შეყვარება სამოცდაორის შემდეგ: ჩემი ცხოვრება, ჩემი არჩევანი და ჩემი შვილის ტკივილი
— “რა გჭირს, დედა? მართლა გგონია, რომ ამ ასაკში ვინმეს სჭირდები? ნუ იქნები ასეთი გულუბრყვილო!” — მითხრა ლაშამ, ჩემმა ერთადერთმა შვილმა, როცა ვუთხარი, რომ ვიღაცას შევხვდი და თავს ბედნიერად ვგრძნობდი.
ეს სიტყვები ისე ჩამრჩა გულში, თითქოს ვიღაცამ ცივი წყალი გადამასხა. სამოცდაორი წლის ვარ. მთელი ცხოვრება თბილისში ვიცხოვრე, ჯერ კიდევ საბჭოთა დროს დავიწყე მუშაობა ერთ დიდ ქართულ კომპანიაში, სადაც კადრების სპეციალისტი ვიყავი. წლები გადიოდა ერთფეროვნებაში: დილით სამსახური, საღამოს სახლი, შაბათ-კვირას ბაზარი და შვილთან მოკლე საუბრები. ქმარი დიდი ხნის წინ გარდამეცვალა. ლაშა ჩემი ერთადერთი იმედი იყო და მისი სიტყვები ჩემთვის ყოველთვის ყველაზე დიდი მნიშვნელობის მქონე იყო.
მაგრამ ამჯერად… ამჯერად რაღაც შეიცვალა. არ ველოდი, რომ ასე მოხდებოდა. არც კი მჯეროდა, რომ შეიძლებოდა, სამოცდაორის ასაკში ვინმესთან ახლო ურთიერთობა დამეწყო. მაგრამ ასე მოხდა.
ყველაფერი დაიწყო მაშინ, როცა ჩვენს კომპანიაში ახალი თანამშრომელი მოვიდა — ბატონო გია. ისიც ჩემი ასაკის იყო, ოდნავ უფროსი. თავიდან ჩვეულებრივი კოლეგა მეგონა: თავაზიანი, მშვიდი, ცოტა ირონიული. მაგრამ ნელ-ნელა დავინახე, რომ მასში რაღაც განსაკუთრებული იყო — სითბო, ყურადღება, ნამდვილი ადამიანობა. ერთხელაც, როცა სამსახურში გვიან დავრჩით და ერთად გამოვედით შენობიდან, მკითხა:
— ქალბატონო ნინო, ხომ არ გინდათ, სახლამდე გაგიყვანოთ? უკვე ბნელა და…
მეცინებოდა — ასეთი რამ ბოლო ოცი წელი არავის უთქვამს ჩემთვის. უარი ვერ ვუთხარი. მანქანაში ჩავსხედით და უცნაური სიჩუმე ჩამოვარდა. მერე კი უცებ მკითხა:
— გჯერათ, რომ ადამიანი ნებისმიერ ასაკში შეიძლება თავიდან დაიწყოს ცხოვრება?
მაშინ პირველად დავფიქრდი ამაზე სერიოზულად. მთელი გზა ვფიქრობდი მის სიტყვებზე. იმ ღამით ვერ დავიძინე. მეორე დღეს სამსახურში მის დანახვაზე გული ამიჩქარდა.
ასე დაიწყო ჩვენი ურთიერთობა — ჯერ მეგობრობა, მერე უფრო მეტი. ერთად დავდიოდით კაფეში, ვსაუბრობდით ყველაფერზე: ბავშვობაზე, ახალგაზრდობაზე, იმედგაცრუებებზე, ოცნებებზე. გიასაც ჰყავდა ოჯახი — ცოლი გარდაეცვალა რამდენიმე წლის წინ, შვილები საზღვარგარეთ ცხოვრობდნენ.
ერთ დღეს გიამ მითხრა:
— ნინო, მინდა რაღაც გთხოვო… მოდი, ერთად წავიდეთ ბათუმში, ზღვაზე. უბრალოდ ორი დღე ვიყოთ მარტო.
გული ამიჩქარდა. არასოდეს დამისვენია ასე სპონტანურად. მაგრამ დავთანხმდი. ბათუმში ყველაფერი სხვანაირად ჩანდა: ზღვა მშვიდი იყო, ჰაერი — სუფთა და თავისუფალი. პირველად წლების შემდეგ თავი ახალგაზრდა ვიგრძენი.
როცა თბილისში დავბრუნდი, გადავწყვიტე ლაშასთვის მეთქვა ყველაფერი. მეგონა, გამიგებდა — ბოლოს და ბოლოს, ისიც ხომ გაიზარდა და თავისი ცხოვრება აქვს? მაგრამ რეალობა სხვანაირი აღმოჩნდა.
