„შაბათ-კვირას შვილიშვილი არ გვინდა“ – მამა, რომელიც შვილის გახსენებისას ცრემლებს ვერ იკავებს

„გიორგი, გთხოვ, ნუ მოდიხარ ამ შაბათ-კვირას. შვილიშვილი არ გვინდა ნახოთ.“

ეს სიტყვები ტელეფონში ისე მკვეთრად გაისმა, თითქოს ყურსასმენში ყვიროდნენ. დედაჩემის ხმა იყო, მაგრამ თითქოს უცხო ადამიანი ლაპარაკობდა. იმ წამს სამზარეულოში ვიდექი, ფანჯრიდან ბერლინის ნაცრისფერ ცას ვუყურებდი და ხელში ჩემი პატარა ლუკა მეჭირა. ლუკა ტიროდა, მე კი ვცდილობდი, მისთვის რძე გამეთბო, მაგრამ ხელები მიკანკალებდა.

„დედა, რა ხდება? რამე დავაშავე?“ – ძლივს ამოვილუღლუღე.

„არა, გიორგი, უბრალოდ… ჩვენთვის ძალიან რთულია. ბაბუაშენიც ცუდადაა, მე ვერ ვუძლებ ამ ხმაურს და პასუხისმგებლობას. შენც ხომ იცი, რომ აქ ყველაფერი სხვანაირადაა.“

სხვა არაფერი უთქვამს. ტელეფონი გათიშა. მე კი სამზარეულოში ვიდექი და ვგრძნობდი, როგორ მეყინებოდა ფეხები. ლუკას ტირილი თითქოს შორიდან მესმოდა. იმ წამს მივხვდი, რომ მარტო ვიყავი. მარტო, უცხო ქვეყანაში, სადაც ოჯახი მხოლოდ ტელეფონის ზარია და ისიც – უარყოფის.

ლუკა სამი თვის იყო, როცა გერმანიაში ჩამოვედით. ჩემი ცოლი, ნინო, გერმანული უნივერსიტეტიდან მიიღო სტიპენდია და მეც გადავწყვიტე, მასთან ერთად წამოვსულიყავი. თავიდან ყველაფერი რთული იყო – ენა, სამსახური, ბინის პოვნა. მაგრამ ყველაზე რთული მაინც ის აღმოჩნდა, რომ დედაჩემი და მამაჩემი ნელ-ნელა გვშორდებოდნენ.

„შვილო, აქაურობა ჩვენთვის არაა,“ – მეუბნებოდა მამაჩემი ხოლმე სკაიპში. „ჩვენ თბილისში ვართ საჭირო.“

მე კი მჯეროდა, რომ ოჯახი ყველგან ოჯახია. რომ შვილიშვილის ნახვა მათთვის ბედნიერება იქნებოდა. მაგრამ ნელ-ნელა ყველაფერი შეიცვალა. დედაჩემი უფრო და უფრო იშვიათად მირეკავდა. მამაჩემი მხოლოდ მოკლე მესიჯებს მწერდა: „როგორ ხართ?“ ან „ფული ხომ არ გჭირდებათ?“

ერთ დღესაც ნინომ მითხრა:

„გიორგი, მგონი შენი მშობლები ჩვენთან ყოფნას ერიდებიან. ხომ არ გგონია, რომ ლუკას დაბადება მათთვის ზედმეტი ტვირთია?“

მაშინ გავბრაზდი.

„როგორ შეიძლება შვილიშვილის ნახვა ტვირთი იყოს? ნინო, შენ არ იცნობ ჩემს ოჯახს! ისინი სულ სხვანაირები არიან.“

მაგრამ ნინო მართალი აღმოჩნდა.

ლუკას პირველი დაბადების დღე ახლოვდებოდა. გადავწყვიტე, მშობლები გვეპატიჟებინა. დიდი ხვეწნის შემდეგ ჩამოვიდნენ ბერლინში. მაგრამ ყველაფერი ისე არ წარიმართა, როგორც ველოდი.

დედაჩემი დილიდან დაძაბული იყო. ლუკას ტირილზე წარბებს კრავდა და ცდილობდა, ოთახიდან გასულიყო.

„დედა, რამე გაწუხებს?“ – ვკითხე ერთხელ.

„არა, გიორგი… უბრალოდ ძალიან დავიღალე. აქაურობა ჩემთვის უცხოა.“

მამაჩემი კი მთელი დღე აივანზე იჯდა და სიგარეტს ეწეოდა.

