„მხოლოდ დროებით იქნებოდა“ — სამი წელი ჩემი ცხოვრების ჩრდილში

„დედა, ხომ იცი, ეს მხოლოდ რამდენიმე თვე იქნება…“ — ნინოს ხმა ჯერ კიდევ ჩამესმის ყურში, თითქოს გუშინ იყო. მაშინ, სამზარეულოში ვიჯექი, ფანჯრიდან თბილისური გაზაფხულის სუსტი მზე შემოდიოდა და მე ვუყურებდი ჩემს შვილს, რომელიც ნერვიულად ათამაშებდა თითებს მაგიდაზე. „დროებით უნდა დაგეხმარო, ნინო? რა თქმა უნდა, შვილო. შენთვის ყველაფერს გავაკეთებ.“

ის დღე არასოდეს დამავიწყდება. მეგონა, რომ ჩემი ცხოვრება უკვე შედგა: პენსიაზე გასული ვიყავი, ჩემი პატარა ბინა ავაწყვე ისე, როგორც ყოველთვის მინდოდა, მეგობრებთან ერთად კვირაში ერთხელ კინოში დავდიოდი, ხანდახან თეატრშიც. მაგრამ ნინოსთვის ვერაფერი დავიშურე — მისი ქმარი გერმანიაში წავიდა სამუშაოდ და ნინოსაც მალე მოუწია წასვლა. ბავშვები — ლუკა და ანა — ჩემთან დარჩნენ.

„დედა, გეფიცები, ორ თვეში დავბრუნდები. ყველაფერი დალაგდება და ისევ შენს ცხოვრებას დაუბრუნდები,“ მითხრა მაშინ.

ორი თვე გავიდა. მერე ოთხი. მერე წელი. ნინო ჯერ კიდევ გერმანიაში იყო, ქმარი — კიდევ უფრო შორს, ბავარიის პატარა ქალაქში. მე კი ყოველდღე ვიღვიძებდი ორი პატარა ბავშვის ხმაურში, ვამზადებდი საუზმეს, სკოლაში მიმყავდა, დავალებებს ვამოწმებდი, საღამოს ზღაპრებს ვუყვებოდი.

ერთ დღესაც, როცა ანას სიცხე ჰქონდა და ლუკა სკოლიდან ატირებული დაბრუნდა — მასწავლებელმა უთხრა, რომ დედა უნდა ჰყავდეს გვერდით — მივხვდი, რომ ჩემი ცხოვრება აღარ მეკუთვნოდა. მე აღარ ვიყავი უბრალოდ ბებია; ვიყავი დედაც, მამაც, მასწავლებელიც და ექიმიც.

„ბებო, დედა როდის ჩამოვა?“ — მეკითხებოდა ანა ყოველ საღამოს.

„მალე, შვილო… მალე,“ ვპასუხობდი და ვცდილობდი ცრემლები არ დაენახათ.

ამასობაში ჩემი მეგობრები ნელ-ნელა გაქრნენ ჩემი ცხოვრებიდან. ვერავინ გაიგო ბოლომდე ჩემი მდგომარეობა. „რა გიჭირს, ქეთევან? შვილიშვილებზე ზრუნვა ხომ ბედნიერებაა!“ — მეუბნებოდა მარინა. მაგრამ ვერავინ ხვდებოდა იმ მარტოობას, რომელიც საღამოობით მახრჩობდა.

ერთხელ ნინოს დავურეკე და ხმამაღლა ვუთხარი: „ნინო, ასე აღარ შემიძლია! სამი წელია აქ ვარ ჩარჩენილი. ჩემი ცხოვრება სადღაც გაქრა.“

„დედა, გთხოვ… ახლა არ შემიძლია დაბრუნება. აქაც რთულია ყველაფერი. ბავშვებს შენს გარდა ვერავის ვანდობ,“ — მიპასუხა ნინომ და ტელეფონი გათიშა.

იმ ღამით პირველად ვიტირე ხმამაღლა. მერე ბავშვების ოთახში შევედი და ორივეს დავხედე მძინარეებს. ანას სახეზე პატარა ღიმილი დასთამაშებდა, ლუკას კი ცრემლები ჰქონდა ლოყაზე ჩამშრალი.