— დედა, შენ რა გინდა? გგონია, რომ ახლა ვინმე მართლა შეგიყვარებს? უბრალოდ იყენებენ შენს სიკეთეს! — მითხრა მკაცრად.
— ლაშა, მე ხომ შენი დედა ვარ… უბრალოდ მინდა ბედნიერი ვიყო.
— ბედნიერება? ამ ასაკში? ნუ ხარ ასეთი გულუბრყვილო! — ხმა აუწია.
იმ ღამით მთელი ღამე ვტიროდი. საკუთარ თავსაც ვადანაშაულებდი: იქნებ მართლა არ მაქვს უფლება ბედნიერების? იქნებ დედას არ უნდა უყვარდეს ასე გვიან?
მაგრამ მეორე დღეს გიამ დამირეკა:
— ნინო, როგორ ხარ? ხომ არ ინერვიულე?
მის ხმაში ისეთი სითბო იყო… მივხვდი: მე მაქვს უფლება ვიყო ბედნიერი! მე მაქვს უფლება შევიყვარო და ვიყო საყვარელი.
მაგრამ ლაშასთან ურთიერთობა სულ უფრო დაიძაბა. აღარ მელაპარაკებოდა ისე როგორც ადრე. ერთხელაც მითხრა:
— თუ ასე გააგრძელებ, მე შენთან აღარ მოვალ!
ეს სიტყვები ყველაზე მეტად მეტკინა. თითქოს არჩევანის წინაშე დამაყენა: ან ჩემი შვილი ან ჩემი ბედნიერება.
გიასთან შეხვედრები მალულად გაგრძელდა. სამსახურში ყველა მიყურებდა ეჭვით — ზოგი ჩურჩულებდა კიდეც:
— ნახე რა ხდება! ნინო და გია ერთად დადიან…
ერთ დღეს დირექტორმა დამიბარა:
— ქალბატონო ნინო, თქვენ ჩვენი კომპანიის სახე ხართ… იქნებ ცოტა discretion დაიცვათ?
მრცხვენოდა და თან ბრაზიც მომდიოდა: რატომ უნდა ვიმალებოდე? რატომ უნდა ვცხოვრობდე სხვისი აზრების მიხედვით?
ერთხელ ლაშამ დამირეკა შუაღამით:
— დედა… მაპატიე… უბრალოდ ძალიან მეშინია შენი დაკარგვის…
— ლაშა, მე არსად მივდივარ… უბრალოდ მინდა ვიცხოვრო ისე როგორც მინდა.
— არ ვიცი… მიჭირს ამის გაგება…
— მეც მიჭირს შენი ტკივილის ყურება… მაგრამ ხომ იცი, რომ შენ ყოველთვის ჩემი შვილი იქნები.
ამ საუბრის შემდეგ რაღაც შეიცვალა. ლაშა აღარ იყო ისეთი მკაცრი. ნელ-ნელა დაიწყო ჩემთან საუბარი გიაზე — ჯერ ირონიით, მერე ინტერესითაც კი.
ერთ დღეს გიამ მითხრა:
— ნინო, მოდი წავიდეთ პარიზში! ჩემი შვილები იქ ცხოვრობენ და მინდა გაგაცნო.
პარიზი ჩემი ოცნება იყო ბავშვობიდან! მაგრამ მაშინვე გამახსენდა ლაშა: როგორ მიიღებდა ამას?
— არ ვიცი… შეიძლება ჯერ ადრეა…
— ნინო, ცხოვრება ძალიან მოკლეა იმისთვის, რომ სხვის აზრებს აყვე.
ბოლოს მაინც გადავწყვიტე — წავედი პარიზში გიასთან ერთად. იქ ყველაფერი სხვანაირად ჩანდა: ქუჩები სავსე იყო სიცოცხლით, ადამიანები — ღიმილით. გიას შვილებმა თბილად მიმიღეს.
როცა თბილისში დავბრუნდი, ლაშამ მითხრა:
— დედა… მიხარია შენი ბედნიერება. უბრალოდ მეშინოდა შენი დაკარგვის.
— მე არსად მივდივარ… უბრალოდ მინდა ვიცხოვრო ისე როგორც მინდა.
ახლა უკვე ვიცი: სიყვარული ასაკს არ ეკითხება. ბედნიერება ყველას ეკუთვნის — თუნდაც სამოცდაორის შემდეგ.
ხშირად ვფიქრობ: რატომ გვგონია საქართველოში (და არა მარტო აქ), რომ დედას აღარ აქვს უფლება იყოს ქალი? რატომ გვიჭირს მივიღოთ სხვისი ბედნიერება მაშინაც კი, როცა ეს ჩვენი საყვარელი ადამიანია?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა ასეთი რთულია გვიან სიყვარულის მიღება?