ძველი ფუნჯი და სიჩუმე ჩვენს შორის: ჩემი ბრძოლა საკუთარი თავისთვის ოჯახური საიდუმლოებების ჩრდილში

„ნინო, რამდენჯერ უნდა გითხრა, მაგ ფანჯარასთან არ დაჯდე! ცივა!“ – დედაჩემის ხმა ისევ მკვეთრად გაისმა სამზარეულოდან. მე კი უკვე მერამდენედ ვიჯექი ფანჯრის რაფაზე, ფეხები აკეცილი, მზერა ქუჩაზე გადამტანილი. გარეთ ნოემბრის სუსხი იყო, მაგრამ შიგნით გაცილებით უფრო ცივი სიჩუმე სუფევდა. მამა ტელევიზორის წინ იჯდა, თვალები გამჭოლი ჰქონდა და თითქოს არც მე ვიყავი მისთვის არსებულიც კი.

მახსოვს, ბავშვობაში სულ მეგონა, რომ თუ ძალიან ჩუმად ვიქნებოდი, დედა და მამა აღარ იჩხუბებდნენ. მაგრამ მათი ჩხუბი ყველაზე ხშირად სწორედ მაშინ იწყებოდა, როცა მე ხმას არ ვიღებდი. დედა დუმდა, მამა კი ყვიროდა – ხან სიტყვებით, ხან უბრალოდ მზერით. მე კი ამ ყველაფერს შუაში ვრჩებოდი, უხილავი.

ერთ დღეს, როცა სახლში მარტო დავრჩი – დედა სამსახურში იყო, მამა სადღაც წავიდა – გადავწყვიტე, კარადაში ჩამეხედა. იქ ბაბუაჩემის ძველი ნივთები ინახებოდა. ბაბუა მხატვარი იყო, მაგრამ მის შესახებ ოჯახში თითქმის არავინ ლაპარაკობდა. მხოლოდ ერთხელ გავიგონე, როგორ უთხრა დედამ მამას: „ბაბუაშენი რომ არ ყოფილიყო ასეთი თავქარიანი…“ მერე ხმა ჩაუწყდა.

კარადაში ძველი ყუთი ვიპოვე. შიგნით ფუნჯები ეწყო – ზოგი სულ გაცვეთილი იყო, ზოგი ჯერ კიდევ საღებავში ამოვლებული. ერთ-ერთი ფუნჯი ხელში ავიღე – ყველაზე დიდი და მძიმე. თითქოს ბაბუას ხელისგული შემეხო. უცნაური სითბო ვიგრძენი.

იმ საღამოს დედა ჩვეულებრივზე გვიან დაბრუნდა. მე ფუნჯით ხელში დავხვდი. „ეს ვიპოვე,“ – ვუთხარი ჩუმად. მან მხოლოდ ერთი წამით შემომხედა და მერე მზერა აარიდა. „გადაყარე ეგენი, ნინო. მტვერია.“

მაგრამ მე არ გადავყარე. იმ ღამით პირველად დავხატე – ფურცელზე ჩემი ოთახის ფანჯრიდან დანახული ქუჩა დავხატე: სველი ასფალტი, შუქნიშნის მწვანე სინათლე და მარტო მდგომი ბიჭი გაჩერებაზე. თითქოს ჩემი თავი იყო იმ ბიჭში – მარტო, უცხო სინათლეში.

მეორე დღეს მამამ ნახატი იპოვა. „ეს რა არის?“ – მკითხა მკაცრი ტონით. „დრო რომ გქონდეს სწავლაზე იფიქრებდი! ნახატებით ვერ იცხოვრებ!“

მინდოდა მეთქვა, რომ ბაბუაც ხატავდა და რომ მისი ნახატები დღემდე ინახება მუზეუმში, მაგრამ ხმა ვერ ამოვიღე. ისევ უხილავი გავხდი.

დღეები გადიოდა. სკოლაში მასწავლებელი ხშირად მეუბნებოდა: „ნინო, რატომ ხარ ასეთი ჩუმი?“ მეგობრებიც ვერ იგებდნენ ჩემს სიჩუმეს. მხოლოდ ერთი მეგობარი მყავდა – მარიამი. ერთხელ მარიამმა მკითხა: „შენ რატომ არ ელაპარაკები მშობლებს?“

„რაზე უნდა ველაპარაკო?“ – ვუპასუხე.

