„შენ ზედმეტად ერევი ჩვენს ცხოვრებაში“ — ჩემი რძლის სიტყვები, რომლებიც გულში ჩამრჩა
— ნინო დეიდა, ხომ გითხარით, დღეს არ გამოგვივა თქვენი მოსვლა, ცოტნე ცუდადაა და გვინდა, რომ მარტო ვიყოთ… — რძლის ხმა ტელეფონში მყარი და ცივი იყო. თითქოს კედელი აღმართა ჩემსა და ჩემს შვილიშვილს შორის.
მაშინვე ვიგრძენი, როგორ ჩამოიღო გულში რაღაც მძიმე. მთელი დღე ველოდი ამ ზარს — მეგონა, რომ დამირეკავდნენ და მთხოვდნენ, ცოტნესთვის წვნიანი მომემზადებინა ან უბრალოდ გვერდით ვყოლოდი. მაგრამ ამის ნაცვლად, რძალმა პირდაპირ მითხრა: „თქვენ ზედმეტად ერევით ჩვენს ცხოვრებაში.“
ეს სიტყვები თავში მიტრიალებდა. მე ხომ მხოლოდ ის მინდოდა, რომ ოჯახი ერთად ყოფილიყო. ჩემი შვილი, ლაშა, ბავშვობიდანვე ჩაკეტილი იყო. მამამისი ადრე გარდაიცვალა და მე მარტო გავზარდე. სულ ვცდილობდი, მისი ცხოვრება უკეთესი ყოფილიყო, არ დაეკარგა სითბო და სიყვარული. როცა ლაშამ ნინო მოიყვანა ცოლად, თავიდანვე ვეცადე, რძალთან კარგი ურთიერთობა მქონოდა. ვიცი, რომ ბევრ ოჯახში დედამთილ-რძალს შორის დაძაბულობაა, მაგრამ მე სხვა ვიყავი — ასე მეგონა.
ბებია რომ გავხდი, თითქოს მეორე სიცოცხლე დავიწყე. პენსიაზე გასული ვიყავი, დრო ნელა გადიოდა. ცოტნეს დაბადებამ ყველაფერი შეცვალა: სახლში ბავშვური სიცილი დაბრუნდა, მე კი ისევ საჭირო ადამიანი გავხდი. ყოველდღე ვამზადებდი საჭმელს, ვალაგებდი სახლს, ვეხმარებოდი ნინოს ბავშვის მოვლაში. თავიდან მადლობებს მიხდიდნენ — „ნანა დეიდა, ღმერთმა გაგახაროთ“, „თქვენ რომ არა, ვერ გავძლებდით“. მაგრამ დროთა განმავლობაში ეს მადლობები გაქრა.
ერთ დღესაც ნინომ მითხრა: — ნანა დეიდა, იქნებ ცოტათი ნაკლებად ჩაერთოთ? მე მინდა, დედობა თავად ვისწავლო.
გული მეტკინა. განა მე არ მინდოდა, ნინო კარგი დედა ყოფილიყო? უბრალოდ მეშინოდა, რომ მარტო ვერ გაართმევდა თავს. მე ხომ ყველაფერი გამოვიარე — ღამეების თენება, სიცხიანი ბავშვი, სამსახური და სახლი ერთად. არ მინდოდა, ნინოც ასე დამტანჯული ყოფილიყო.
მაგრამ ნინო სულ უფრო იკეტებოდა ჩემთან. ლაშაც დისტანციური გახდა. ერთხელაც დავინახე, როგორ ჩუმად უყვიროდა ნინო ჩემს შვილს: — უთხარი დედაშენს, რომ ასე აღარ შეიძლება! ჩვენც გვაქვს პირადი სივრცე!
იმ ღამეს არ დამეძინა. ვფიქრობდი: ნუთუ მართლა ზედმეტი ვარ? განა ესაა მადლიერება იმ ყველაფრისთვის, რაც გავაკეთე?
მეორე დილას ლაშამ დამირეკა: — დედა, გთხოვ ცოტა დრო მოგვცე. ნინოს უნდა, რომ მარტო ვიყოთ ოჯახში.
— ოჯახი მარტო თქვენ ხართ? — ვკითხე წყენით.
— არა დედა… უბრალოდ… შენ ძალიან გიყვარს ჩარევა.
— ჩარევა? მე ხომ მხოლოდ დახმარება მინდოდა…
— ვიცი დედა… მაგრამ ზოგჯერ ეს ზედმეტია.
