„დაბრუნება, რომელსაც არ ველოდი“ — ჩემი ცხოვრების მეორე ახალგაზრდობა შვილისა და შვილიშვილის დაბრუნების შემდეგ

— დედა, შეიძლება ცოტა ხნით შენთან დავრჩეთ? — ნინოს ხმა კარს მიღმა კანკალებდა.

საღამო იყო, თებერვლის სუსხი ფანჯრებიდან შემოდიოდა, მე კი ჩაის ვსვამდი და ტელევიზორში ძველ ქართულ ფილმს ვუყურებდი. ოცნებებში ვიყავი — როგორ გავისეირნებდი დილით პარკში, როგორ წავიდოდი კინოში შუა კვირაში, ან იქნებ სადმე პატარა მოგზაურობაც დამეგეგმა. ოცნებებში ვიყავი, რომ ჩემი მეორე ახალგაზრდობა იწყებოდა. მაგრამ ნინოს ხმა ყველაფერს ცვლიდა.

კარი გავაღე და იქ იდგა — ჩემი ქალიშვილი, თვალები ჩაწითლებული, ხელში პატარა საბა ეჭირა. საბას ცხვირი აწითლებული ჰქონდა სიცივისგან და მორცხვად მიყურებდა.

— რა მოხდა, ნინო? — ვკითხე, თუმცა უკვე ვხვდებოდი პასუხს.

— გიომ მითხრა, რომ აღარ უნდა ოჯახი… აღარ უნდა მეც და არც საბა… დედა, აღარ შემიძლია იქ ყოფნა.

გული ჩამწყდა. ნინოს ყოველთვის ძლიერი მეგონა, მაგრამ ახლა ისეთი დაუცველი იყო, როგორც ბავშვობაში, როცა პირველად დაეცა და მუხლი გაიჭრა. მაშინაც ასე მომიახლოვდა — ჩუმად, თვალებში ცრემლებით.

— შემოდით, შვილო. ყველაფერი კარგად იქნება.

მაგიდასთან დავსხედით. ნინო ჩაის სვამდა და ხმას არ იღებდა. საბა ჩემს კალთაში მოკალათდა და ჩუმად მეკითხებოდა: „ბებო, აქ დავრჩებით?“

— კი, ბებო, აქ იქნები. — ვუთხარი და თავზე ხელი გადავუსვი.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ჭერს მივშტერებოდი და ვფიქრობდი: ეს ხომ არ იყო ის ცხოვრება, რომელსაც ველოდი? მთელი ცხოვრება შვილებისთვის ვიცხოვრე — ვზრუნავდი, ვზრდიდი, ვასწავლიდი. ახლა მეგონა, რომ ცოტა დრო საკუთარ თავს უნდა დამეთმო. მაგრამ ცხოვრება სხვანაირად გადაწყდა.

მეორე დილას ყველაფერი შეიცვალა. სახლში ბავშვური ხმაური დაბრუნდა — საბა დილიდანვე დარბოდა ოთახებში, ნინო კი სამზარეულოში ჩაის ადუღებდა.

— დედა, მაპატიე… ვიცი, რომ შენც გინდა ცოტა თავისუფლება. მაგრამ ახლა სხვაგან წასასვლელი არ მაქვს.

— შვილო, შენ ჩემი შვილი ხარ. აქ ყოველთვის გექნება ადგილი.

მაგრამ გულში მაინც წყენა შემეპარა. არ მინდოდა ეს შეგრძნება მქონოდა — თითქოს ჩემი ცხოვრება ისევ სხვის ცხოვრებას ემორჩილებოდა.

დღეები გადიოდა. ნინო სამსახურს ეძებდა, საბას ბაღში მივყავდი. საღამოობით დაღლილი ბრუნდებოდა სახლში და ხშირად ჩუმად ტიროდა. მე კი ვცდილობდი გამემხნევებინა — საჭმელს ვუმზადებდი, საბას ზღაპრებს ვუკითხავდი.

ერთ საღამოს ნინომ მითხრა:

— დედა, გიომ დამირეკა. უნდა საბა ნახოს. არ ვიცი, რა ვქნა… მეშინია, რომ ისევ გატეხავს.

— შვილო, საბა მამამისია. მაგრამ შენ უნდა გადაწყვიტო, რა არის მისთვის უკეთესი.

ნინო გაბრაზდა:

— შენ ყოველთვის ასე ამბობ! თითქოს მე ვერაფერს ვწყვეტ! ხომ ხედავ, როგორი ვარ? ყველაფერი თავზე დამენგრა!

