სამოცდაათი ნაბიჯი თავისუფლებისკენ – ჩემი ცხოვრება ქმრის გარეშე
„ნინო, კიდევ რამე დარჩა?“ – მკითხა ლევანმა, როცა ბოლო ყუთი მანქანაში ჩატვირთა. ხმა ისეთი მშვიდი ჰქონდა, თითქოს ჩვეულებრივ სამუშაო დღეს ვემშვიდობებოდით ერთმანეთს. მე კი ზღურბლზე ვიდექი, ხელები გულზე მქონდა გადაჯვარედინებული და ვგრძნობდი, როგორ მიჩერდებოდა სუნთქვა.
„არა, მგონი ყველაფერი წაიღე,“ – ძლივს ამოვილუღლუღე.
მან წამით შემომხედა, მერე მზერა აარიდა. მანქანის კარი ხმაურით მიიხურა და წავიდა. მე კი დავრჩი მარტო, პირველად ოცდაათი წლის შემდეგ. კარის დახურვის ხმა დღემდე ჩამესმის ყურებში.
58 წლის ვარ. მთელი ცხოვრება „ლევანის ცოლი“ ვიყავი. მერე „დათა და სალომეს დედა“. საკუთარი სახელი თითქოს სადღაც დავკარგე – ნინო აღარ არსებობდა. ჩემი ცხოვრება სხვების გარშემო ტრიალებდა: ქმრის სამსახური, შვილების სკოლა, დედამთილის ავადმყოფობა, სესხები, ემიგრაციაში წასული დის დახმარება… ჩემი სურვილები ყოველთვის უკან იწევდა.
ახლა კი სახლი ცარიელია. დათა უკვე წლებია გერმანიაში ცხოვრობს – იქ ოჯახი შექმნა, სალომე კი ამერიკაში სწავლობს. მხოლოდ მე და ჩემი ჩუმი ბინა დავრჩით.
პირველი ღამე საშინელი იყო. ვერ ვიძინებდი – თითქოს ყველა კედელი ხმამაღლა ყვიროდა: „მარტო ხარ!“ ტელეფონს დავხედე, მაგრამ არავინ დამირეკავდა. ლევანი წავიდა თავის ახალ ცხოვრებაში – უკვე ვიცოდი, რომ სხვა ქალი ჰყავდა. ბავშვები შორს არიან, თავიანთი პრობლემები აქვთ.
დილით სარკეში ჩავიხედე და უცნობი ქალი დავინახე – დაღლილი თვალებით, ჭაღარა თმით. ეს ნინო იყო? სად წავიდა ის გოგო, ოცდაათის რომ იყო და ოცნებობდა?
სამზარეულოში ჩაი დავისხი და ფანჯარასთან დავჯექი. გარეთ გაზაფხული იყო – მეზობლის ეზოში ალუბლის ხე ყვაოდა. უცებ გამახსენდა, როგორ ვოცნებობდი ახალგაზრდობაში პარიზში წასვლაზე, ფრანგული ენის სწავლაზე… მერე ყველაფერი გადაიდო: ჯერ ლევანის სამსახური, მერე ბავშვები, მერე დედამთილი…
მოულოდნელად ტელეფონმა დარეკა – დედაჩემი იყო სოფელიდან.
– ნინო, როგორ ხარ? ლევანი ხომ კარგადაა? ბავშვები?
– კარგად არიან… – ვუპასუხე და ვიგრძენი, როგორ მომაწვა ცრემლი. მაგრამ ვერ ვიტირე – დედაჩემს ვერ ვანერვიულებდი.
– შენც გაუფრთხილდი თავს, შვილო. მარტო არ დარჩე.
მარტო არ დარჩე… მაგრამ უკვე მარტო ვიყავი.
დღეები ერთმანეთს ჰგავდა: დილით ჩაის ვსვამდი, მერე სახლს ვალაგებდი, საღამოს ტელევიზორს ვუყურებდი. ერთხელაც მეზობელმა მარინამ დამირეკა:
– ნინო, წამოდი ბაზარში გავიდეთ ერთად! სახლში ჯდომა არ შეიძლება.
ბაზარში ხალხის ხმაურმა ცოტა გამომაფხიზლა. მარინა თავის ამბებს მიყვებოდა – ქმარი ავად ჰყავს, შვილს სამსახური დაკარგა… უცებ მივხვდი: ყველას თავისი ტკივილი აქვს.
– ნინო, შენ რა გინდა? – მკითხა მარინამ მოულოდნელად.
– არ ვიცი… მგონი არაფერი აღარ მინდა.
– ეგრე არ შეიძლება! ცხოვრება წინ არის!
მაგრამ მე ვერ ვიჯერებდი.
ერთ საღამოს სალომემ დამირეკა სკაიპით:
– დეე, როგორ ხარ?
– კარგად ვარ, შვილო.
