მამაკაცის დაკარგვის შემდეგ: როგორ დამავიწყდა ჩემი ზრდასრულობა საკუთარი შვილის თვალში
„დედა, სად მიდიხარ ამ ამინდში? ხომ გითხარი, რომ მარტო არ გახვიდე!“ – ნინოს ხმა სამზარეულოდან მესმის, როცა ფეხსაცმელს ვიცვამ. თითქოს ისევ თხუთმეტი წლისაა და მე – დედა, რომელიც წესებს ვუწესებ. მაგრამ ახლა ყველაფერი პირიქითაა.
გუშინ ღამე ისევ ვერ დავიძინე. მარკოს სუნთქვა მენატრება გვერდით, მისი მშვიდი ხმა, როცა მეუბნებოდა: „დაიძინე, ნანა, ყველაფერი კარგად იქნება.“ ორმოცი წელზე მეტი ერთად ვიცხოვრეთ. მე – ცეცხლოვანი და მოუთმენელი, ის – წყნარი და გონივრული. ერთმანეთს ვაბალანსებდით. როცა მარკო წავიდა, მეგონა, რომ მარტოობის ტკივილს ვერ გადავიტანდი, მაგრამ ყველაზე მეტად ის მტკიოდა, რომ ნინო მოულოდნელად დამიწყო მოპყრობა როგორც პატარა ბავშვს.
„დედა, წამალი დალიე? ექიმთან როდის გაქვს ვიზიტი? ხომ არ დაგავიწყდა?“ – ყოველდღე ეს კითხვები. თავიდან მადლობელი ვიყავი, რომ ზრუნავდა ჩემზე. მაგრამ ნელ-ნელა მივხვდი: ნინო აღარ მენდობა. თითქოს ჩემი გონება და სხეული ერთიანად დაბერდა მის თვალში.
ერთ დღესაც, როცა სამზარეულოში ვიჯექი და ჩაის ვსვამდი, ნინო შემოვიდა და ტელეფონი გამომიწოდა.
– დედა, ეს შენი ახალი ექიმია. ხვალ დილით უნდა მიხვიდე.
– ნინო, მე თვითონაც შემიძლია ექიმთან ჩაწერა.
– ვიცი, მაგრამ ასე უფრო მარტივია. შენ ხომ ხანდახან ავიწყდები.
მის ხმაში სითბო იყო, მაგრამ რაღაც ისეთი – ზედმეტი მზრუნველობა, რომელიც უკვე მახრჩობდა.
მახსოვს, როგორ ვასწავლიდი ნინოს დამოუკიდებლობას. სკოლაში რომ პირველად წავიდა მარტო, მთელი დღე ფანჯარასთან ვიდექი და ველოდებოდი. მერე უნივერსიტეტში წავიდა გერმანიაში – მარტო, უცხო ქვეყანაში. მე კი ყოველთვის ვეუბნებოდი: „შენ შეგიძლია! შენ ძლიერი ხარ!“ ახლა კი ის მეუბნება: „დედა, შენ ვერ შეძლებ.“
ერთხელაც, როცა ბაზარში წასვლა გადავწყვიტე – უბრალოდ მინდოდა ქუჩაში გასვლა, ხალხში ყოფნა – ნინომ კარი ჩამიკეტა.
– დედა, დღეს წვიმაა და ცივა. მე მოგიტან ყველაფერს.
– ნინო, მე არ ვარ ავადმყოფი! უბრალოდ ასაკში ვარ!
– დედა, გთხოვ…
ჩემი ხმა აუღელვებელი იყო, მაგრამ გულში ცეცხლი მეკიდა. რატომ უნდა ვგრძნობდე თავს უსუსურად? რატომ უნდა ვგრძნობდე თავს ზედმეტად საკუთარ სახლში?
ერთ საღამოს, როცა ნინო გვიან დაბრუნდა სამსახურიდან (ის ახლა თბილისში ცხოვრობს ჩემთან ერთად), სამზარეულოში ჩუმად შევიპარე და ღვინის ბოთლი გავხსენი. მარკოს ჭიქა გამოვიღე კარადიდან – მისი საყვარელი ჭიქა იყო, წითელი ყვავილებით.
– დედა! რას აკეთებ? ხომ იცი, რომ ღვინო არ შეიძლება! წამლები ხომ დალიე?!
– ნინო! გეყოფა! მე ჯერ კიდევ ზრდასრული ვარ! მე შენი დედა ვარ!
ჩემი ხმა გამწყდარი იყო. პირველად ვუთხარი ეს ასე პირდაპირ. ნინო გაჩერდა. თვალებში ცრემლი ჩაუდგა.
– დედა… მე უბრალოდ მინდა კარგად იყო…
– ვიცი… მაგრამ მე არ ვარ ბავშვი. მე არ მინდა ვიყო შენი მოვლის ობიექტი. მინდა ვიყო შენი დედა – ისეთი, როგორიც ყოველთვის ვიყავი.
ნინო ჩუმად დაჯდა ჩემს გვერდით. ცოტა ხანს ორივე ვდუმდით.
– იცი, დედა… მეშინია. მეშინია დაგკარგო ისე, როგორც მამა დავკარგე. მეშინია მარტო დარჩენის.
მისი სიტყვები გულში ჩამივარდა. პირველად გავიგე მისი შიში ისე ნათლად. მანამდე მეგონა, რომ მხოლოდ მე ვიყავი დაკარგული ამ სახლში.
– ნინო… მეც მეშინია მარტოობის. მაგრამ თუ ასე გააგრძელებ, მეც დავიკარგები – შენს თვალში დავიკარგები.