ვიგრძენი, რომ ჩემი სიტყვები ტკივილს აყენებდა. მაგრამ რა უნდა მეთქვა? მეც ხომ ასე ვიყავი ოდესღაც — მარტო დარჩენილი ორი შვილით და მთელი სოფელი ზურგს უკან ჭორაობდა.

ერთ დღესაც საბამ მკითხა:

— ბებო, შენ რატომ ცხოვრობ მარტო?

გავუღიმე:

— იმიტომ რომ შენი დედიკო დიდი გახდა და თავისი ოჯახი შექმნა. ახლა კი ისევ ერთად ვართ.

— მე მინდა სულ აქ ვიყოთ! — წამოიძახა საბამ და ჩამეხუტა.

ამ სიტყვებმა გული ამიჩუყა. მაგრამ ვიცოდი — ეს დროებითი იყო. ნინო სამსახურს იპოვიდა, ბინა იქირავებდა და ისევ მარტო დავრჩებოდი.

ერთ საღამოს ნინო გვიან დაბრუნდა სახლში. სახეზე დაღლილობა ეწერა.

— დედა… დღეს სამსახურში დამირეკეს. მიმიღეს! მაგრამ თბილისში უნდა გადავიდე…

გული გამიხარდა მის გამო, მაგრამ იმავდროულად რაღაც ჩამწყდა.

— აბა რას იზამთ? — ვკითხე მშვიდად.

— ჯერ ბინა უნდა ვიპოვო… იქნებ ცოტა ხანს კიდევ დავრჩეთ?

— რა თქმა უნდა, შვილო.

მაგრამ იმ ღამით ისევ ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: იქნებ ეგოისტი ვარ? რატომ მინდა მარტო ყოფნა? რატომ ვერ ვპოულობ ბედნიერებას იმაში, რომ ჩემი შვილი და შვილიშვილი გვერდით მყავს?

დრო გადიოდა და ნინოს ახალი ცხოვრება ეწყობოდა. მე კი ისევ ყოველდღიურ რუტინაში ვიყავი ჩაფლული — საბას ბაღში მივყავდი, საჭმელს ვამზადებდი, სახლს ვალაგებდი.

ერთხელ მეგობარმა დამირეკა:

— მარინა, როდის გამოგვყვები პარკში?

— არ ვიცი… საქმეები მაქვს.

— სულ საქმეები გაქვს! შენი თავი აღარ გახსოვს!

ამ სიტყვებმა დამაფიქრა. მართლა აღარ მახსოვს საკუთარი თავი? როდის ვიყავი ბოლოს კინოში? ან უბრალოდ ქუჩაში სეირნობისთვის?

ერთ საღამოს ნინომ მითხრა:

— დედა, ვიცი რომ გაგიჭირდა… ვიცი რომ გინდა შენი ცხოვრება გქონდეს. მაპატიე…

ჩავეხუტე:

— შვილო, მე შენთვის ყველაფერს გავაკეთებ. მაგრამ მინდა იცოდე — შენც გაქვს უფლება იყო ბედნიერი.

ნინო ატირდა:

— მეც მინდა ბედნიერება… მაგრამ მეშინია.

— ყველას ეშინია. მაგრამ ცხოვრება წინ მიდის.

ბოლოს და ბოლოს ნინომ ბინა იპოვა თბილისში და საბასთან ერთად გადავიდა. სახლში სიჩუმე დაბრუნდა. თავიდან თითქოს ამოვისუნთქე — დილით აღარავინ მაღვიძებდა, საღამოს მშვიდად ვსვამდი ჩაის და წიგნს ვკითხულობდი.

მაგრამ მალე სიჩუმემ დამღალა. საბას სიცილი მომენატრა, ნინოს ხმაური სამზარეულოში…

ერთ დღესაც ტელეფონმა დარეკა:

— დედა! როგორ ხარ? საბას ძალიან ენატრები!

გული ამიჩუყდა.

— მეც ძალიან მომენატრეთ…

ახლა ხშირად ჩავდივარ თბილისში — საბას ბაღში მივყვები ხოლმე ან ნინოსთან ერთად კაფეში მივდივარ. ჩემი მეორე ახალგაზრდობა სხვანაირად დაიწყო — არა მარტო ჩემთვის, არამედ მათთვისაც ვისაც ყველაზე მეტად ვუყვარვარ.

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ სწორედ ეს არის ბედნიერება? როცა შენი ცხოვრება სხვის ცხოვრებას ერწყმის და ერთად სწავლობთ თავიდან სიარულს?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ იპოვიდით ბალანსს საკუთარ სურვილებსა და ოჯახურ ვალდებულებებს შორის?