„შვილო, მე ყველაზე მეტად ამ სიახლოვის მეშინია“ – ჩემი ცხოვრება ქმრის გარდაცვალების შემდეგ

„დედა, ასე მარტო ვერ დაგტოვებ. წამოდი ჩვენთან, ცოტნე და ბავშვებიც გაგიხარდებიან.“ – ნინოს ხმა ტელეფონში ისეთი მტკიცე იყო, თითქოს გადაწყვეტილება უკვე მიღებული ჰქონდა. მე კი, სამზარეულოს მაგიდასთან ვიჯექი, თითებით ჭიქას ვეთამაშებოდი და ვგრძნობდი, როგორ მეკუმშებოდა გულში რაღაც უხილავი.

ოთახში სიჩუმე იდგა. ის სიჩუმე, რომელსაც ვერავინ გასწავლიდა ატანას. ოთარი რომ ცოცხალი იყო, ეს სახლი სულ სხვანაირი იყო – ხმაურიანი, თბილი, სავსე. ახლა კი, თითქოს კედლებიც კი უფრო ფართო გახდა, ყოველი კუთხე მისი ხმით რეკავდა. ოთხი ათეული წელი ერთად – მისი „დილამშვიდობისა“, მისი ჩუმი ნაბიჯები დილით, მისი ჩაის სუნი… ახლა კი მხოლოდ მე და ეს სიჩუმე დავრჩით.

„დედა, გესმის? ხომ წამოხვალ?“ – ნინოს ხმა ისევ გაისმა. ვერ ვუპასუხე. არ მინდოდა ჩემი შიში გამემხილა. შიში იმისა, რომ ამ სიახლოვემ შეიძლება უფრო მეტად დამაკარგვინოს საკუთარი თავი.

მახსოვს, ოთარის დაკრძალვიდან მეორე დღეს ნინო მოვიდა ჩემთან. თვალები ჩაწითლებული ჰქონდა, მაგრამ ცდილობდა ძლიერი ყოფილიყო. „დედა, ასე არ შეიძლება. მარტო ვერ დაგტოვებ. ან ჩვენთან წამოდი თბილისში, ან მე და ცოტნე ჩამოვალთ სოფელში.“

მე კი მხოლოდ თავი დავუქნიე. არ ვიცოდი რა მეთქვა. თითქოს ჩემი ცხოვრება ერთ დიდ სიცარიელედ იქცა – არც სოფელში ვიყავი სახლში და არც თბილისში.

მეორე კვირას ნინომ მანქანა გამოგზავნა. ჩემოდანი ჩავალაგე – ოთარის ძველი პიჯაკი, ჩემი საყვარელი ჭიქა და რამდენიმე ფოტო. როცა თბილისში ჩავედი, ბავშვები მომეხვივნენ. ცოტნემ გულში ჩამიკრა: „დედა, აქ კარგად იქნები.“

მაგრამ პირველი ღამე მათ სახლში ყველაზე მძიმე იყო. საწოლში ვიწექი და ვუსმენდი როგორ სუნთქავდნენ ნინო და ცოტნე გვერდით ოთახში, როგორ ხვრინავდა პატარა ნიკუშა… მაგრამ მე მაინც მარტო ვიყავი.

დილით ნინომ ჩაი მომიდუღა. „დედა, ხომ კარგად გეძინა?“ – მკითხა ღიმილით.

„კი, შვილო,“ – მოვიტყუე.

მაგრამ სინამდვილეში მთელი ღამე ოთარის სუნთქვა მენატრებოდა.

დღეები გადიოდა. ვცდილობდი ოჯახში ჩავრთულიყავი – ბავშვებს სკოლაში ვამზადებდი, საჭმელს ვამზადებდი, მაგრამ მაინც უცხოდ ვგრძნობდი თავს. ნინო სულ სამსახურში იყო, ცოტნეც გვიან ბრუნდებოდა. ბავშვები თავიანთ საქმეებში იყვნენ ჩაფლულნი.

