„შვილო, რატომ აღარ გინდა, რომ მოულოდნელად მოვიდე? — ჩემი ცხოვრების ყველაზე მტკივნეული კითხვა“
— ნინო, გთხოვ, ასე აღარ გააკეთო. არ მინდა, მოულოდნელად მოხვიდე ჩემთან სახლში. — ეს სიტყვები ჩემმა შვილმა, გიორგიმ, მითხრა. თითქოს გულში რაღაც ჩამწყდა. დილით ადრე ავდექი, ხაჭაპური გამოვაცხვე, ჩემი ხელით დავჭერი ყველი, რომ გიორგის უყვარდა ბავშვობაში. მეგონა, რომ გაუხარდებოდა დედის მოულოდნელი სტუმრობა, მაგრამ მის სახეზე გაკვირვება და უხერხულობა დავინახე.
— დედა, ხომ იცი, რომ ახლა სხვა ცხოვრება მაქვს… — მითხრა ჩუმად და თვალები აარიდა.
მაშინვე გამახსენდა ის წლები, როცა გიორგის გარეშე ვერ წარმომედგინა ჩემი დღე. მისი დაბადებიდან ყველაფერი შეიცვალა. ჩემი ქმარი, ლევანი, ხშირად მუშაობდა და გვიან ბრუნდებოდა სახლში. მე კი მთელი ჩემი დრო და ენერგია გიორგის მივუძღვენი. როცა სიცხე ჰქონდა, ღამეები არ მძინებია. როცა სკოლაში წასვლა ეშინოდა, ხელში აყვანილი მიმყავდა კარამდე. პირველი სიყვარული რომ ეტკინა, მე ვიყავი ის ადამიანი, ვინც ჩუმად მოუსმინა მის ტირილს და უთხრა: „გაივლის, შვილო.“
მახსოვს, როგორ ვცდილობდი მისთვის ყველაფერი საუკეთესო მიმეცა. ჩემი ოცნებები გვერდზე გადავდე — უნივერსიტეტში სწავლა შევწყვიტე, რადგან გიორგის ბაღში მიყვანა და წამოყვანა ჩემთვის უფრო მნიშვნელოვანი იყო. ლევანი ხშირად მეუბნებოდა: „ნინო, საკუთარ თავზეც იფიქრე.“ მაგრამ მე ვერ ვიფიქრებდი სხვაზე — მხოლოდ გიორგიზე.
გავიდა წლები. გიორგი გაიზარდა. სკოლა დაამთავრა და უნივერსიტეტში ჩააბარა. მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ რაღაც იცვლებოდა ჩვენს ურთიერთობაში. აღარ მჭირდებოდა მისი გაღვიძება დილით — თვითონ დგებოდა. აღარ მეკითხებოდა რჩევებს ისე ხშირად. მაგრამ მაინც ვფიქრობდი, რომ დედის ადგილი ყოველთვის მის გვერდით იქნებოდა.
ერთ დღეს გიორგი მითხრა: — დედა, მინდა გერმანიაში წავიდე სასწავლებლად. — თითქოს გულში რაღაც ჩამწყდა. ვიცოდი, რომ ეს მისი მომავალი იყო, მაგრამ ვერ ვეგუებოდი იმ აზრს, რომ მარტო უნდა ყოფილიყო უცხო ქვეყანაში.
— შვილო, ხომ არ გაგიჭირდება? ხომ არ დაგაკლდება დედის მზრუნველობა? — ვკითხე შეშინებულმა.
— დედა, უნდა ვისწავლო დამოუკიდებლად ცხოვრება. შენ ყოველთვის ჩემს გვერდით იქნები გულით.
გიორგი წავიდა. მე კი დავრჩი თბილისში მარტო ლევანთან ერთად. სახლი ცარიელი გახდა. ყოველ საღამოს ვურეკავდი გიორგის: — როგორ ხარ? რა ჭამე? ხომ არ გაცივდი? — ზოგჯერ ვგრძნობდი, რომ ვღიზიანებდი კიდეც ზედმეტი ზარებით.
ერთ დღეს ლევანმა მითხრა:
— ნინო, შვილს უნდა მივცეთ თავისუფლება. ჩვენც ხომ გვქონდა ჩვენი ცხოვრება ახალგაზრდობაში?
— მაგრამ მე სხვა ვარ… მე მხოლოდ გიორგი მყავს.
ლევანი გაჩუმდა. ვიცი, რომ მასაც უჭირდა შვილის გარეშე ცხოვრება, მაგრამ სხვანაირად გამოხატავდა ამ ტკივილს.
