„სამოცი წლის შემდეგ მარტოობაში“ – ჩემი ცხოვრების ყველაზე მძიმე გაკვეთილი

– „გთხოვ, ნანა, ნუ გაართულებ ყველაფერს. მე მივდივარ. ეს უკვე გადაწყვეტილია.“

მისი ხმა ისეთი მშვიდი იყო, თითქოს ამინდის პროგნოზს მეუბნებოდა და არა იმას, რომ ოცდაათი წლის შემდეგ მარტო მტოვებდა. სამზარეულოს მაგიდასთან ვიდექი, ხელში დანა მეჭირა და კიტრს ვჭრიდი სალათისთვის. ჩემი თითები კანკალებდა, მაგრამ ხმას ვერ ვიღებდი. გული ისე მიძგერდა, მეგონა, ყელში გამეჩხირა.

– „სად მიდიხარ?“ – ძლივს ამოვილუღლუღე.

– „ესპანეთში. ანასთან ერთად.“

ანას სახელი ისე წარმოთქვა, თითქოს ეს ჩვეულებრივი ამბავი იყო. ანა – მისი თანამშრომელი, რომელიც ყოველთვის ზედმეტად ბევრს იცინოდა და ზედმეტად ხშირად ურეკავდა საღამოობით. მე კი სულ ვცდილობდი, ეჭვიანობა არ შემტყობოდა.

სამზარეულოში სიჩუმე ჩამოვარდა. მხოლოდ საათის წიკწიკი ისმოდა და ჩემი სუნთქვა, რომელიც უფრო და უფრო ღრმავდებოდა.

– „შვილებს რას ეტყვი?“ – ვკითხე ბოლოს.

– „დიდები არიან უკვე. გაიგებენ.“

ამ სიტყვებმა საბოლოოდ გამტეხა. თითქოს მთელი ჩემი ცხოვრება ერთ წამში ჩამოინგრა. ოცდაათი წელი – ბავშვების გაზრდა, საერთო სიხარულები და ტკივილები, სიღარიბე და სიხარული, ყველაფერი ერთ წინადადებაში ჩაიტია: „მე მივდივარ.“

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვიწექი ცარიელ საწოლში და ჭერს მივშტერებოდი. გონებაში ათასჯერ გადავატრიალე ჩვენი ბოლო საუბარი. მახსენდებოდა ჩვენი ქორწილი სოფლის პატარა ეკლესიაში, პირველი შვილი – ლაშა, მერე ნინი… როგორ ვცხოვრობდით თბილისში, როგორ ვაგროვებდით ფულს ბინის საყიდლად, როგორ ვჩხუბობდით და მერე როგორ ვრიგდებოდით.

დილით სახლში აღარ იყო. მხოლოდ მისი პერანგის სუნი დარჩა კარადაში და ნახევრად სავსე ყავის ჭიქა მაგიდაზე.

ბავშვებს რომ დავურეკე, ხმა ამიკანკალდა:

– „მამათქვენი წავიდა…“

ლაშამ არაფერი თქვა. მხოლოდ ჩაისუნთქა ღრმად და ტელეფონი გათიშა. ნინი კი ტიროდა და მთხოვდა, არ მეტირა.

დღეები ერთმანეთს ჰგავდა. დილით ვდგებოდი, ჩაის ვადუღებდი, მერე საათობით ვიჯექი ფანჯარასთან და ქუჩას ვუყურებდი. მეზობლები მეკითხებოდნენ, სად იყო ჩემი ქმარი. მე კი ვუღიმოდი და ვამბობდი: „საქმეზეა წასული.“

ერთ დღესაც ნინიმ დამირეკა:

– „დედა, ჩამოდი გერმანიაში ჩემთან. აქ მარტო არ იქნები.“

მაგრამ როგორ უნდა დამეტოვებინა სახლი? ეს სახლი ხომ ჩემი ცხოვრების ნაწილია – აქ გავზარდე შვილები, აქ ველოდი ქმარს სამსახურიდან დაბრუნებულს, აქ ვტიროდი და ვიცინოდი.

მაგრამ მარტოობა აუტანელი გახდა. საღამოობით ტელევიზორს ვრთავდი მხოლოდ იმისთვის, რომ სიჩუმე დამეფარა. ზოგჯერ მეჩვენებოდა, რომ მისი ნაბიჯების ხმა მესმოდა დერეფანში.

ერთხელაც ლაშამ მითხრა:

– „დედა, მამას აპატიებ?“

გავჩუმდი. რა უნდა მეთქვა? როგორ უნდა მეპატიებინა ის ტკივილი, რაც დამიტოვა? მაგრამ მერე მივხვდი – თუ არ ვაპატიებდი, საკუთარ თავს დავკარგავდი.

ერთ საღამოს ანამ დამირეკა. მისი ხმა უცნაურად მშვიდი იყო:

– „ნანა დეიდა, ვიცი, რომ გტკივათ… მაგრამ გთხოვთ, ნუ გვეძულებით.“

ვერაფერი ვუპასუხე. მხოლოდ ტელეფონი გავთიშე და დიდხანს ვტიროდი.

დრო გადიოდა. ნელ-ნელა შევეჩვიე მარტოობას. ვისწავლე საკუთარი თავისთვის სადილის მომზადება, ვისწავლე დილაობით სარკეში ჩახედვა და საკუთარი თავისთვის ღიმილი.

ერთ დღესაც გადავწყვიტე, ნინისთან გერმანიაში წავსულიყავი. პირველად ცხოვრებაში თვითმფრინავში ჩავჯექი მარტო. ფანჯრიდან რომ გავიხედე და თბილისი დავინახე ზემოდან, ცრემლები წამომივიდა.

გერმანიაში ყველაფერი უცხო იყო – ენა, ქუჩები, ადამიანები. მაგრამ ნინისთან ყოფნა მიხაროდა. მისი პატარა შვილი – ჩემი შვილიშვილი – პირველად ჩამეხუტა და მითხრა: „ბებო, მიყვარხარ.“

ამ სიტყვებმა რაღაც ამომიტრიალა გულში. მივხვდი, რომ ცხოვრება არ მთავრდება მაშინაც კი, როცა ყველაფერი ინგრევა.

ერთ საღამოს ნინიმ მკითხა:

– „დედა, ბედნიერი ხარ?“

გავუღიმე:

– „ბედნიერება ალბათ სხვა რამეა ახლა ჩემთვის… მაგრამ მშვიდად ვარ.“

ხანდახან ისევ მახსენდება ის დღე სამზარეულოში – დანა ხელში და ქმრის მშვიდი ხმა: „მე მივდივარ.“ მაგრამ ახლა ვიცი – მარტოობა არ არის დასასრული. შეიძლება ახალი ცხოვრების დასაწყისიც იყოს.

ხშირად ვფიქრობ: რატომ გვტოვებენ ადამიანები მაშინ, როცა ყველაზე მეტად გვჭირდებიან? იქნებ იმიტომ, რომ ჩვენც ვისწავლოთ საკუთარი თავის პოვნა?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? აპატიებდით? თავიდან დაიწყებდით ცხოვრებას?