როცა სიცოცხლის ძაფი წყდება: ემიგრანტი დედის ოჯახური დრამა

„მამა, დედამ დარეკა!“- ხმამაღლა დავიყვირე, როცა ტელეფონი ზარისგან აცახცახდა. ოთახში სიჩუმე ჩამოვარდა, მხოლოდ ჩემი გულის ცემა მესმოდა ყურებში. მამაჩემი, გელა, სავარძელში იჯდა და ტელევიზორისთვის თვალი არ მოუშორებია. „უპასუხე, ნინო,“ – მითხრა უხალისოდ, თითქოს ეს ჩვეულებრივი ამბავი იყო.

მაგრამ იმ ღამით ყველაფერი შეიცვალა. დედამ იტალიიდან დამირეკა და ჩუმად, თითქოს თავის თავს ელაპარაკებოდა, მითხრა: „ფულს ვეღარ გამოგიგზავნით, ნინო. ბოდიში, შვილო…“

სუნთქვა შემეკრა. დედა ჩვენი ოჯახის ერთადერთი საყრდენი იყო. მამას სამსახური არ ჰქონდა – სოფელში სამუშაო აღარ იყო, მიწა გაყიდული გვქონდა, პენსია კი მხოლოდ ბებიას რჩებოდა. ჩემი ძმა გერმანიაში წავიდა წლების წინ და მას შემდეგ ხმა აღარ გაგვიგონია.

ტელეფონი რომ გავთიშე, მამას შევხედე. მისი სახე უცნაურად გამყინვარებული იყო.

– რა თქვა? – მკითხა ისე, რომ თვალებში არ შემოუხედავს.

– ვეღარ გამოგვიგზავნის ფულს… – ძლივს ამოვილუღლუღე.

მამამ უხეშად გადადო პულტი და წამოდგა.

– ეგრე როგორ? რა უნდა ვქნათ ახლა? მე რა ვუთხრა ხალხს? – ხმაში ბრაზი და შიში ერია.

მაშინ პირველად დავინახე მამაჩემი უსუსური და განადგურებული. თითქოს მთელი ცხოვრება ერთ წამში ჩამოენგრა.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ფანჯრიდან თოვლი მოჩანდა, სოფელი სიბნელეში იყო ჩაძირული. დედის ხმა მიტრიალებდა თავში: „ბოდიში, შვილო…“

დილით მამა ადრე ადგა. ჩუმად საუზმე გაამზადა და სახლიდან გავიდა. რამდენიმე დღე თითქმის არ ლაპარაკობდა. მე სკოლაში მივდიოდი, მაგრამ გაკვეთილებზე ვერ ვიკრებდი ყურადღებას – მასწავლებლის სიტყვები ყურში არ ჩამესმოდა.

ერთ დღესაც მამა მთვრალი დაბრუნდა სახლში. პირველად ცხოვრებაში ვნახე ასე.

– შენ რა გგონია, მე ვერ შევძლებ ოჯახის რჩენას? – დამიყვირა უეცრად.

– მამა, მე არაფერს გთხოვ… უბრალოდ… – სიტყვები გამიწყდა.

– შენც დედასავით გინდა მიმატოვო? – მისი ხმა გატეხილი იყო.

მაშინ მივხვდი, რომ მარტო ფული კი არა, იმედი დაგვაკლდა სახლში.

დედას ყოველდღე ვწერდი მესენჯერით, მაგრამ პასუხი იშვიათად მოდიოდა. ერთხელ ღამით მომწერა: „ნინო, მამას გაუფრთხილდი… ვიცი, უჭირს.“

მაგრამ როგორ უნდა გავუფრთხილდე ადამიანს, რომელიც საკუთარ თავსაც ვერ უვლის?

მეზობლები ჭორაობდნენ: „გელას ცოლი იტალიაშია და ფულს აღარ უგზავნისო.“ ზოგი მიცოდავდა, ზოგი დამცინოდა კიდეც.

ერთხელ სკოლიდან დაბრუნებულმა მამას ხმამაღალი საუბარი გავიგონე. ბიძაჩემი იყო მოსული.

