სიჩუმის ბიბლიოთეკაში: ჩემი ცხოვრების ყველაზე ხმამაღალი შეხვედრა

„ნინო, კიდევ ერთხელ გეკითხები, როდის აპირებ ცხოვრებას?“ – დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს გუშინ იყო, როცა სამზარეულოში ჩაის ჭიქით ხელში იდგა და მე, როგორც ყოველთვის, წიგნში ჩავძვრალი, მის კითხვას ვაიგნორებდი. მაშინ მეგონა, რომ დრო მქონდა, რომ ცხოვრება სადღაც გვერდით მიდიოდა და მე ოდესმე დავეწეოდი.

მთელი ბავშვობა თბილისში გავატარე – ძველი კორპუსის მესამე სართულზე, სადაც ზამთარში კედლები ყინავდა და გაზქურაზე დადგმული ჩაიდანი ერთადერთი სითბოს წყარო იყო. მამა ადრე გარდამეცვალა, დედა კი მთელი ცხოვრება ცდილობდა, რომ არაფერი მომკლებოდა. მაგრამ რაღაც მაინც მაკლდა – ალბათ, ის სითბო, რომელსაც ოჯახი ქმნის, როცა ყველა ერთადაა და ერთმანეთისთვის დრო აქვს.

სკოლაში ყოველთვის ჩუმი ვიყავი. მეგობრები მყავდა, მაგრამ არასდროს ვგრძნობდი თავს ბოლომდე მათთან. უნივერსიტეტში ფილოლოგიას ვსწავლობდი – წიგნები ჩემი თავშესაფარი იყო. სიყვარულზე მხოლოდ წიგნებში ვკითხულობდი. ჩემი პირველი ურთიერთობა მესამე კურსზე მქონდა – ლევანი, რომელიც ლიტერატურის ლექტორის ლექციებზე გვერდით მიჯდებოდა და ხანდახან ჩემს ჩანაწერებს კითხულობდა. ყველაფერი ორ თვეში დასრულდა. მერე კიდევ ორი მცდელობა იყო – ორივე მოკლე და მტკივნეული.

დედა ავად გახდა, როცა უნივერსიტეტი დავამთავრე. მაშინვე სახლში დავბრუნდი და მასზე ზრუნვა დავიწყე. ჩემი ცხოვრება შეჩერდა – მეგობრები ნელ-ნელა გაქრნენ, სამსახური ვერ ვიპოვე, მხოლოდ დედას გვერდით ყოფნა შემრჩა. ღამეები მის საწოლთან ვათენებდი, დილით კი ფანჯრიდან მზის ამოსვლას ვუყურებდი და ვფიქრობდი: „ესეც გაივლის.“

დედა გარდაიცვალა ცივ იანვარს. მაშინ მეგონა, რომ ყველაფერი დასრულდა. რამდენიმე თვე სახლიდან არ გავსულვარ – მხოლოდ ბიბლიოთეკაში დავდიოდი, სადაც დედას საყვარელი წიგნები იყო დაცული. იქ პირველად შევნიშნე ის ბიჭი – ირაკლი. მაღალი, შავგვრემანი და მუდამ ჩაფიქრებული სახით. ერთი კვირის განმავლობაში მხოლოდ ვაკვირდებოდი – როგორ იღებდა წიგნებს თაროსიდან, როგორ იწერდა რაღაცებს პატარა ბლოკნოტში.

ერთ დღესაც ჩემს გვერდით დაჯდა და მკითხა: „თქვენც გიყვართ რუსთაველი?“ გავიღიმე – ეს კითხვა თითქოს ბავშვობის მეგობარმა დამისვა. იმ დღიდან ყოველდღე ვხვდებოდით ბიბლიოთეკაში. თავიდან მხოლოდ ლიტერატურაზე ვსაუბრობდით, მერე – ცხოვრებაზე, ოჯახზე, მარტოობაზე.