„არ ვიცი… მე სულ ვჩხუბობ დედასთან და მაინც ვუყვარვარ.“

მაშინ პირველად დავფიქრდი: ნუთუ სიყვარული ჩხუბშიც შეიძლება იყოს?

ერთ საღამოს მამამ ისევ დაიწყო ყვირილი – ამჯერად იმიტომ, რომ დედამ დაგვიანებით მოიტანა პური. მე ოთახში შევიკეტე და ფუნჯით ხატვა დავიწყე. ამჯერად დედას პორტრეტი დავხატე – თვალებში სევდა და დუმილი ჩავაქსოვე.

მეორე დილით ნახატი მაგიდაზე დავტოვე. სკოლიდან დაბრუნებულმა დავინახე, რომ ნახატი აღარ იყო იქ. დედამ არაფერი მითხრა.

იმ ღამით დედამ პირველად მომაკითხა ოთახში. ჩუმად დაჯდა საწოლზე და მითხრა: „შენ ბაბუას ძალიან ჰგავხარ.“

„რატომ არ ლაპარაკობდით მასზე?“ – ვკითხე.

დედამ ამოიოხრა: „ბაბუაშენი სხვანაირი იყო… სულ თავის სამყაროში ცხოვრობდა. შენი მამა ამას ვერ იტანდა.“

„მე ხომ არ ვარ ცუდი?“ – ვკითხე ჩურჩულით.

დედამ ჩამიხუტა: „არა, ნინო… უბრალოდ ზოგჯერ რთულია სხვანაირობის მიღება.“

მამასთან საუბარი ვერ გავბედე. ის ისევ უხილავი კედელივით იდგა ჩემს ცხოვრებაში.

ერთ დღეს სკოლაში კონკურსი გამოცხადდა – თემაზე: „ჩემი ოცნება“. მე ჩემი ნახატი შევიტანე – ფანჯრიდან დანახული ქუჩა და მარტო მდგომი ბიჭი მწვანე შუქნიშნის ფონზე.

კონკურსზე მეორე ადგილი ავიღე. მასწავლებელმა მშობლები გამოიძახა.

მამა არ მოვიდა – დედამ მარტო მომაკითხა. როცა ნახატი დაინახა, თვალებში ცრემლი ჩაუდგა.

„ეს შენ ხარ?“ – მკითხა ჩურჩულით.

„ალბათ…“

სახლში დაბრუნებულებმა ნახატი სამზარეულოში დავკიდეთ – პირველად ჩვენს სახლში ჩემი ნახატი გამოჩნდა.

მამამ ნახატი რომ დაინახა, ხმას არ იღებდა რამდენიმე დღე. მერე ერთ საღამოს მოულოდნელად მომიახლოვდა:

„შენ მართლა გინდა მხატვარი იყო?“

თავი დავუქნიე.

„ბაბუაშენიც ასე ამბობდა… ბოლოს მარტო დარჩა.“

„მე მარტო არ მინდა ვიყო,“ – ვუპასუხე გულწრფელად.

მამამ არაფერი თქვა. მაგრამ იმ ღამით პირველად დავინახე, როგორ უყურებდა ჩემს ნახატს დიდხანს.

დრო გავიდა. მე კიდევ ბევრჯერ მომიწია ბრძოლა საკუთარი თავისთვის – ოჯახში, სკოლაში, მეგობრებთანაც კი. მაგრამ ბაბუას ძველი ფუნჯი ყოველთვის თან მქონდა – როგორც სიმბოლო იმისა, რომ შეიძლება სხვანაირი იყო და მაინც გიყვარდეს საკუთარი თავი.

ახლაც ხშირად ვფიქრობ: ნუთუ ოდესმე შევძლებ ისე ვიცხოვრო, რომ ჩემი ხმა ყველას ესმოდეს? ან იქნებ საკმარისია ისიც, რომ მე თვითონ მესმოდეს ჩემი ხმა?

თქვენ რას ფიქრობთ? რამდენად რთულია იყო საკუთარი თავი ოჯახური ტკივილის ფონზე?