გრძელი დუმილი ჩამოვარდა. მერე ნინომ ხელი მომკიდა.
– მაპატიე…
იმ ღამეს პირველად ვიგრძენი თავი ისევ დედად – არა ავადმყოფად ან უსუსურ მოხუცად.
მაგრამ მეორე დილას ისევ იგივე დაიწყო: „დედა, ჩაიცვი თბილად“, „დედა, წამალი დალიე?“ თითქოს არაფერი შეცვლილიყო.
ერთ დღესაც გადავწყვიტე: უნდა დავბრუნებულიყავი ჩემს ძველ ცხოვრებაში – თუნდაც ნაწილობრივ. მეგობრებს დავურეკე და კინოში წავედი. სახლში დაბრუნებულმა ნინოს შეშფოთებული სახე დავინახე.
– სად იყავი? რატომ არ მიპასუხე ტელეფონზე?
– კინოში ვიყავი მეგობრებთან ერთად.
– დედა! ხომ შეიძლებოდა რამე მომხდარიყო!
– ნინო! მე მაქვს უფლება ვიცხოვრო! მინდა ისევ ვიცხოვრო!
ამასობაში მეზობლები ჭორაობდნენ: „ნანა მარტო დარჩა და შვილს აწვალებს“, „ნინოს რა გაუჭირდა – დედას უვლის“. ზოგჯერ მგონია, რომ მთელი უბანი თვალს მადევნებს – ვისაც ქმარი დაეღუპა ან შვილი საზღვარგარეთ ჰყავს, ყველა თავისებურად განიცდის ჩემს მდგომარეობას.
ერთხელაც ნინომ მითხრა:
– იქნებ სოფელში წავიდეთ ცოტა ხნით? იქ უფრო მშვიდად იქნები.
– სოფელში? იქ სადაც ყველა იცის ჩვენი ამბავი? სადაც ყველა მკითხავს: „როგორ ხარ ქმრის გარეშე?“ არა, ნინო… მე აქ მინდა ვიყო – ჩემს სახლში, ჩემს ქალაქში.
ნინო გაბრაზდა:
– რატომ არ გინდა დამიჯერო? რატომ გგონია რომ ცუდს გიზამ?!
– იმიტომ რომ მინდა ისევ ვიყო ის ქალი, რომელიც ვიყავი მარკოს გვერდით! მინდა ვიყო ქალი და არა ბავშვი!
ამ სიტყვებმა თითქოს რაღაც შეცვალა ჩვენს შორის. ნინო ცოტა ხნით დამშორდა – სამსახურში უფრო დიდხანს რჩებოდა, სახლში გვიან ბრუნდებოდა. მეც მარტო დავრჩი ჩემს ფიქრებთან და მოგონებებთან.
ერთ საღამოს ძველი მეგობარი დამირეკა – მარინა გერმანიიდან დაბრუნდა რამდენიმე დღით და შეხვედრა შემომთავაზა. წავედი კაფეში და იქ პირველად გავიგე სხვა ქალების ისტორიები: როგორ ცდილობენ შვილები მათ „დაცვას“, როგორ კარგავენ ქალები საკუთარ ხმას ოჯახის დაკარგვის შემდეგ.
მარინამ მითხრა:
– ნანა, შენ უნდა დაიბრუნო შენი ცხოვრება! შვილს უნდა ასწავლო რომ შენ ჯერ კიდევ შეგიძლია იყო დამოუკიდებელი!
ამ სიტყვებმა გამაბედნიერა და გამაბრაზა ერთდროულად – რატომ უნდა ვასწავლო ეს ჩემს შვილს? რატომ უნდა ვიბრძოლო ჩემი ღირსებისთვის საკუთარ სახლში?
სახლში დაბრუნებულმა ნინოს წერილი დავუტოვე მაგიდაზე:
„ნინო,
მე მიყვარხარ როგორც შვილი და როგორც მეგობარი. მაგრამ მინდა იცოდე: მე ჯერ კიდევ ვარ ქალი, დედა და ზრდასრული ადამიანი. მინდა ჩემი ცხოვრება მქონდეს – თუნდაც პატარა თავისუფლებით. გთხოვ, დამეხმარე ამაში და ნუ დამაკარგვინებ საკუთარ თავს.“
იმ ღამეს გვიან დაბრუნდა. ოთახში შემოვიდა და ჩუმად ჩამიჯდა გვერდით.
– დედა… მაპატიე თუ ზედმეტი ვიყავი. უბრალოდ ძალიან მიჭირს უშენოდ ყოფნა…
– მეც მიჭირს უშენოდ ყოფნა… მაგრამ თუ ასე გააგრძელებ, მეც დავიკარგები – შენს თვალში დავიკარგები.
გავუღიმე და ხელი მოვკიდე.
ახლა ვცდილობთ ორივემ ვისწავლოთ ერთმანეთის მოსმენა – არც ისე მარტივია ეს გზა. ზოგჯერ ისევ ვჩხუბობთ წვრილმანებზე: ჩაიზე თუ წამლებზე; ზოგჯერ კი ერთად ვიცინით ძველ ფოტოებზე ან მარკოს მოგონებებზე.
მაგრამ ერთი რამ ვიცი: არავის აქვს უფლება წაგართვას შენი ზრდასრულობა – თუნდაც ეს შენი შვილი იყოს.
ხანდახან ვფიქრობ: რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე ჩუმად დაკარგული საკუთარ სახლში? რამდენი ჩვენგანი ებრძვის უხილავ ბრძოლას საკუთარი ღირსებისთვის?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ უნდა ასწავლო შვილს პატივისცემა მაშინ, როცა თავადაც ეშინია შენი დაკარგვის?