„67 წლის ასაკში პირველად ვცდილობ ვიცხოვრო ისე, როგორც მინდა“ – თერეზას ემოციური აღსარება

„თერეზა, რატომ არ შეგიძლია უბრალოდ იყო ისეთი, როგორიც ყოველთვის იყავი?“ – ეს კითხვა ჩემმა ქალიშვილმა, ნინომ, მესროლა მაშინ, როცა სამზარეულოში ჩაის ვადუღებდი და ფანჯრიდან თბილისური გაზაფხულის წვიმას ვუყურებდი. მის ხმაში გაკვირვება და წყენა ერია. მე კი პირველად ცხოვრებაში არ ვიცოდი, რა უნდა მეპასუხა.

67 წლის ვარ. მთელი ცხოვრება სხვების მოლოდინებს ვასრულებდი. ბავშვობაში დედა სულ მიმეორებდა: „თერეზა, კარგი გოგო უნდა იყო, არავის არ უნდა აწყენინო.“ სკოლაში საუკეთესო მოსწავლე ვიყავი – არცერთ მასწავლებელს არ დავავიწყებივარ. უნივერსიტეტში ეკონომიკაზე ჩავაბარე, თუმცა სულ მინდოდა ლიტერატურა მესწავლა. მამამ მითხრა: „ეკონომიკა სჯობს, პურის ფული გექნება.“ დავუჯერე.

23 წლის ასაკში გავთხოვდი. ჩემი ქმარი, გია, კარგი კაცი იყო – მშვიდი, პასუხისმგებლიანი, მაგრამ არასდროს მიკითხავს საკუთარი თავი: „მიყვარს?“ უბრალოდ ასე იყო საჭირო. ორი შვილი გავაჩინე – ნინო და ლევანი. სამსახურში 32 წელი ვიმუშავე ტექნიკუმში, მდივნად. დილაობით ბავშვებს სკოლაში ვამზადებდი, საღამოს სადილს ვამზადებდი და ყველაფერს ისე ვაკეთებდი, როგორც „უნდა“. არცერთი სკანდალი, არცერთი გადაცდომა.

მაგრამ ახლა, როცა პენსიაზე ვარ და შვილები თავიანთ ცხოვრებას მიჰყვებიან, უცნაური სიცარიელე ვიგრძენი. თითქოს მთელი ცხოვრება რაღაც როლს ვასრულებდი და ახლა სცენა დაცარიელდა. გია ხუთი წლის წინ გარდაიცვალა – ჩუმად, მშვიდად წავიდა. ბავშვები საზღვარგარეთ ცხოვრობენ: ნინო გერმანიაშია, ლევანი – ამერიკაში. მე კი აქ დავრჩი ჩემს პატარა ბინაში საბურთალოზე.

ერთ დღესაც სარკეში ჩავიხედე და უცნობი ქალი დავინახე – თმა ჭაღარა, თვალებში სევდა და რაღაც დაუმთავრებელი. იმ დღეს პირველად ვკითხე საკუთარ თავს: „რას ვაკეთებ? რა მინდა?“

ამ კითხვამ ყველაფერი შეცვალა. დავიწყე წიგნების კითხვა – არა ეკონომიკის, არამედ პოეზიისა და რომანების. დავიწყე ხატვა – ბავშვობაში მიყვარდა ფანქრით ხატვა, მაგრამ სულ მეუბნებოდნენ: „ეს სერიოზული საქმე არ არის.“ ახლა კი საღამოობით ფურცელს ვიღებ და ვხატავ ჩემს მოგონებებს.

ერთ დღესაც გადავწყვიტე გერმანიაში ნინოსთან წასვლა. მანამდე არასდროს მიმოგზაურია საზღვარგარეთ – ყოველთვის მეშინოდა: „რა იქნება თუ რამე არასწორად გავაკეთებ?“ მაგრამ ახლა მივხვდი: დრო აღარ მაქვს უსასრულოდ.

ნინოსთან ჩასვლა მარტივი არ ყოფილა. მან დამირეკა: „დედა, დარწმუნებული ხარ? აქ სხვა ცხოვრებაა, მარტო იქნები სახლში.“ მაგრამ მე უკვე გადაწყვეტილი მქონდა.

გერმანიაში ყველაფერი უცხო იყო – ქუჩები სუფთა და ცივი, ხალხი თავაზიანი, მაგრამ შორეული. ნინოს ქმარი გერმანელია – ტომასი. თავიდან უხერხულად ვგრძნობდი თავს მათ სახლში. ნინოს პატარა გოგონა ჰყავს – ლიზა. ერთხელ ლიზამ მკითხა: „ბებო, შენ რატომ ხარ სულ მოწყენილი?“ მაშინ მივხვდი, რომ ჩემი სევდა ყველას გადაედო.