ლუკას დაბადების დღის წვეულებაზე მხოლოდ რამდენიმე მეგობარი მოვიდა – ქართველები და ერთი გერმანელი მეზობელი. დედაჩემი კუთხეში იჯდა და ტელეფონში რაღაცას კითხულობდა.

ღამით ნინომ მითხრა:

„შენი მშობლები აქ არ არიან… სულ სხვაგან არიან.“

მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ რაღაც დავკარგე.

მშობლები თბილისში დაბრუნდნენ და მას შემდეგ ყველაფერი უფრო გართულდა. ზარები უფრო იშვიათი გახდა. ერთხელაც დედამ პირდაპირ მითხრა:

„გიორგი, შვილო… ჩვენ აღარ შეგვიძლია ასე ხშირად თქვენთან ყოფნა. არც შაბათ-კვირას და არც დღესასწაულებზე.“

იმ ღამით დიდხანს ვერ დავიძინე. ვცდილობდი გამეხსენებინა ჩემი ბავშვობა – როგორ მახსოვდა დედაჩემის სითბო, მამაჩემის მკაცრი მაგრამ მზრუნველი ხმა. როგორ მეხუტებოდნენ ძილის წინ და როგორ მიყვებოდნენ ზღაპრებს.

ახლა კი მე ვიყავი მამა – პატარა ლუკას მამა – და ვერ ვხვდებოდი, როგორ უნდა გამეგრძელებინა ცხოვრება მაშინ, როცა საკუთარი მშობლები ჩემგან შორს იყვნენ არა მხოლოდ ფიზიკურად, არამედ ემოციურადაც.

ერთ დღესაც ნინომ მკითხა:

„გიორგი, შენ ხომ არ ფიქრობ ხოლმე იმაზე, რომ შეიძლება შენი მშობლები უბრალოდ ვერ ეგუებიან ახალ რეალობას? იქნებ მათთვის ეს ყველაფერი ძალიან მძიმეა?“

დავფიქრდი. იქნებ მართლა ასე იყო? იქნებ მათთვის შვილიშვილის ნახვა არა სიხარული, არამედ ტკივილი იყო – იმის შეგრძნება, რომ დრო გადის და ყველაფერი იცვლება?

მაგრამ მაინც ვერ ვპატიობდი მათ უარყოფას.

ერთ საღამოს დედაჩემმა ისევ დამირეკა:

„გიორგი… ბოდიში მინდა გითხრა. ვიცი, რომ გტკენთ… მაგრამ ჩვენ უბრალოდ აღარ შეგვიძლია.“

ხმა აუკანკალდა.

„დედა… მე ხომ თქვენი შვილი ვარ… ლუკაც თქვენი შვილიშვილია… როგორ შეგიძლიათ ასე?“

დედაჩემმა მხოლოდ ერთი სიტყვა თქვა:

„ვერ ვძლებთ.“

ტელეფონი გათიშა.

იმ ღამით ლუკას გვერდით დავწექი და დიდხანს ვუყურებდი მის მშვიდ ძილს. ვფიქრობდი იმაზე, თუ რამდენად რთულია იყო მშობელი – იყო შვილი – იყო შუაში ორ სამყაროს შორის: წარსულსა და მომავალს შორის.

რამდენიმე კვირის შემდეგ მამაჩემი გარდაიცვალა. თბილისში ვერ ჩავედი – პანდემიის გამო ფრენები გაუქმებული იყო. დედაჩემი მარტო დარჩა.

ერთხელ სკაიპით დამირეკა:

„გიორგი… მაპატიე… ძალიან მიჭირს…“

მე კი სიტყვები აღარ მქონდა.

ახლა ლუკა უკვე ექვსი წლისაა. ბერლინში სკოლაში დადის და ქართულადაც კარგად ლაპარაკობს. დედაჩემი ისევ თბილისში ცხოვრობს – იშვიათად გვირეკავს.

ხანდახან ვფიქრობ: შეიძლება თუ არა ერთდროულად გიყვარდეს და უარყოფდე? შეიძლება თუ არა იყო მშობელი და მაინც ვერ შეძლო შვილის გვერდით დგომა?

ხანდახან მგონია, რომ პასუხი არასოდეს იქნება მარტივი.

მაინტერესებს – თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? შეიძლება თუ არა ოჯახში სიყვარული და ტკივილი ერთდროულად არსებობდეს?