მამაჩემის წერილები: სიმართლის მტკივნეული აღმოჩენა

„შენ მაინც ვერასდროს გაიგებ, ნინო, რას ნიშნავს იყო მარტო!“ – დედაჩემის ხმა ისევ ჩამესმის ყურებში, თითქოს გუშინ მითხრა. მაგრამ დღეს, ამ ბნელ და სველ თბილისში, როცა მისი გარდაცვალებიდან ორი კვირაც არ გასულა, მარტოობა ისე მძაფრად ვიგრძენი, როგორც არასდროს.

დედის გარდაცვალების შემდეგ სახლი უცნაურად დაცარიელდა. ყველაფერს მისი სუნი ასდიოდა – ძველი სუნამოს, ჩაის და რაღაც აუხსნელი სევდის. ოთახებში დავდიოდი და ვცდილობდი, მისი ნივთები გადამელაგებინა, მაგრამ ყოველი პატარა დეტალი ბავშვობაში მაბრუნებდა. სწორედ მაშინ, როცა კარადაში ბოლო თაროს ვალაგებდი, ხელში ჩამივარდა მტვრიანი, თითქმის ჩამოშლილი ყუთი. თავიდან ვიფიქრე, უბრალოდ გადამეგდო, მაგრამ რაღაცამ შემაჩერა.

ყუთი გავხსენი და შიგნით ძველი წერილები ვიპოვე – ყვითელი კონვერტები, ზოგან უცხოური მარკებით. პირველი კონვერტი ავიღე და ჩემი სახელი წავიკითხე ბავშვური ხელწერით: „ნინოს“. გული ამიჩქარდა. წერილი გავხსენი და უცებ ყველაფერი შეიცვალა.

„ჩემო ნინო, არ ვიცი, ოდესმე წაიკითხავ თუ არა ამ წერილს…“ – ასე იწყებოდა პირველი წერილი. მამაჩემის ხელწერა მაშინვე ვიცანი. ის კაცი, რომელიც მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ მიმატოვა, თურმე წლების განმავლობაში მწერდა წერილებს, რომლებიც დედამ დამიმალა.

გული გამისკდა. დედას ყოველთვის ვადანაშაულებდი იმაში, რომ მამამ დაგვტოვა და აღარასდროს გამოჩენილა. ბავშვობაში ხშირად ვეკითხებოდი: „დედა, მამა სად არის?“ – ის კი მუდამ ერთსა და იმავე პასუხს მაძლევდა: „მოგვატოვა, ნინო. აღარ დაბრუნდება.“

მაგრამ ახლა ყველაფერი თავდაყირა დადგა. წერილებში მამა მიხსნიდა, როგორ ცდილობდა ჩემთან კონტაქტს. წერდა, რომ დედაჩემმა მასთან ურთიერთობა აუკრძალა – „შენთვის ასე ჯობია“, – ეუბნებოდა თურმე დედა. მამა წერდა თავის მარტოობაზე პოლონეთში, როგორ მუშაობდა სამშენებლო ფირმაში და როგორ ენატრებოდა ჩემი ხმა.

ერთ-ერთ წერილში წერდა: „დღეს შენი დაბადების დღეა. არ ვიცი, რა მოგწონს ახლა ან რაზე ოცნებობ. მე კი ისევ შენზე ვფიქრობ და იმაზე, იქნებ ოდესმე მაპატიო.“

ცრემლები წამომივიდა. მთელი ბავშვობა მეგონა, რომ მამას არ ვაინტერესებდი. სკოლაში როცა მამების დღე იყო და ყველა ბავშვი მამასთან ერთად მოდიოდა, მე ყოველთვის მარტო ვიდექი. დედა მეუბნებოდა: „შენ ძლიერი გოგო ხარ, ნინო.“ მაგრამ სინამდვილეში სულ მინდოდა მყოლოდა მამა.