ერთ დღეს ნინომ მითხრა: „დედა, შენ რომ აქ ხარ, მეც მშვიდად ვარ. ვიცი, ბავშვები ხელში არიან.“

მაგრამ მე უფრო მეტად ვგრძნობდი საკუთარ უძლურებას. თითქოს ჩემი ადგილი აღარ მქონდა – არც დედად ვგრძნობდი თავს ბოლომდე და არც ბებიად.

ერთ საღამოს ნინოსთან საუბარი დავიწყე:

– ნინო, შვილო…
– რა იყო დედა?
– იცი… მგონია, რომ ზედმეტი ვარ აქ.
– რას ამბობ! როგორ შეგიძლია ეგ იფიქრო? შენ ხომ ჩვენი ოჯახის წევრი ხარ!
– ვიცი… მაგრამ თითქოს… თითქოს ჩემი ცხოვრება სადღაც იქ დარჩა, სოფელში. ოთართან ერთად.
– დედა…

ნინოს თვალებში წყენა და შიში ამოვიკითხე. თითქოს ეშინოდა, რომ შეიძლება ისევ მარტო დავრჩენილიყავი.

მაგრამ მე ყველაზე მეტად ამ სიახლოვის მეშინოდა – იმ სიახლოვის, რომელიც სინამდვილეში უფრო მეტად მაკარგვინებდა საკუთარ თავს.

ერთ დღეს ცოტნემ მითხრა:

– დედა, იქნებ რამე ჰობი გქონდეს? ან სადმე წახვიდე?
– სად წავიდე ცოტნე? აქ ხომ არავინ მყავს…
– იქნებ ემიგრაციაში წახვიდე? ბევრი შენი ასაკის ქალი მიდის იტალიაში ან საბერძნეთში.
– ემიგრაციაში?.. ოთარის საფლავი ვის დავუტოვო?
– დედა…

ცოტნეს სიტყვებმა გულში დამარტყა. თითქოს ჩემი ადგილი უკვე აღარ იყო აქ – არც ოჯახში და არც საკუთარ თავში.

ერთ საღამოს ბავშვებმა კამათი დაიწყეს ჩემს გამო:

– ბებო სულ მოწყენილია! – თქვა ნიკუშამ.
– იმიტომ რომ სოფელი ენატრება! – უპასუხა სალომემ.
– იქნებ ბებოს სოფელში დაბრუნება უნდა? – ჩაერთო ცოტნეც.

მე კი ჩუმად ვიჯექი და ცრემლები თავისით მდიოდა.

ერთ დღეს სოფელში დავბრუნდი – დროებით მაინც. ოთარის საფლავზე დავჯექი და ხმამაღლა ველაპარაკებოდი:

– ოთარ, იცი რა ძნელია უშენოდ? აქაც მარტო ვარ და იქაც… შვილებთანაც კი ვერ ვპოულობ სიმშვიდეს.

მეზობელი ქალები შემომივლიდნენ ხოლმე:

– ნანა დეიდა, შვილებთან რატომ არ ხარ?
– ვიყავი… მაგრამ…
– რა მაგრამ?
– არ ვიცი… თითქოს ყველგან ზედმეტი ვარ.

ერთ დღეს ნინომ დამირეკა:

– დედა, გთხოვ დაბრუნდი! ბავშვები გელოდებიან!
– ნინო… იქნებ ასე ჯობია? იქნებ მეც უნდა ვისწავლო მარტო ცხოვრება?
– დედა…

ტელეფონი გავთიშე და დიდხანს ვტიროდი.

მარტოობა ყველაზე დიდი შიში აღმოჩნდა ჩემთვის – არა იმიტომ რომ ხალხი არ მყავს გვერდით, არამედ იმიტომ რომ საკუთარი თავის გარეშე დავრჩი. ოთარის გარეშე თითქოს ჩემი იდენტობა დავკარგე.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: იქნებ ჩვენმა თაობამ ვერ ისწავლა საკუთარი თავის პოვნა? იქნებ შვილებთან სიახლოვეც კი შეიძლება იყოს ტკივილის მიზეზი?

ხანდახან საკუთარ თავს ვეკითხები: „ნანა, სად არის შენი ადგილი ახლა? შვილებთან თუ საკუთარ მოგონებებში?“

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილზე? მარტო დარჩენა ჯობია თუ შვილებთან სიახლოვის შიში უნდა გადალახო?