დედაჩემის გარდაცვალების შემდეგ მისი პირველი სიყვარული ვიპოვე – და ჩემი ცხოვრება თავდაყირა დადგა
„შენ არ იცი ყველაფერი, ნინო…“ – დედაჩემის ბოლო სიტყვები დღემდე ყურში ჩამესმის. იმ დღეს, როცა მისი სუნთქვა შეწყდა, თითქოს ჩემი ბავშვობაც დასრულდა. ოთახში მარტო დავრჩი, ხელში მისი ძველი ფოტოებით სავსე ყუთი მეჭირა და ვგრძნობდი, როგორ მეკარგებოდა ნიადაგი ფეხქვეშ. დედა ყოველთვის ძლიერი იყო, მაგრამ მის თვალებში ხანდახან ისეთი სევდა იკითხებოდა, რომელსაც ახსნას ვერ ვუძებნიდი.
მამაჩემი ადრე გარდაიცვალა. დედამ მარტო გამზარდა – თბილისში, პატარა ბინაში, სადაც ყველაფერი მისი ხელით იყო გაკეთებული. ბავშვობაში ხშირად ვეკითხებოდი მამაზე, მაგრამ დედა მხოლოდ მოკლედ მიპასუხებდა: „კარგი კაცი იყო, ნინო.“
დედის გარდაცვალების შემდეგ, როცა მის ნივთებს ვალაგებდი, შემთხვევით ვიპოვე წერილი – ძველი, გაყვითლებული ქაღალდი, რომელზეც უცხო ხელით ეწერა: „მარინა, მაპატიე, რომ ვერ დავბრუნდი… შენი გურამი.“ წერილთან ერთად იყო ფოტო – ახალგაზრდა ქალი და მამაკაცი, რომლებიც ერთმანეთს სიყვარულით უყურებდნენ. დედა და უცნობი კაცი.
გურამი? არასოდეს მსმენია ეს სახელი ჩვენს ოჯახში. წერილის ბოლოს თარიღი ეწერა – 1989 წელი. მაშინ დედა უკვე ჩემს მამასთან იყო დაქორწინებული.
გული ამიჩქარდა. მთელი ღამე ვერ დავიძინე. მეორე დღეს დილითვე მივედი დედაჩემის ბავშვობის მეგობართან, ნათელასთან.
– ნათელა დეიდა, ვინ არის გურამი? – ვკითხე პირდაპირ.
ნათელას სახე გაფითრდა.
– ნინო… ეს ამბავი დიდი ხნის წინ იყო… გურამი შენი დედის პირველი სიყვარული იყო. ერთად იზრდებოდნენ, მერე კი… გურამი გერმანიაში წავიდა სამუშაოდ. დაპირებული ჰქონდა დაბრუნება, მაგრამ… აღარ დაბრუნებულა.
– რატომ?
– მაშინ ასე ხდებოდა. საზღვარგარეთ წასული ბევრი ვეღარ ბრუნდებოდა უკან. მერე დედაშენი შენს მამას შეხვდა.
მაგრამ რაღაც არ მასვენებდა. წერილში ისეთი ტკივილი იგრძნობოდა, თითქოს გურამს რაღაც მნიშვნელოვანი ჰქონდა სათქმელი.
გადავწყვიტე გურამი მომეძებნა. სოციალურ ქსელებში დავიწყე ძებნა – სახელით, გვარით, ქალაქებით. ბოლოს ერთ გერმანულ ჯგუფში ვიპოვე: Guram Beridze – Frankfurt am Main.
მივწერე. რამდენიმე დღე პასუხი არ იყო. მერე მოკლე შეტყობინება მივიღე: „ვინ ხარ?“
„მარინას ქალიშვილი ვარ.“
მაშინვე დამირეკა ვიდეოზარით. ეკრანზე გამოჩნდა მოხუცებული კაცი – თეთრი თმით და სევდიანი თვალებით.
– ნინო… როგორ გავიდა დრო… დედაშენი ძალიან მიყვარდა.
– რატომ არ დაბრუნდით? რატომ არ ნახეთ?
გურამმა თავი დახარა.
– მაშინ ყველაფერი სხვანაირად იყო. ბერლინის კედელი ახალი ჩამონგრეული იყო. მე კი… მე აქ ოჯახი შემექმნა. მაგრამ მარინა არასოდეს დამვიწყებია.