ერთ დღესაც, როცა უკვე სტუდენტი ვიყავი და დედასთან კამათი მომივიდა, ვუთხარი: „შენ არ გესმის, რა რთულია იყო მარტო! შენ მაინც გყავდა მშობლები!“ დედამ არაფერი მიპასუხა. მხოლოდ თვალებში შემომხედა და ოთახიდან გავიდა.

ახლა კი ვხვდები – ისიც მარტო იყო თავისებურად. მაგრამ რატომ დამიმალა ეს ყველაფერი? რატომ არ მომცა საშუალება მამისთვის მიმეტევებინა ან უბრალოდ მელაპარაკა მასთან?

მეორე წერილში მამა წერდა: „შენი დედა ძალიან ძლიერი ქალია. ვიცი, რომ მას უჭირდა ჩემი შეცდომების პატიება. მაგრამ მინდა იცოდე – მე შენ არასდროს მიმიტოვებიხარ გულში.“

წერილებს შორის ფოტოებიც ვიპოვე – მამა ახალგაზრდა ბიჭია, გვერდით უცხოელი ქალი უდგას. უკან Polish inscription-ია: „Dla mojej córki Nino – żebyś wiedziała, że zawsze o Tobie myślę.“

გული მეტკინა. მთელი ცხოვრება ტყუილში გავატარე? ან იქნებ დედას თავისი მიზეზები ჰქონდა? იქნებ ეშინოდა, რომ მამა ისევ დამტოვებდა ან რომ მის გარეშე უკეთესი მომავალი მელოდა?

იმ საღამოს მეგობარს დავურეკე – ლევანს. ერთად ვისხედით სამზარეულოში და ჩაის ვსვამდით.

– ლევან, შენ რას იზამდი ჩემს ადგილას? – ვკითხე ჩუმად.
– არ ვიცი… ალბათ ვეცდებოდი სიმართლე გამეგო ორივე მხრიდან. იქნებ მამას მოძებნო?
– უკვე გვიანია… წერილები ათი წლის წინ მთავრდება.
– იქნებ ცოცხალია? ან იქნებ სხვა ოჯახი ჰყავს?
– არ ვიცი… მაგრამ ახლა ყველაფერი სხვანაირად ჩანს.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან თბილისს ვუყურებდი და ვფიქრობდი – რამდენი ოჯახია საქართველოში ასე დაშლილი? რამდენი ბავშვი იზრდება ტყუილში ან გაუგებრობაში?

მეორე დღეს წერილების ბოლო კონვერტი გავხსენი. შიგნით პატარა ბეჭედი იდო – ჩემი სახელით ამოტვიფრული.

„თუ ოდესმე ეს ბეჭედი შენამდე მივა, მინდა იცოდე – შენ ჩემი ყველაზე დიდი სიყვარული ხარ.“

ცრემლები ვერ შევიკავე. მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ არასასურველი ვიყავი.

ახლა კი ვხვდები – ზოგჯერ ყველაზე დიდი ტკივილი სწორედ ისაა, რაც არ ვიცით.

დედის ნივთებს ისევ გადავხედე. მის დღიურში ერთი ჩანაწერი ვიპოვე: „ნინოს სიმშვიდისთვის ყველაფერს გავაკეთებდი… იქნებ ოდესმე გამიგოს.“

ახლა უკვე აღარ ვიცი, ვის უნდა გავუბრაზდე ან ვის მივუტევო.

მამაჩემი სადღაც პოლონეთში ცხოვრობდა და ყოველ დღე ჩემზე ფიქრობდა; დედაჩემი კი აქ ცდილობდა ჩემი დაცვას საკუთარი მეთოდებით.

ახლა მე ვარ შუაში – ორ სიმართლეს შორის.

მაინტერესებს: თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? უნდა ვეძებო მამაჩემი? ან იქნებ ჯობია უბრალოდ მივუტევო ორივეს და ახალი ცხოვრება დავიწყო?