ტელეფონი გავთიშე და ცრემლები წამომივიდა. მთელი ცხოვრება შვილს ვუძღვნიდი — მისთვის ყველაფერზე უარი ვთქვი. ახლა კი აღმოჩნდა, რომ ჩემი სიყვარული ტვირთია.
მეგობრებს დავურეკე — მარინა და მანანა ყოველთვის მისმენდნენ. მარინამ მითხრა: — ნანა, შვილებმა უნდა იცხოვრონ თავიანთი ცხოვრებით. ჩვენც ხომ გვახსოვს ჩვენი დედამთილები? ზოგჯერ ზედმეტი ზრუნვა მართლა მძიმეა.
— მაგრამ მე ხომ მარტო ვარ… — ამოვიოხრე.
— მარტო არ ხარ! ჩვენ აქ ვართ. შვილიშვილიც გაიზრდება და ისევ დაგიკავშირდება.
მაგრამ ეს სიტყვები ვერ მამშვიდებდა. საღამოს ფანჯრიდან ვუყურებდი ეზოში მოთამაშე ბავშვებს და ვფიქრობდი: ნუთუ მეც ასეთი დედამთილი გავხდი? ისეთი, როგორსაც ყველა ერიდება?
ერთ დღესაც ქუჩაში შემთხვევით შევხვდი ნინოს დედას — ქალბატონ ლიას. მან მკითხა:
— ნანა დეიდა, რატომ აღარ ჩანხართ მათთან?
— ნინოს არ უნდა ჩემი ჩარევა… — ძლივს ამოვთქვი.
— ეგრეა ახალგაზრდები… მაგრამ იცოდეთ, როცა დასჭირდებით ისევ მოგძებნიან.
მისი სიტყვები იმედის ნაპერწკალივით იყო.
დრო გადიოდა. ცოტნეს დაბადების დღეზე მხოლოდ რამდენიმე საათით დამპატიჟეს. სუფრასთან უხერხულად ვიჯექი — თითქოს სტუმარი ვიყავი საკუთარ ოჯახში. ყველა იცინოდა, მე კი თვალები ცრემლებით მქონდა სავსე.
საღამოს ლაშამ გამომაცილა:
— დედა… მაპატიე…
— არაფერია შვილო… მთავარია ბედნიერი იყოთ.
მაგრამ შინ დაბრუნებულმა ისევ მარტოობის გრძნობა მომეძალა.
ერთ დღესაც ავად გავხდი — მაღალი სიცხე მქონდა. არავინ დამირეკა. მხოლოდ მარინა მოვიდა წამლებთან ერთად. მაშინ მივხვდი: ჩემი ცხოვრება შეიცვალა. შვილები აღარ არიან ჩემი ცხოვრების ცენტრში.
რამდენიმე კვირაში ლაშამ დამირეკა:
— დედა… ცოტნე შენზე გკითხულობს…
გული ამიჩქარდა:
— მართლა?
— ჰო… მოდი კვირას ჩვენთან.
იმ დღეს მთელი დღე ვიფიქრე: როგორ მოვიქცე? ისევ ისე ჩავერთო თუ უბრალოდ ბებია ვიყო?
სახლში მისულმა დავინახე ცოტნე კუთხეში თამაშობდა. ნინო მომესალმა თავაზიანად:
— როგორ ხართ ნანა დეიდა?
— კარგად ნინო…
ცოტნეს მივუახლოვდი:
— ბებო მოვიდა!
მან გამიღიმა და ჩამეხუტა.
იმ დღეს ბევრი აღარ ჩავრეულვარ — უბრალოდ მათ გვერდით ვიყავი. საღამოს ლაშამ მითხრა:
— დედა… ასე უფრო გვიყვარხარ.
ახლა ვცდილობ შევეგუო ახალ წესებს: ნაკლები ჩარევა და მეტი სიყვარული დისტანციიდან. მაგრამ გულში მაინც მტკივა: განა ასე უნდა იყოს ოჯახი? განა ბებია მხოლოდ სტუმარია შვილიშვილის ცხოვრებაში?
ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ მართლა ზედმეტი ვიყავი? ან იქნებ უბრალოდ დრო შეიცვალა და ჩვენც უნდა ვისწავლოთ მარტო ცხოვრება?
თქვენ რას ფიქრობთ? ბებიას ადგილი სად არის თანამედროვე ქართულ ოჯახში?