– წერილში წერთ, რომ ვერ დაბრუნდით… რამე მოხდა?
გურამმა ამოიოხრა.
– ნინო, შენ უნდა იცოდე სიმართლე. მე და მარინა ერთად ვიყავით სანამ წავიდოდი. როცა წავედი, არ ვიცოდი, რომ ორსულად იყო…
მივხვდი, როგორ ამიჩქარდა გული.
– რას ამბობთ?
– მე შენი მამა ვარ, ნინო.
ოთახში სიჩუმე ჩამოვარდა. მხოლოდ ჩემი სუნთქვა მესმოდა და გურამის ჩუმი ტირილი ეკრანიდან.
– დედაშენმა ასე გადაწყვიტა – შენს მამას გაჰყვა ცოლად და მე აღარ შემეხმიანა. ალბათ ეგონა, ასე უკეთესი იქნებოდა შენთვის.
ვიგრძენი, როგორ მეკეცებოდა ფეხები. მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ ვიცოდი ვინ ვიყავი – ახლა კი ყველაფერი თავდაყირა დადგა.
– რატომ არ ეცადეთ? რატომ არ ეძებეთ?
– ვეძებდი… მაგრამ მაშინ სხვა დრო იყო. წერილებს პასუხი არ ჰქონდა. მერე გავიგე, რომ გათხოვილი იყო და შვილიც ჰყავდა… აღარ მინდოდა მისი ცხოვრება დამენგრია.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ბავშვობის მოგონებები თავიდან ამომიტივტივდა – დედის მზრუნველობა, მისი ჩახუტება, მისი სევდიანი თვალები…
მეორე დღეს გურამმა ისევ დამირეკა.
– მინდა ჩამოხვიდე გერმანიაში. მინდა ყველაფერი აგიხსნა და გაგიცნო როგორც მამამ.
რამდენიმე კვირაში ფრანკფურტში ჩავფრინდი. აეროპორტში გურამი დამხვდა – მოხუცებული კაცი, მაგრამ ისეთი თბილი თვალებით, როგორიც დედას ჰქონდა.
მის სახლში ყველაფერი ქართული იყო – სურათები თბილისზე, ძველი წიგნები ქართულ ენაზე…
– აქაც მარტო ვარ – მითხრა გურამმა – ოჯახი დიდი ხანია აღარ მყავს. მხოლოდ შენი ფოტო მქონდა მარინასგან.
დღეები ერთად გავატარეთ – ვსაუბრობდით საქართველოზე, დედაზე, მის ახალგაზრდობაზე. გურამმა მომიყვა როგორ უყვარდათ ერთმანეთი და როგორ გაანადგურა ორივეს ცხოვრება ემიგრაციამ და გაუგებრობებმა.
– ნინო, იცი რა მტკივა ყველაზე მეტად? რომ ვერ დაგიცავი შენ და შენი დედა…
ვიგრძენი როგორ მომენატრა დედა – ახლა კიდევ უფრო მეტად.
საქართველოში დაბრუნებულმა თავი უცხოდ ვიგრძენი საკუთარ სახლში. ნათელას ყველაფერი მოვუყევი – მანაც იტირა ჩემთან ერთად.
– ნინო, ზოგჯერ ცხოვრება ისეთ საიდუმლოებებს მალავს ჩვენგან, რომ მთელი ცხოვრება გვჭირდება მათ გასაგებად…
ახლა ხშირად ვფიქრობ: ვინ ვარ მე სინამდვილეში? ქართველი ქალი ორი სამშობლოთი? ქალიშვილი ორი კაცის სიყვარულისა? ან იქნებ უბრალოდ ადამიანი, რომელიც ცდილობს საკუთარი თავი თავიდან ააწყოს?
ხანდახან ვფიქრობ: ღირს თუ არა სიმართლის გაგება იმ ფასად, რასაც ზოგჯერ ვიხდით? იქნებ ზოგჯერ უმჯობესია ვიცხოვროთ იმით, რაც ვიცით?
მაგრამ მაინც… იქნებ სწორედ ეს ტკივილი გვაქცევს იმ ადამიანებად, ვინც ვართ?