მეორე დღეს სკოლაში დამიბარეს: „ქალბატონო ქეთევან, ლუკას ქცევაში ცვლილებები შეინიშნება. ძალიან განიცდის მშობლების არყოფნას.“

გზაში სახლში მოვდიოდი და ვფიქრობდი: ნუთუ მე ვარ დამნაშავე? იქნებ უკეთესად უნდა მომეწყო ყველაფერი? იქნებ არ უნდა დამეთანხმებინა ნინო წასვლაზე?

მერე მეზობელი თამარი შემხვდა სადარბაზოში: „ქეთევან, შენს თავს აღარ ჰგავხარ. სულ დაღლილი ხარ.“

„თამარ, სხვა გზა არ მაქვს,“ ვუპასუხე უხალისოდ.

დღეები გადიოდა. ბავშვები იზრდებოდნენ ჩემს თვალწინ, მაგრამ მე თითქოს ვიკარგებოდი მათ ჩრდილში. ჩემი ოცნებები — მოგზაურობა სვანეთში, ახალი წიგნების წაკითხვა, მეგობრებთან ერთად კაფეში ჯდომა — ყველაფერი გაქრა.

ერთ დღესაც ლუკამ მკითხა: „ბებო, შენ რატომ არ გყავს მეგობრები?“

გავშრი. რა უნდა მეთქვა? რომ მეგობრები დავკარგე იმიტომ, რომ მათთვის დრო აღარ მქონდა? რომ ჩემი ცხოვრება მთლიანად მათზე გადავიტანე?

საღამოს ნინოსთან ვიდეოზარი გვქონდა. ბავშვები ეკრანთან დახტოდნენ და დედას უყვებოდნენ დღის ამბებს. მე ჩუმად ვიდექი კუთხეში და ვუყურებდი ნინოს დაღლილ სახეს.

„დედა, მადლობა ყველაფრისთვის… ვიცი, რომ რთულია,“ მითხრა ბოლოს ჩურჩულით.

„ნინო, როდის დაბრუნდები?“ — ძლივს ამოვთქვი.

„ჯერ ვერ გეტყვი… აქაც პრობლემებია…“

ისევ მარტო დავრჩი ჩემს ფიქრებთან.

ერთხელაც ბავშვებმა მთხოვეს: „ბებო, მოდი ზღვაზე წავიდეთ!“

გული მომეწურა — ფული არ მქონდა საკმარისი და არც ძალა მრჩებოდა სადმე წასასვლელად.

„ბავშვებო, წელს ვერ შევძლებთ…“

ანა ატირდა: „ყველა მიდის ზღვაზე! ჩვენ რატომ არა?“

ლუკამ კი უბრალოდ ჩაილაპარაკა: „ჩვენ სულ სახლში ვართ.“

იმ ღამით საკუთარ თავს ვკითხე: სად დავკარგე ჩემი თავი? როდის გავხდი მხოლოდ სხვებისთვის მცხოვრები ადამიანი?

ერთ დღესაც ძველი მეგობარი მარინა დამირეკა: „ქეთევან, მოდი კაფეში შევხვდეთ! ბავშვებს ვინმე სხვა მიხედავს ერთი საათით?“

გავიფიქრე: ვის უნდა მივანდო? მეზობელს? ან იქნებ უბრალოდ გავიდე და ბავშვები ცოტა ხნით მარტო დავტოვო?

მაგრამ ვერ გავბედე.

მარინას ვუთხარი: „ვერ მოვალ… მაპატიე.“

ისევ მარტო დავრჩი.

ერთ საღამოს კი ბავშვებმა მომიტანეს ნახატი: მე და ისინი ერთად ვართ დახატულები მზიან ბაღში.

„ბებო, შენ ყველაზე კარგი ხარ!“ — მომეხუტნენ ორივე.

მაშინ მივხვდი: მათთვის მე ვარ მთელი სამყარო. მაგრამ მე? მე სად ვარ ამ სამყაროში?

სამი წელი გავიდა იმ დღიდან, როცა ნინომ მთხოვა დახმარება. ახლა უკვე ვიცი: დროებითი არაფერია ცხოვრებაში. პასუხისმგებლობა შეიძლება ისე დაგაწვეს მხრებზე, რომ საკუთარი თავი ვეღარ იპოვო.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: ღირს თუ არა საკუთარი თავის სრულად დათმობა სხვებისთვის? სად გადის ზღვარი სიყვარულსა და თვითგანადგურებას შორის?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ უნდა იპოვოს ადამიანმა საკუთარი თავი მაშინაც კი, როცა სხვებისთვის ცხოვრობს?