„დედამთილის ჩრდილში: ჩემი ქორწინების ფარული ჭრილობები“

„ვიცი, რომ მართალი იყავი. მაპატიე, რომ არ დაგიცავი. მეშინოდა დედაჩემის წინააღმდეგ წასვლა.“

ეს სიტყვები ორი წლის წინ, ერთ ცივ ნოემბრის საღამოს, სამზარეულოს მაგიდასთან მჯდომმა ჩემმა ქმარმა მითხრა. მაშინ დედამთილი უკვე გარდაცვლილი იყო. მაგრამ მისი ჩრდილი ისევ ჩვენს შორის იდგა, თითქოს ოთახში უხილავად დადიოდა და ისევ მაკვირდებოდა იმ მკაცრი, გამჭოლი მზერით, რომელსაც მთელი ქორწინების განმავლობაში ვერ გავექეცი.

მახსოვს, როგორ ვიჯექით მე და გიგა მაგიდასთან. ჩაის ფინჯნები ხელში გვეჭირა, მაგრამ არც ერთს არ გვქონდა სურვილი დაგველია. სიჩუმე ისეთი მძიმე იყო, რომ ჰაერი თითქოს სქელი გახდა. გიგამ პირველად ამოიღო ხმა:

– ნინო, იცი… მე ვიცი, რომ შენ მართალი იყავი. ყოველთვის გრძნობდი ამას. უბრალოდ… ვერ ვბედავდი.

მის ხმაში სინანული და შიში ერთმანეთში ირეოდა. მე კი მხოლოდ ცარიელი სიცარიელე ვიგრძენი გულში. რამდენჯერ მინდოდა ეს სიტყვები მომესმინა მაშინ, როცა დედამისი ჩემს სამზარეულოში შემოდიოდა და ყველაფერს აკრიტიკებდა – როგორ ვამზადებდი ხინკალს, როგორ ვუვლიდი შვილებს, როგორ ვსვამდი ჩაისაც კი.

– გიგა, რატომ? – ძლივს ამოვთქვი.

– იმიტომ, რომ მეშინოდა. დედაჩემი ყოველთვის ყველაფერს აკონტროლებდა. ბავშვობიდან მას ვუსმენდი. შენთანაც ასე გამოვიდა… – თავი დახარა.

გიგას დედა – ქალბატონი მარინე – თბილისელი ქალი იყო, რომელიც ომის შემდეგ ოჯახთან ერთად უკრაინაში გადავიდა. იქ გაიზარდა, იქ დაქორწინდა და მერე ისევ საქართველოში დაბრუნდა. სულ ამბობდა: „ჩვენი ოჯახი სხვანაირია, ჩვენ წესები გვაქვს.“

როცა გიგაზე დავქორწინდი, მეგონა, რომ ოჯახში სითბოს და სიყვარულს ვიპოვიდი. მაგრამ პირველივე დღიდან დედამთილი ყველაფერს აკონტროლებდა: სად უნდა გვესადილა, როგორ უნდა გვესაუბრა სტუმრებთან, რა უნდა ჩაეცვა ჩემს შვილებს სკოლაში.

ერთხელ, როცა პატარა ლაშა ავად გახდა და ექიმთან წავიყვანე, მარინე ისე გაბრაზდა, თითქოს მის შვილიშვილს საფრთხე მე შევუქმენი.

– ნინო, შენ არაფერი იცი ბავშვებზე! მე სამ შვილს გავზარდე და არც ერთი არ დამიწვალია ასე! – დამიყვირა სამზარეულოში.

გიგა იქვე იდგა და ჩუმად უყურებდა. ერთხელაც არ უთქვამს: „დედა, ნინოს ნუ ელაპარაკები ასე.“

ყოველთვის მარტო ვიყავი ამ ბრძოლაში. მეგობრებს ვერ ვუყვებოდი – საქართველოში ოჯახური პრობლემების გამოტანა სირცხვილად ითვლებოდა. დედაჩემიც მეუბნებოდა: „დედამთილს უნდა გაუგო, ნინო. ასეა ცხოვრება.“

მაგრამ მე აღარ შემეძლო გაუგო. ყოველ დღე უფრო მეტად ვკარგავდი საკუთარ თავს. ერთხელ ღამით გიგას ვუთხარი:

– გიგა, ასე აღარ შემიძლია. ან მე უნდა დამიცვა, ან… არ ვიცი.

მან ხელი ჩამკიდა:

– ნინო, ყველაფერი კარგად იქნება.

მაგრამ არაფერი იცვლებოდა.

ერთ დღეს მარინე ცუდად გახდა – ინსულტი დაემართა. რამდენიმე თვე საწოლში იწვა. მე ვუვლიდი მასაც და ბავშვებსაც. მაშინაც კი ვერ შევძელი მისი გულის მოგება.

– წყალი ცივი მომიტანე! – მიყვირა ერთხელ.

– ბოდიში, მარინე დეიდა… ახლავე მოვიტან.

– ნუ მეძახი დეიდას! დედამთილი ვარ! – ისე მკაცრად თქვა ეს სიტყვები, რომ ცრემლები წამომივიდა.

გიგა ისევ დუმდა.

მარინე გარდაიცვალა ზამთარში. დაკრძალვაზე ყველა ტიროდა – მე კი მხოლოდ შვება ვიგრძენი და ამაზე საკუთარი თავის შემრცხვა.

დაკრძალვის შემდეგ გიგა უფრო ჩუმი გახდა. ბავშვები ხშირად მეკითხებოდნენ:

– დედა, ბებია რატომ არ გვიყვარდა?

არ ვიცოდი რა მეთქვა.

ორი წელი გავიდა და ახლა პირველად ვხედავდი გიგას ასეთ გულწრფელს.

– ნინო… მაპატიე. ვიცი, რომ დაგტანჯე… მაგრამ ახლა უკვე გვიანია.

– გვიან არასდროსაა… – ვუპასუხე ჩუმად.

მაგრამ გულში ვიცოდი: რაღაცები უკვე დაგვიანებულია.

იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი იმ წლებზე, რომლებიც დედამთილის ჩრდილში გავატარე; იმ სიტყვებზე, რომლებიც არასდროს მომისმენია; იმ სიყვარულზე, რომელიც არასდროს მიგრძვნია მისგან.

მაინტერესებს: რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე – ჩუმად იტანს კრიტიკას და მარტო რჩება საკუთარ ოჯახში? რამდენი ქმარი ვერ ბედავს დედის წინააღმდეგ წასვლას? ღირს თუ არა პატიება მაშინ, როცა ჭრილობები უკვე ძალიან ღრმაა?

„ალბათ ყველა ოჯახში არის რაღაც დაუმთავრებელი საუბრები… მაგრამ იქნებ დროა ვისწავლოთ ერთმანეთის მოსმენა მანამ, სანამ ძალიან გვიან არ იქნება?“