ოთხი კედელი და დაკარგული ოცნებები: ჩემი ბრძოლა ნამდვილი სახლისთვის

„თამარ, კიდევ ერთხელ გეუბნები, ნუ აწუხებ ბავშვს! ხომ ხედავ, დაღლილია!“ – ლევანის ხმა მკვეთრად გაისმა სამზარეულოდან, როცა ნიკას ისევ ვთხოვე, საღამოს საჭმელი მაინც ეჭამა. თითქოს ჩემი სიტყვები ჰაერში იკარგებოდა, თითქოს მე აქ არც ვიყავი. პატარა ბინაში, ათენის ერთ-ერთ ძველ უბანში, სადაც ჩვენი ცხოვრება უკვე მესამე წელია გრძელდება, ყველაფერი ისეა მოწყობილი, რომ ჩემი არსებობა მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში იგრძნობა – როცა საჭმელია გასაკეთებელი ან ტანსაცმელი გასარეცხი.

მახსოვს, თბილისში როგორ ვოცნებობდი საკუთარ სახლზე – თეთრი ფარდებით, დიდი აივნით და სითბოთი სავსე ოთახებით. მაგრამ ოცნებები ხშირად ისე ილეწება რეალობის კლდეზე, რომ ნამსხვრევებსაც ვერ აგროვებ. აქ კი, ამ ოთხ კედელში, ჩემი ოცნებები ყოველდღე ილეწება – ლევანის უხეში სიტყვებით, ნიკას დაღლილი ტირილით და ჩემი ჩუმი ცრემლებით.

„დედა, რატომ არ მივდივართ სახლში?“ – ერთხელ მკითხა ნიკამ, როცა საბავშვო ბაღიდან მოვდიოდით. რა უნდა მეთქვა? რომ ეს ბინა ჩვენი სახლია? რომ სხვა გზა არ გვაქვს? რომ მამამისმა საქართველოში დაბრუნებაზე არც კი უნდა მესაუბრო? უბრალოდ ჩავეხუტე და ვუთხარი: „ერთ დღეს აუცილებლად გვეყოლება სახლი, ნიკა.“

ლევანი ადრე სხვანაირი იყო. თბილისში რომ შევხვდით ერთმანეთს, სულ სხვა ბიჭი იყო – მხიარული, მზრუნველი. მაშინ მეგონა, რომ ერთად ყველაფერს შევძლებდით. მაგრამ ემიგრაციამ ყველაფერი შეცვალა. აქ ყველა თავის თავში ჩაიკეტა – ლევანი დილიდან საღამომდე მუშაობს სამშენებლო ობიექტზე და სახლში მხოლოდ დაღლილი ბრუნდება. მე კი მთელი დღე სახლში ვარ ნიკასთან ერთად ან ხანდახან ვალაგებ ბინებს სხვა ქართველებისთვის. ჩემი ცხოვრება თითქოს გაჩერდა.

ერთხელ დედაჩემმა დამირეკა საქართველოდან. მისი ხმა ისეთი თბილი იყო… „თამარ, შვილო, როგორ ხარ? ნიკა როგორაა?“ – მკითხა ჩვეული მზრუნველობით. ვერ შევძელი სიმართლის თქმა. ვერ ვუთხარი, რომ მარტო ვარ ამ უცხო ქალაქში, რომ ლევანი აღარ მელაპარაკება ისე, როგორც ადრე, რომ ნიკას სიცილი სულ უფრო იშვიათად მესმის. უბრალოდ ვუთხარი: „კარგად ვართ, დედა.“

ერთ საღამოს ლევანი გვიან დაბრუნდა სახლში. ნიკა უკვე ეძინა. მე სამზარეულოში ვიჯექი და ჩაის ვსვამდი. ლევანი უხმოდ ჩამოჯდა მაგიდასთან და ტელეფონი ამოიღო. რამდენიმე წუთის შემდეგ ვკითხე:
– ლევან, ასე უნდა გაგრძელდეს? ასე უნდა ვიცხოვროთ სულ?
მან თავი არ აუწევია.
– რა გინდა ახლა? ხომ იცი, რომ სხვა გზა არ გვაქვს.
– მინდა, რომ ისევ ვიგრძნო თავი ოჯახად… მინდა, რომ ერთმანეთს ველაპარაკოთ…
ლევანმა ტელეფონი მაგიდაზე დადო და პირველად დიდი ხნის შემდეგ შემომხედა:
– თამარ, მეც მიჭირს… მეც დავიღალე… მაგრამ ახლა ასეა საჭირო.

