„ჩემი ცხოვრება აღარ მეკუთვნის?“ – ბებიის გულწრფელი მონოლოგი

– ნინო, ხომ გითხარი, დღეს ვერ მოვალ, თავი ცუდად მაქვს… – ვცდილობდი ხმადაბლა ამეხსნა, მაგრამ ტელეფონში ჩემი ქალიშვილის ხმა უკვე გაღიზიანებული ისმოდა.

– დედა, რა პრობლემაა? ხომ იცი, რომ ლუკას ბაღში ვერ მივიყვან. შენც ხომ ბებია ხარ, ეს ნორმალურია! – მითხრა ისე, თითქოს ჩემი სურვილები საერთოდ არ არსებობდა.

ამ დროს სამზარეულოში ფანჯრიდან შემოსული მზის სხივები ჩემს სახეზე ეცემოდა. ყავის ფინჯანი ხელში შემრჩა და უცებ მივხვდი – ჩემი ცხოვრება აღარ მეკუთვნის. თითქოს ჩემი სახლი, ჩემი დრო, ჩემი სურვილები სადღაც გაქრა და მხოლოდ სხვების საჭიროებებისთვის დავრჩი.

მე ვარ მარინე, 62 წლის ქართველი ქალი. თბილისში დავიბადე და გავიზარდე, მაგრამ უკვე ათი წელია გერმანიაში ვცხოვრობ. აქ ჩამოვედი, როცა ნინო გათხოვდა და პირველი შვილი შეეძინა. მაშინ მეგონა, რომ ბებიობა უდიდესი ბედნიერება იქნებოდა – და ასეც იყო. ლუკას დაბადების დღეს მახსოვს, როგორ ვტიროდი სიხარულისგან. მისი პატარა თითები ჩემს ხელში, მისი სუნთქვა, მისი პირველი ღიმილი… თითქოს ისევ ახალგაზრდა დედა ვიყავი.

მაგრამ წლები გავიდა და ბედნიერებასთან ერთად მოვიდა პასუხისმგებლობაც. ნინოს ქმარი – გიორგი – სულ მუშაობს. ნინო კი სწავლობს და მუშაობს ერთდროულად. მე კი ყოველდღე ვიღვიძებ იმ აზრით, რომ უნდა მივიყვანო ლუკა ბაღში, მოვუმზადო საჭმელი, დავალაგო სახლი, საღამოს კი მეორე შვილიშვილს – ანას – დავაძინო.

ერთხელაც, როცა ნინოს ვუთხარი, რომ დაღლილი ვიყავი და დასვენება მინდოდა, გაბრაზდა:

– დედა, შენ ხომ გიყვარს ბავშვები! რა გაგიჭირდა? ჩვენც ხომ გვიჭირს! – მითხრა ცივად.

ვიგრძენი, რომ ჩემი გრძნობები არავის აინტერესებდა. თითქოს ჩემი სურვილები მხოლოდ ეგოიზმი იყო. მაგრამ განა ასეა? განა ბებიას არ აქვს უფლება დაიღალოს?

ხანდახან ღამით ვზივარ ფანჯარასთან და ვუყურებ მთვარეს. მახსენდება ჩემი ახალგაზრდობა თბილისში – როგორ დავდიოდი რუსთაველის გამზირზე მეგობრებთან ერთად, როგორ ვოცნებობდი მოგზაურობაზე, წიგნების წაკითხვაზე… ახლა კი ჩემი ცხოვრება მხოლოდ სხვების გრაფიკით მიდის.

ერთხელაც, როცა ლუკას სიცხე ჰქონდა და მთელი ღამე არ მიძინია, დილით ნინომ დამირეკა:

– დედა, დღესაც ვერ მოვალ დროზე. იქნებ ანასაც შენ მიხედო?

– ნინო, მე ხომ ადამიანი ვარ… მეც მჭირდება დასვენება…

– დედა! ყველა ბებია ასე ეხმარება შვილებს! – ხმაში წყენა იგრძნობოდა.

მაშინ პირველად ვიგრძენი ბრაზი. განა ყველა ბებია ასე ცხოვრობს? განა ყველა ბებია ემიგრაციაში შვილიშვილებს ზრდის და საკუთარ ცხოვრებაზე უარს ამბობს?

ერთ დღესაც მეზობელი ქალბატონი – ფრაუ შმიდტი – შემოვიდა ჩემთან ყავაზე. მან მკითხა:

– მარინე, შენს თავს რას აკეთებ? როდისმე საკუთარ სურვილებზე ფიქრობ?

გავჩუმდი. არ ვიცოდი რა მეპასუხა. ბოლოს მხოლოდ ეს ვუთხარი:

– მგონია, რომ ჩემი ცხოვრება სხვებს ეკუთვნით.

ფრაუ შმიდტმა ხელი დამადო:

– თუ შენ არ იზრუნებ საკუთარ თავზე, ვერავინ იზრუნებს შენზე.

ამ სიტყვებმა მთელი დღე თავში მედგა. საღამოს ნინოს დავურეკე:

– ნინო, მინდა ცოტა დრო ჩემთვის მქონდეს. იქნებ კვირაში ერთი დღე მაინც დამასვენო?

– დედა! რა გჭირს? ხომ იცი, რომ მარტო ვერ მოვასწრებ ყველაფერს! – ისევ გაბრაზდა.

ამ საუბრის შემდეგ მთელი ღამე არ მიძინია. ვფიქრობდი: იქნებ მართლა ეგოისტი ვარ? იქნებ ბებიას მართლა არ აქვს უფლება დაიღალოს?

მაგრამ მეორე დღეს ლუკამ მომეხვია და მითხრა:

– ბებო, შენ ყველაზე კარგი ხარ!

ამ სიტყვებმა გული გამითბო. მაგრამ მაინც ვერ ვპოულობდი პასუხს: სად მთავრდება სიყვარული და იწყება მსხვერპლი?

ერთხელაც გადავწყვიტე, რომ ჩემს ძველ მეგობარს – მანანას – დავურეკავდი თბილისში. მანანა ყოველთვის ძლიერი ქალი იყო.

– მარინე, შვილო, შენც გაქვს უფლება იყო ბედნიერი! შვილიშვილებს უყვარხარ იმიტომ კი არა, რომ ყველაფერს აკეთებ მათთვის, არამედ იმიტომ რომ ხარ ისეთი როგორიც ხარ! – მითხრა მანანამ.

ამ სიტყვებმა ცოტა გამამხნევა. მაგრამ მაინც რთულია უარი თქვა იმაზე, რაც ოჯახისთვის საჭიროა.

ერთ დღესაც ნინომ მოულოდნელად მითხრა:

– დედა, ვიცი რომ გიჭირს… მაპატიე ხოლმე ასე რომ გთხოვ დახმარებას… უბრალოდ ძალიან მიჭირს აქ მარტო…

მაშინ მივხვდი: არც ნინო ცხოვრობს თავის ცხოვრებას. არც მას აქვს არჩევანი. ჩვენ ორივე ემიგრანტები ვართ უცხო ქვეყანაში და ერთმანეთის იმედად ვართ დარჩენილები.

მაგრამ მაინც მინდა ვკითხო ყველას: განა ბებიას არ აქვს უფლება საკუთარ ცხოვრებაზე იფიქროს? განა სიყვარული მსხვერპლზე უნდა იყოს აგებული? იქნებ არსებობს გზა, რომ ორივე ვიყოთ ბედნიერები?

ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ დროა ვისწავლო “არა” თქმა ისე, რომ არც მე დავიკარგო და არც სხვებს დავაკლდე? თქვენ რას ფიქრობთ?