– მართლა კარგად ხარ?
ვერაფერი ვუთხარი. უბრალოდ ვიტირე. სალომემაც იტირა.
– დეე, შენთვის უნდა იცხოვრო ახლა! ხომ გახსოვს, როგორ გიყვარდა ხატვა? რატომ აღარ ხატავ?
– დრო არ მქონდა…
– ახლა გაქვს!
მეორე დღეს ძველი საღებავები მოვძებნე. ფურცელზე პირველი ხაზები გავავლე და უცნაური სიმშვიდე ვიგრძენი. თითქოს ბავშვობაში დავბრუნდი – როცა ყველაფერი შესაძლებელი იყო.
მერე ნელ-ნელა სხვა რაღაცებიც დავიწყე: საღამოს სეირნობა პარკში, წიგნების კითხვა, ძველი მეგობრების მოძებნა ფეისბუქზე. ერთ დღესაც შემთხვევით დავინახე განცხადება: „ფრანგული ენის კურსები ზრდასრულთათვის“. გული ამიჩქარდა – ოცნება გამახსენდა.
პირველ გაკვეთილზე ძალიან ვნერვიულობდი – ყველა ჩემზე ახალგაზრდა იყო. მასწავლებელმა მკითხა:
– რატომ გადაწყვიტეთ სწავლა?
– იმიტომ რომ ოცნება არასდროს მთავრდება… – ვუპასუხე და პირველად გავიღიმე გულწრფელად.
ცხოვრება ნელ-ნელა იცვლებოდა. მარტოობა აღარ იყო ისეთი მძიმე – თითქოს საკუთარ თავთან მეგობრობა ვისწავლე. ზოგჯერ ისევ მიჭირდა: როცა ბავშვები არ მირეკავდნენ ან როცა ლევანი შემთხვევით ქუჩაში შემხვდა ახალ ქალთან ერთად…
ერთხელაც დათამ დამირეკა გერმანიიდან:
– დეე, შენზე ვფიქრობდით მე და ანა… ხომ არ ჩამოხვიდოდი ჩვენთან ცოტა ხნით?
პირველად ცხოვრებაში საკუთარ თავს ვკითხე: „რატომაც არა?“
გერმანიაში ყველაფერი უცხო იყო – ქუჩები სუფთა და წყნარი, ხალხი თავაზიანი… მაგრამ ყველაზე მეტად ის მომეწონა, რომ იქ არავინ მიცნობდა როგორც „ლევანის ცოლს“ ან „დათა-სალომეს დედას“. უბრალოდ ნინო ვიყავი.
ერთ საღამოს ანას მეგობრებმა დამპატიჟეს ქართულ საღამოზე. ღვინოს ვსვამდით და ქართულ სიმღერებს ვმღეროდით. ერთმა გერმანელმა კაცმა მკითხა:
– რას საქმიანობთ საქართველოში?
დავფიქრდი… რას საქმიანობდი? მთელი ცხოვრება სხვებისთვის ვცხოვრობდი.
– ახლა ვსწავლობ საკუთარ თავთან ცხოვრებას,
– ვუპასუხე ღიმილით.
გერმანიიდან დაბრუნებულმა უკვე ვიცოდი: ცხოვრება თავიდან იწყება მაშინაც კი, როცა გგონია ყველაფერი დასრულდა. ისევ დავიწყე ხატვა – ჩემი ნახატები სოციალურ ქსელში ავტვირთე და რამდენიმე ადამიანმა იყიდა კიდეც! ფრანგულსაც უფრო სერიოზულად მივუდექი – მასწავლებელმა მითხრა: „თქვენში დიდი პოტენციალია!“
ერთ დღეს ლევანმა დამირეკა:
– ნინო…
მის ხმაში სინანული იგრძნობოდა.
– რა გინდა, ლევან?
– მაპატიე…
– უკვე გაპატიე. უბრალოდ ახლა ჩემი ცხოვრება მაქვს.
ტელეფონი გავთიშე და პირველად ვიგრძენი თავი თავისუფლად.
ახლა ხშირად ვფიქრობ იმ ქალებზე საქართველოში და ემიგრაციაში, ვინც ჩემსავით მთელი ცხოვრება სხვებისთვის იცხოვრეს და ბოლოს მარტო დარჩნენ. რამდენს შეუძლია თავიდან დაიწყოს? რამდენს ჰყოფნის ძალა საკუთარ თავთან დარჩენის?
ხანდახან ისევ მიჭირს – მარტოობა ზოგჯერ ისევ მტკივნეულია. მაგრამ ვიცი: მე ნინო ვარ და პირველად ცხოვრებაში მხოლოდ საკუთარი თავისთვის ვცხოვრობ.
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? შეძლებდით თავიდან დაწყებას? იქნებ მარტოობა სულაც არ არის დასასრული?