მის თვალებში პირველად დავინახე ის ტკივილი, რომელიც აქამდე მხოლოდ საკუთარ თავში მეგონა. მაგრამ ეს არ იყო საკმარისი. მე მჭირდებოდა მეტი – სიყვარული, სითბო, ყურადღება. მჭირდებოდა სახლი და არა მხოლოდ ოთხი კედელი.

მეორე დღეს დილით ნიკა ავად გახდა – სიცხე ჰქონდა და ტიროდა. ლევანი სამსახურში წავიდა ისე, რომ არაფერი უთქვამს. მე კი მთელი დღე მის გვერდით ვიყავი – ცივი კომპრესები დავადე შუბლზე და ზღაპრებს ვუყვებოდი. საღამოს ლევანი დაბრუნდა და მხოლოდ მაშინ შეამჩნია ნიკას ცუდად ყოფნა.
– რა სჭირს?
– სიცხე აქვს… მთელი დღე ტიროდა.
ლევანმა უხერხულად გადმოხედა შვილს და მერე მე მომიბრუნდა:
– ექიმთან ხომ არ უნდა წავიყვანოთ?
– ფული არ გვაქვს…
ეს სიტყვები ჰაერში დარჩა. ორივემ ვიცოდით, რომ ექიმთან წასვლა ფუფუნებაა ჩვენთვის.

იმ ღამით ნიკას გვერდით დავწექი და ჩუმად ვტიროდი. ვფიქრობდი იმაზე, როგორ დავკარგე საკუთარი თავი ამ უცხო ქვეყანაში. როგორ გავხდი უხილავი საკუთარი ოჯახისათვისაც კი. მინდოდა მეყვირა – მინდოდა ყველას გაეგო ჩემი ტკივილი.

რამდენიმე კვირის შემდეგ ლევანმა მითხრა:
– შეიძლება ცოტა ხნით სოფელში წავიდე სამუშაოდ… აქედან შორსაა ერთი ფერმა და უკეთეს ანაზღაურებას იძლევიან.
– ჩვენ რას ვაკეთებთ? მარტო უნდა დავრჩეთ?
– სხვა გზა არ მაქვს…

ის წავიდა. მე და ნიკა დავრჩით ამ პატარა ბინაში მარტოები. დღეები ერთმანეთს ჰგავდა – დილაობით ფანჯრიდან მზის სხივებს ვუყურებდი და ვფიქრობდი იმაზე, თუ როგორ შეიძლება ასე გაგრძელდეს ცხოვრება. ხანდახან მეზობელი ქალები მოდიოდნენ – ქართველი ემიგრანტები, რომლებიც ჩემზე მეტადაც კი იყვნენ დაკარგულები ამ ქალაქში. ერთად ვსვამდით ჩაის და ვყვებოდით ჩვენს ამბებს – ყველა ამბავი სევდით იყო სავსე.

ერთხელ ერთ-ერთმა ქალმა მითხრა:
– თამარ, შენ მაინც ძლიერი ხარ… მე ვერ გავუძელი და ქმარს დავშორდი.
მე კი თავი დავხარე – არ ვიყავი ძლიერი. უბრალოდ სხვა გზა არ მქონდა.

ერთ დღესაც ნიკამ მკითხა:
– დედა, მამა როდის დაბრუნდება?
– მალე დაბრუნდება…
მაგრამ არც ვიცოდი დაბრუნდებოდა თუ არა.

ამ პატარა ბინაში ყოველი დღე ერთმანეთს ჰგავს – სიჩუმე, მარტოობა და გაუთავებელი ოცნება ნამდვილ სახლზე. სახლზე, სადაც სიყვარული იქნება და არა მხოლოდ პასუხისმგებლობა; სადაც ჩემი ხმა გაიგონება და არა მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში; სადაც ნიკა ბედნიერი იქნება და არა მხოლოდ მშვიდი.

ხანდახან ვფიქრობ: რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე? რამდენი დედა ემალება საკუთარ ცრემლებს შვილების წინაშე? რამდენი ოჯახი იშლება უხილავად ამ უცხო ქვეყნებში?

ახლა ისევ სამზარეულოში ვზივარ და ფანჯრიდან ათენის ქუჩებს ვუყურებ. ნიკა თამაშობს თავის პატარა მანქანებით. მე კი ისევ ვოცნებობ იმ სახლზე – თეთრი ფარდებით და დიდი აივნით.

ალბათ ოდესმე მეც შევძლებ ხმამაღლა ვთქვა: „ეს ჩემი სახლია.“ მაგრამ მანამდე ისევ უნდა გავუძლო ამ ოთხ კედელში დაკარგულ ოცნებებს.

„ნეტავ რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე ჩუმად? რამდენმა დაკარგა საკუთარი თავი ოჯახის გადასარჩენად? იქნებ დროა ხმამაღლა ვისაუბროთ ჩვენს ტკივილზე?“