– გელა, ასე ვერ გაგრძელდება! ბავშვი რას გიზამს? მუშაობა დაიწყე! – ეუბნებოდა ბიძაჩემი.

– სად ვიმუშაო? აქ სამუშაო არაა! – ყვიროდა მამა.

– ქალაქში წადი! ან რამე გააკეთე! ნინოს ნუ ანადგურებ!

მამამ კარი მიაჯახუნა და ოთახში ჩაიკეტა. მე კი კედელთან ჩავიკეცე და პირველად ავტირდი ხმამაღლა.

იმ ღამით დედას მივწერე: „დედა, მენატრები… მამა აღარ არის ისეთი.“

დედამ მომწერა: „ყველაფერი დროებითია, ნინო. გაუძლეთ.“

მაგრამ დრო არ ჩერდებოდა. მამა სულ უფრო ხშირად სვამდა. ერთხელ სახლში ფული დავკარგე – ჩემი პატარა დანაზოგი იყო. ვიცოდი, რომ მამამ აიღო, მაგრამ ვერაფერი ვუთხარი.

ერთ დღესაც სკოლაში დირექტორმა დამიბარა:

– ნინო, შენს ოჯახში პრობლემებია? მასწავლებლები ამბობენ, რომ შეცვლილი ხარ…

თავი დავხარე. არ მინდოდა ვინმეს გაეგო ჩვენი სირცხვილი.

– თუ რამე დაგჭირდება, იცოდე, შეგიძლია მითხრა.

მაგრამ ვის უნდა მეთქვა? სოფელში ყველა თავის თავს უყურებს.

ზაფხულში დედამ წერილი გამომიგზავნა – ხელით დაწერილი წერილი, რომელიც იტალიიდან ჩამოვიდა:

„ნინო, ვიცი, რომ გიჭირთ. მეც ძალიან მიჭირს აქ მარტოობაში. მაგრამ უნდა გაუძლო. მამას დაეხმარე. შენ ჩემი იმედი ხარ.“

წერილი გულზე მივიხუტე და ავტირდი.

ერთ საღამოს მამამ მითხრა:

– ნინო, ბოდიში ყველაფრისთვის… უბრალოდ არ ვიცი როგორ ვიყო ძლიერი შენთვის…

– მეც მეშინია, მამა… – ვუპასუხე ჩუმად.

იმ ღამით პირველად ჩავეხუტეთ ერთმანეთს ისე ძლიერად, როგორც არასდროს.

შემოდგომაზე დედამ ისევ დარეკა:

– მალე ჩამოვალ… ცოტა ხანი კიდევ გაუძლეთ…

მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს „ცოტა ხანი“ უსასრულობას ჰგავდა.

დრო გადიოდა. მამა ნელ-ნელა შეიცვალა – მუშაობის ძებნა დაიწყო ქალაქში. მე სკოლაში უფრო მეტად ვცდილობდი სწავლას – ვიცოდი, რომ დედას იმედი უნდა გამემართლებინა.

ერთ დღესაც მამამ მითხრა:

– ნინო, შენ ძლიერი ხარ… მე შენით ვამაყობ.

ეს სიტყვები ყველაზე ძვირფასი იყო ჩემთვის იმ მომენტში.

დედა ორი წლის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. სახლი სიხარულით აივსო – მაგრამ ის ძველი ოჯახი აღარ ვიყავით. ბევრი რამ დაგვაკლდა – დრო, ურთიერთობა, ერთმანეთის გაგება…

ახლაც ხშირად ვფიქრობ იმ დღეებზე: რა მოხდებოდა რომ დედას ფული არ გამოეგზავნა? იქნებ მამაც სხვანაირი დარჩებოდა? იქნებ მეც უფრო ძლიერი ვყოფილიყავი?

ახლაც საკუთარ თავს ვეკითხები: რამდენად ძლიერები ვართ მაშინ, როცა ერთადერთი საყრდენი გვაკლდება? რას ნიშნავს ოჯახი მაშინ, როცა ყველაზე მეტად გვჭირდება ერთმანეთის გვერდით დგომა?