ერთ საღამოს ნინოსთან კამათი მოგვივიდა. ის დაღლილი მოვიდა სამსახურიდან და მითხრა:
– დედა, რატომ ხარ ასეთი ჩუმი? რატომ არ ცდილობ ახალ მეგობრებს შეიძინო?
– ნინო, მე აქ უცხო ვარ…
– მაგრამ შენ თვითონ აირჩიე ჩამოსვლა! გთხოვ, სცადე მაინც.

ამ სიტყვებმა გულში ჩამწვდა. მეორე დღეს ადგილობრივ ბიბლიოთეკაში წავედი – იქ მოხუცებისთვის უფასო კურსები ტარდებოდა. დავიწყე გერმანულის სწავლა და პირველად გავიცანი სხვა ემიგრანტი ქალები – პოლონელი ანა და თურქი აიშე. მათაც ჰქონდათ თავიანთი ტკივილები და მონატრება.

ერთ დღეს ანამ მკითხა:
– თერეზა, შენ რა გინდა ახლა?
ვუპასუხე:
– არ ვიცი… მინდა უბრალოდ ვიცხოვრო ისე, როგორც მე მინდა.

ეს სიტყვები ჩემთვის ახალი იყო – თითქოს პირველად გავბედე საკუთარი სურვილის ხმამაღლა თქმა.

მაგრამ ნინოსთან ურთიერთობა უფრო დაიძაბა. მას ეგონა, რომ მე მისი დახმარებისთვის ჩამოვედი – ლიზას მოვუვლიდი და სახლს მივხედავდი. მე კი პირველად ცხოვრებაში მინდოდა მხოლოდ ჩემი თავი მეგრძნო.

ერთ საღამოს ნინომ მკითხა:
– დედა, შენ ხომ ყოველთვის ძლიერი იყავი… ახლა რატომ ხარ ასეთი დაბნეული?
– იმიტომ რომ მთელი ცხოვრება სხვებისთვის ვიცხოვრე… ახლა მინდა ჩემი თავი ვიპოვო.

ნინო გაჩუმდა. პირველად დავინახე მის თვალებში შიში – თითქოს დედის დაკარგვას გრძნობდა არა ფიზიკურად, არამედ შინაგანად.

ამასობაში ლევანმაც დამირეკა ამერიკიდან:
– დედა, დაბრუნდი თბილისში! აქ ყველას გვაკლიხარ…
მაგრამ მე უკვე ვიცოდი: უკან დაბრუნება ძველი ცხოვრების გაგრძელება იქნებოდა.

ერთ დღეს ბიბლიოთეკაში მოხუცთა პოეზიის საღამო გაიმართა. მეც წავედი და ჩემი პირველი ლექსი წავიკითხე – ბავშვობის მოგონებაზე, დედაზე და იმაზე, თუ როგორ დავკარგე საკუთარი თავი სხვების მოლოდინებში. ხალხმა ტაში დამიკრა. პირველად ვიგრძენი სიამაყე არა როგორც დედამ ან ცოლმა, არამედ როგორც თერეზამ.

თვეები გავიდა. ნინოსთან ურთიერთობა ნელ-ნელა დალაგდა – მანაც დაიწყო ჩემი ახალი ინტერესების პატივისცემა. ლიზასთან უფრო ახლოს გავხდი – ერთად ხატვას ვსწავლობთ და ქართულ ზღაპრებს ვუყვები.

ახლა ვიცი: არასდროს არის გვიან საკუთარი თავის პოვნა. შეიძლება მთელი ცხოვრება სხვებისთვის იცხოვრო და ბოლოს მაინც იპოვო ძალა თქვა: „ახლა მე ვარ მთავარი.“

ხშირად ვფიქრობ: რამდენი ქალი ცხოვრობს ჩემსავით ჩუმად? რამდენი თერეზაა საქართველოში ან გერმანიაში, ვინც ჯერ კიდევ ვერ ბედავს თქვას თავისი სურვილი ხმამაღლა?

ხანდახან ღამეებს თეთრად ვათენებ ამ კითხვით: „ნუთუ მართლა გვჭირდება მთელი ცხოვრება იმისთვის, რომ ერთხელ მაინც საკუთარ თავს შევეკითხოთ: რას მინდა?“ იქნებ თქვენც ასე გრძნობთ თავს? იქნებ დროა ერთხელ მაინც საკუთარ თავს მოუსმინოთ?