებდი როგორ ბნელდებოდა თბილისი.
უცებ ნანა სამზარეულოში შემოვიდა.
– რატომ არ გამოდიხარ? ასე უნდა იყო სულ? – მკითხა მკაცრად.
– ნანა დეიდა, მე ასე უკეთესად ვგრძნობ თავს.
– ეს ოჯახია თუ სასტუმრო? ქალი თუ ოჯახში არ ზის მაგიდასთან, რაღა ქალია?
მის სიტყვებზე გული მომეწურა. მაგრამ ამჯერად ხმა არ ამიკანკალდა.
– შეიძლება თქვენთვის ასეა, მაგრამ ჩემთვის ოჯახი ისაა, სადაც ერთმანეთს პატივს სცემენ.
ნანა გაბრაზებული გავიდა ოთახიდან. დარიომ მხოლოდ ერთხელ გამომხედა – მის თვალებში დაბნეულობა და ტკივილი დავინახე.
იმ ღამით მარტო დავიძინე. დილას დარიომ მითხრა:
– ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება…
– ვიცი…
– ან შენ სცდი მათთან ურთიერთობას, ან…
მისი სიტყვები ჰაერში დარჩა. მე კი პირველად ცხოვრებაში საკუთარ თავზე ვფიქრობდი – არა როგორც ცოლის ან რძლის როლში მყოფზე, არამედ როგორც ივანაზე.
სამსახურში სოფოს ყველაფერი მოვუყევი.
– ივანა, შენ არ ხარ ვალდებული საკუთარი თავი დაკარგო! – მითხრა მან მკაცრად.
– მაგრამ თუ წავედი… ყველაფერი დასრულდება…
– ან შენ დასრულდები შიგნით…
საღამოს სახლში დაბრუნებულმა დარიოს წერილი დავუტოვე:
„მე მიყვარხარ, მაგრამ საკუთარი თავის დაკარგვა აღარ მინდა. თუ ოდესმე შეძლებ ჩემს გვერდით დადგომას ისე, რომ შენი ოჯახის ჩრდილში არ ვიყო – დაგელოდები.“
ჩემი ნივთები ავიღე და დედაჩემთან გადავედი დროებით.
ახლა აქ ვარ – ბათუმის ზღვის პირას ვზივარ და ვფიქრობ: რამდენჯერ გვიწევს ქალებს არჩევანის გაკეთება სიყვარულსა და საკუთარ თავrespect შორის? რამდენჯერ გვთხოვენ დავთმოთ ჩვენი საზღვრები მხოლოდ იმიტომ, რომ „ოჯახია“?
იქნებ დროა ვიკითხოთ: რა არის ნამდვილი ოჯახი? ის ადგილი ხომ არაა, სადაც მხოლოდ სხვების წესებს ემორჩილები? იქნებ ნამდვილი სიყვარული სწორედ იქ იწყება, სადაც ერთმანეთის საზღვრებს პატივს სცემენ?