გავიდა წლები. გიორგი დაბრუნდა საქართველოში და ოჯახი შექმნა — დაქორწინდა ანაზე, რომელიც გერმანიაში გაიცნო. თავიდან მეგონა, რომ ყველაფერი ძველებურად იქნებოდა: ისევ შევძლებდი მისთვის საჭმლის მომზადებას, შვილიშვილების გაზრდაში დახმარებას.
მაგრამ ყველაფერი სხვანაირად მოხდა.
ერთხელ მოულოდნელად მივედი გიორგისთან სახლში — ხელში ნამცხვარი და ახალი სათამაშოები მქონდა შვილიშვილებისთვის. კარი ანამ გამიღო და უხერხულად გამიღიმა:
— ნინო დეიდა… ცოტა არ იყოს მოულოდნელი იყო თქვენი სტუმრობა…
გიორგი ოთახიდან გამოვიდა და მაშინვე შევნიშნე მის სახეზე დაძაბულობა.
— დედა… ხომ შეიძლებოდა დაგერეკა წინასწარ?
— შვილო, მე ხომ შენი დედა ვარ… რა მნიშვნელობა აქვს როდის მოვალ?
— დედა… ახლა სხვა დროა… ჩვენც გვაქვს ჩვენი გეგმები…
მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად. თითქოს ჩემი ადგილი აღარ იყო იქ.
სახლში დაბრუნებულმა მთელი ღამე ვერ დავიძინე. ლევანი გვერდით იწვა და ჩუმად სუნთქავდა.
— ნინო, ნუ ნერვიულობ ასე ძალიან… ყველა ოჯახში ხდება ასეთი ცვლილებები.
— მაგრამ მე ხომ მთელი ცხოვრება გიორგისთვის დავთმე… ახლა კი ვგრძნობ, თითქოს უცხო გავხდი მისთვის…
მეორე დღეს გიორგიმ დამირეკა:
— დედა… მაპატიე თუ გეწყინა… უბრალოდ ანასაც უნდა თავისი სივრცე… ბავშვებსაც აქვთ რეჟიმი…
— კარგი შვილო… აღარ მოვალ მოულოდნელად…
მაგრამ გულში ვერაფრით შევეგუე ამ ცვლილებას.
დავიწყე ფიქრი ჩემს ცხოვრებაზე — როდის დავკარგე საკუთარი თავი? როდის გავხდი მხოლოდ დედა და დავივიწყე ნინო?
ერთ დღეს მეგობარმა დამირეკა — მარინა ემიგრაციაში იყო იტალიაში უკვე ათი წელია.
— ნინო, შვილები იზრდებიან და ჩვენც უნდა ვისწავლოთ მარტო ცხოვრება… აქ ყველა ასეა — იტალიელი ქალებიც ტირიან შვილების გამო…
— მაგრამ მე ქართველი ვარ… აქ სხვანაირადაა ყველაფერი…
მარინა გაიცინა:
— ყველგან ერთნაირია დედის გული…
დავიწყე ფიქრი იმაზე, თუ როგორ უნდა ვიცხოვრო ახლა — როცა ჩემი მთავარი როლი თითქოს დასრულდა.
ერთ დღეს ანამ დამირეკა:
— ნინო დეიდა, ხომ არ გინდათ ბავშვები ბაღიდან წამოიყვანოთ? მეც სამსახურში ვარ და გიორგი დაგვიანდება…
მაშინ მივხვდი: შეიძლება ჩემი ადგილი შეიცვალა, მაგრამ სულ არ დამიკარგავს შანსი ვიყო საჭირო მათთვის.
ბავშვები წამოვიყვანე ბაღიდან — გზაში პატარა ლუკამ მკითხა:
— ბებო, შენ რატომ ხარ ხოლმე სევდიანი?
გავუღიმე და ვუთხარი:
— იმიტომ რომ ძალიან მიყვარხართ…
ახლა ვცდილობ ახალი ცხოვრება ავაწყო — დავიწყე ხატვა, დავდივარ პარკში სეირნობაზე მეგობრებთან ერთად. მაგრამ მაინც ხშირად ვფიქრობ: იქნებ რაღაც არასწორად გავაკეთე? იქნებ ძალიან შევიჭერი გიორგის ცხოვრებაში?
ხანდახან ღამით ვზივარ ფანჯარასთან და ვუსმენ თბილისურ სიჩუმეს. ვფიქრობ: რა არის დედობის საზღვარი? სად მთავრდება ზრუნვა და იწყება თავისუფლება?
თქვენ რას ფიქრობთ — როგორ უნდა იცხოვროს დედამ მაშინ, როცა შვილი უკვე დიდი და დამოუკიდებელია? მართლა შეიძლება ოდესმე გავთავისუფლდეთ იმ სიყვარულისგან, რომელიც შვილს მივეცით?