ერთ საღამოს ბიბლიოთეკიდან გამოსვლისას ირაკლიმ მკითხა: „რატომ ხარ ასეთი სევდიანი?“ არ ვიცოდი რა მეპასუხა. უბრალოდ მხრები ავიჩეჩე. მან კი დაამატა: „შენში ისეთი სიჩუმეა, რომ მგონია, მთელი ცხოვრება ელოდები ვინმეს, ვინც ამ სიჩუმეს დაარღვევს.“

მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ შეიძლება ვინმეს მართლა ესმოდეს ჩემი ტკივილი. მაგრამ შიში მაინც არ მტოვებდა – შიში იმისა, რომ ისევ მარტო დავრჩებოდი.

ერთ დღეს ირაკლიმ შემომთავაზა ერთად სადილობა. სახლში მივედი და სარკეში საკუთარ თავს ვუყურებდი: „ნინო, მზად ხარ?“ დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმოდა: „როდის აპირებ ცხოვრებას?“

საღამოს რესტორანში შევხვდით. ირაკლიმ თავისი ოჯახი გამაცნო – მამა ემიგრაციაში ჰყავდა იტალიაში, დედა კი სოფელში ცხოვრობდა. თვითონ თბილისში მარტო ცხოვრობდა და მუშაობდა გამომცემლობაში. საუბარი მარტივად მიდიოდა – თითქოს მთელი ცხოვრება ვიცნობდი.

მაგრამ მეორე დღეს ყველაფერი შეიცვალა. დილით ტელეფონზე უცხო ნომერი დამირეკა – ირაკლის დედა იყო. მკაცრი ხმა ჰქონდა: „გთხოვთ, ირაკლის თავი დაანებეთ. მას სერიოზული ურთიერთობა არ სჭირდება ახლა.“

გავშრი. მთელი დღე ბიბლიოთეკაში ვიჯექი და ვფიქრობდი: „რატომ უნდა დავთმო ის ბედნიერება, რომელიც ასე გვიან მოვიდა?“

ირაკლის არაფერი ვუთხარი. მეორე დღეს ისევ ბიბლიოთეკაში მოვიდა და მითხრა: „დედაჩემმა დაგირეკა?“ თავი დავუქნიე. ირაკლიმ ხელი ჩამჭიდა: „მე შენთან მინდა ვიყო.“

მაგრამ ოჯახური პრობლემები უფრო და უფრო მძაფრდებოდა – ირაკლის დედა ყოველდღე რეკავდა და ემუქრებოდა, რომ თუ ჩემთან ურთიერთობას არ გაწყვეტდა, სოფელში დაბრუნდებოდა და მამამისს აღარ დაელაპარაკებოდა.

ერთ დღეს ირაკლიმ მითხრა: „არ ვიცი რა გავაკეთო. შენს გამო დედას ვერ დავკარგავ.“

მე კი ისევ მარტო დავრჩი – ამჯერად უფრო მტკივნეულად.

რამდენიმე კვირის შემდეგ ბიბლიოთეკაში აღარ მივსულვარ. სახლში ვიჯექი და ვფიქრობდი: „რატომ არის ასე რთული ბედნიერება?“

ერთ საღამოს ირაკლი კართან დამხვდა – თვალები ჩაწითლებული ჰქონდა.

– ნინო, მაპატიე… ვერ შევძელი… დედაჩემი ძალიან ცუდადაა…
– მესმის… უბრალოდ წადი.

კარი დავხურე და პირველად ხმამაღლა ავტირდი.

დღეები გადიოდა. მარტოობა აღარ მტკენდა ისე როგორც ადრე – ახლა უკვე ვიცოდი რა იყო დაკარგული ბედნიერება.

ერთ დღეს ბიბლიოთეკაში ისევ მივედი – იმავე ადგილას დავჯექი, სადაც ირაკლის პირველად შევხვდი. წიგნი გავხსენი და ჩემს თავს ვკითხე:

„ნუთუ ასე უნდა იცხოვრო? ნუთუ ბედნიერება ყოველთვის სხვების სურვილებს უნდა შეეწიროს?“

ახლა თქვენ გეკითხებით: თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? შეიძლება თუ არა ბედნიერების პოვნა მაშინაც კი, როცა მთელი სამყარო წინააღმდეგია?