„დედამთილს გასაღები დავაბრუნებინე“: როცა საკუთარ სახლში უცხოდ ვიგრძენი თავი

— ნინო, სად ხარ? — დედამთილის ხმა ისევ სამზარეულოდან ისმის. მე კი საძინებელში ვდგავარ, პირსახოცით, და ვცდილობ, სარკეში საკუთარ თავს თვალი გაუსწორო.

„ეს ჩემი სახლია? მართლა ჩემი?“ — ვეკითხები საკუთარ თავს ჩუმად, რადგან უკვე მესმის მისი ნაბიჯების ხმა დერეფანში. გუშინაც ასე იყო: დილით ადრე მოვიდა, კარადაში რაღაცას ეძებდა, მერე ყავა მოიდუღა და ქმარს დაურეკა — „შენი ცოლი ისევ გვიან იღვიძებსო“.

ყველაფერი იმ დღეს დაიწყო, როცა ლევანმა მითხრა: „დედაჩემს გასაღებს მივცემთ, რა მოხდება? ხომ იცი, თუ რამე დაგვჭირდება…“ მაშინ ახლად დაქორწინებულები ვიყავით, ემიგრაციაში — ბერლინში. მე მინდოდა, რომ კარგი რძალი ვყოფილიყავი, და თანაც, ვის ენდობი თუ არა საკუთარ დედამთილს?

— რა პრობლემაა, — ვუპასუხე მაშინ ღიმილით, — უბრალოდ გასაღებია.

მაგრამ მალე მივხვდი, რომ ეს „უბრალოდ გასაღები“ იყო ჩემი სიმშვიდის დასასრული. დედამთილი — ქალბატონი მარინა — თბილისში მარტო დარჩა ქმრის გარდაცვალების შემდეგ და ჩვენთან ჩამოვიდა დროებით. თავიდან ყველაფერი კარგად იყო: ერთად ვსეირნობდით, ქართულად ვსაუბრობდით, ბერლინის ქუჩებში ხაჭაპურს ვაცხობდით. მაგრამ მერე დაიწყო…

— ნინო, ეს რა სუნია? ასე რეცხავ ტანსაცმელს? — ერთხელ სამზარეულოში შემოვიდა და სარეცხ მანქანას დახედა.

— ჩვეულებრივად… — დავიბენი.

— მე უკეთესად ვიცი! თბილისში ასე არ ვაკეთებდით.

ლევანი სამსახურში იყო. მე მარტო დავრჩი დედამთილთან და მისი ჩრდილი ყველგან დამყვებოდა. ერთხელაც, როცა მაღაზიიდან დავბრუნდი, დედამთილი უკვე სახლში დამხვდა. ჩემი კარადა გადახსნილი ჰქონდა.

— შენი კაბები დავალაგე, არეული იყო.

მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ ჩემი სახლი აღარ იყო ჩემი. თითქოს უხილავი ზღვარი გადაილახა.

— მადლობა, მაგრამ არ იყო საჭირო…

— რას ამბობ! ოჯახი ვართ!

ლევანს ვუთხარი საღამოს:

— ასე ვერ გავაგრძელებ. დედაშენი ყოველ დღე მოდის და ყველაფერს ცვლის. გასაღები უნდა დავაბრუნებინოთ.

ლევანი გაჩუმდა. მერე მითხრა:

— ხომ იცი, მარტოა აქ… იქნებ ცოტა მოითმინო?

— მე მარტოსული აღარ ვარ? — ვკითხე ჩუმად.

დრო გადიოდა და სიტუაცია მძიმდებოდა. ერთხელაც, როცა სამსახურში ვიყავი, დედამთილმა მეგობრებს დაურეკა და უთხრა: „ნინოსთან სახლში მოდით, მე აქ ვარ“. საღამოს სახლში რომ მივედი, სამზარეულოში სამი უცნობი ქალი დამხვდა — ყველანი დედამთილის მეგობრები.

— ნინო, მოდი ჩვენთან! — დამიძახეს ხმამაღლა.

მე კი მხოლოდ ის მინდოდა, რომ ჩემს ოთახში შევსულიყავი და კარი ჩამეკეტა.

ერთ დღესაც გადავწყვიტე: საკმარისია. საღამოს ლევანს დაველაპარაკე:

— ლევან, ან მე ან გასაღები. ასე აღარ შემიძლია. მე აღარ ვარ ამ სახლში მასპინძელი.

ლევანი გაჩუმდა. მერე მითხრა:

— ხომ იცი, როგორ უჭირს აქ მარტო…

— მეც მიჭირს! — პირველად ავუწიე ხმას. — მე აქ უცხო ვარ! ჩემი ნივთები გადაალაგა, ჩემს ტანსაცმელს ეხება… ჩემი მეგობრები არ მყავს აქ! შენ მაინც ჩემ გვერდით ხარ?

ლევანი ჩუმად იყო დიდხანს. ბოლოს თქვა:

— ხვალ დაველაპარაკები.

მეორე დღეს დედამთილი მოვიდა. ლევანმა უთხრა:

— დედა, ნინოსთვის რთულია ასე. იქნებ გასაღები დაგვიბრუნო?

დედამთილი გაბრაზდა:

— ანუ მე უცხო ვარ თქვენთვის? ასე გინდათ? თბილისში რომ ვიყავით, ოჯახში ყველა ერთად ვიყავით!

— ეს ბერლინია… — ჩუმად ვთქვი.

დედამთილი წავიდა. გასაღები მაგიდაზე დატოვა. რამდენიმე დღე ხმა არ გაგვცა. ლევანი ჩუმად დადიოდა სახლში.

მე კი ისევ სარკეში ჩავიხედე და საკუთარ თავს ვკითხე: „მართლა ასეთი ცუდი რძალი ვარ?“

რამდენიმე კვირის შემდეგ დედამთილმა დარეკა:

— ნინო, მაპატიე… უბრალოდ მარტო ვარ აქ. თბილისში ყველა მყავს…

— მეც მარტო ვარ აქ… — ვუპასუხე ჩუმად.

ახლა ვფიქრობ: სად მთავრდება ოჯახური დახმარება და იწყება პირადი საზღვრების დარღვევა? შეიძლება თუ არა ოჯახში ყველას თავისი სივრცე ჰქონდეს? იქნებ მეც უფრო მეტი მოთმინება უნდა მქონოდა?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა ცუდი რძალი ვარ თუ პირადი სივრცე ყველას სჭირდება?