ოთხი კედლის მიღმა: როცა ჩემი ქმარი გაქრა და მარტო დავრჩი

„ნინო, სად არის ჩემი პერანგი?“ – მესმის დათოს ხმა დილის ექვს საათზე, როცა ჯერ კიდევ სიბნელეა და მხოლოდ ჩემი გულის ფეთქვა არღვევს ოთახის სიჩუმეს. ვდგები, თითქოს ავტომატურად, ვპოულობ მის პერანგს, ვუწვდი და ვხედავ მის თვალებში იმ სიცარიელეს, რომელიც უკვე წლებია ჩვენს შორის ცხოვრობს. ის მადლობასაც არ მეუბნება – უბრალოდ მიდის, თითქოს არც ვიყავი.

მაშინვე მახსენდება ის დრო, როცა დათო სხვა იყო. როცა ერთად ვოცნებობდით პატარა ბინაზე თბილისში, როცა მისი ხელები ჩემსას ეჭიდებოდა და მისი სიცილი მთელ ოთახს ავსებდა. ახლა კი, ჩვენი ბინა ოთხ კედლად იქცა, სადაც მხოლოდ ორი სხეული მოძრაობს – ერთი ცოცხალი, მეორე კი მხოლოდ ჩრდილი.

ყოველდღე ერთნაირად იწყება: ბავშვების გაღვიძება, საუზმის მომზადება, სამსახურში წასვლა. დათო დილით ადრე გადის და გვიან ბრუნდება. ზოგჯერ მგონია, რომ სპეციალურად აგვიანებს – თითქოს სახლში მოსვლა აღარ უნდა. ბავშვები უკვე მიჩვეულები არიან მის სიჩუმეს; პატარა ანა მეკითხება ხოლმე: „დედა, მამა რატომ აღარ იცინის?“ მე კი პასუხი არ მაქვს.

სამსახურში ყველა ფიქრობს, რომ ბედნიერი ვარ – კარგი ოჯახი მაქვს, ორი შვილი, ქმარი. მაგრამ არავინ იცის, რომ ყოველ საღამოს მარტო ვსვამ ჩაის სამზარეულოში და ვუსმენ საათის ტიკტიკს. არავინ იცის, რომ ჩემი ქმარი სახლში მხოლოდ სხეულითაა – გონებით სადღაც შორსაა, იქ სადაც მე ვერ მივწვდები.

ერთ დღესაც, როცა ბავშვები სკოლაში წავიყვანე და სახლში დავბრუნდი, დათო მისაღებში იჯდა და ტელევიზორს უყურებდა. მივუახლოვდი და ვკითხე:
– დათო, ხომ კარგად ხარ? რაღაც შეცვლილია შენში.
მან თვალი არ მოუშორებია ეკრანისთვის:
– ყველაფერი რიგზეა, ნინო.
– ასე რატომ აღარ ვლაპარაკობთ? ასე რატომ აღარ ვართ ერთად?
დათომ ღრმად ამოიოხრა:
– ნინო, უბრალოდ დავიღალე. ნუ მეჩხუბები.

ეს სიტყვები ისე მტკივნეულად ჩამესმა, თითქოს მთელი ჩვენი წარსული წაშალა. აღარაფერი მითქვამს. იმ საღამოს პირველად ვიგრძენი, რომ მართლა მარტო ვიყავი.

დრო გადიოდა და დათოსთან საუბარი სულ უფრო რთული ხდებოდა. ბავშვებიც გრძნობდნენ ამ სიცივეს – ანა ხშირად ტიროდა ღამით, ლუკა კი ჩუმად იყო და თავის ოთახში იკეტებოდა. ერთხელაც ანამ მკითხა:
– დედა, მამა ჩვენ აღარ გვიყვარს?
გული ჩამწყდა. როგორ უნდა ავუხსნა ბავშვს ის სიცარიელე, რომელიც ჩვენს ოჯახში დაიბუდა?

ერთ დღესაც დათო საერთოდ გაქრა. დილით გავიღვიძე და მისი ნივთები აღარ იყო ადგილზე. ტელეფონზე არ პასუხობდა. ბავშვებს ვერაფერი ვუთხარი – უბრალოდ ვუთხარი, რომ მამა საქმეზე წავიდა. მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს ტყუილი იყო.

სამი დღე გავიდა ისე, რომ არაფერი ვიცოდი დათოზე. ამ დღეებში საკუთარ თავთან მარტო დავრჩი – ოთხ კედელში ჩავიკეტე და საკუთარ ცხოვრებას შევხედე. გავიხსენე ყველა ის წელი, როცა მხოლოდ სხვებზე ვფიქრობდი – ქმარზე, ბავშვებზე, მშობლებზე – და საკუთარი თავი სულ უკან გადავწიე.

მეოთხე დღეს დათო დაბრუნდა. სახეზე დაღლილობა ეწერა. ბავშვები მისკენ გაიქცნენ, მაგრამ მან მხოლოდ თავზე გადაუსვა ხელი და თავის ოთახში შევიდა. მე კი სამზარეულოში ვიდექი და ცრემლები თავისით მომდიოდა.

იმ ღამით პირველად გავბედე და ხმამაღლა ვთქვი:
– ასე აღარ შემიძლია ცხოვრება! ასე აღარ მინდა!
დათომ გაკვირვებულმა შემომხედა:
– რა გინდა ნინო? რა გაწუხებს?
– მინდა რომ ისევ ვიყოთ ოჯახი! მინდა რომ ისევ ვიყოთ ერთად! მინდა რომ ისევ მიგრძნო გვერდით!
დათომ თავი დახარა:
– მეც დავიღალე… ყველაფერი დამღალა…

ამ საუბარმა არაფერი შეცვალა. დათო ისევ თავის სამყაროში დარჩა. მე კი მივხვდი – ზოგჯერ ყველაზე დიდი მარტოობა სწორედ იქ იწყება, სადაც ორი ადამიანი გვერდიგვერდ ცხოვრობს.

დრო გავიდა. ბავშვები გაიზარდნენ. დათო ისევ სახლშია – მაგრამ ჩვენ შორის კედელი აშენდა, რომელსაც ვერაფერი ანგრევს. მეგობრებთან საუბრისას ხშირად მესმის მსგავსი ისტორიები – ქალები, რომლებიც ოჯახისთვის ყველაფერს აკეთებენ და ბოლოს მაინც მარტო რჩებიან.

ერთ დღესაც გადავწყვიტე ჩემი ამბავი დამეწერა – იქნებ ვინმემ ამოიცნოს საკუთარი თავი ჩემს სიტყვებში? იქნებ ვინმემ გაბედოს და ხმამაღლა თქვას ის, რასაც წლებია გულში ატარებს?

ახლა ისევ სამზარეულოში ვზივარ და ჩაის ვსვამ. ბავშვები უკვე დიდები არიან – მალე თავიანთ გზას გაუყვებიან. დათო ისევ თავის ოთახშია. მე კი ვფიქრობ: ნუთუ ასე უნდა იცხოვროს ქალმა? ნუთუ ასე უნდა დასრულდეს ოცნებები?

მეგობრებო, თქვენ როგორ ფიქრობთ? რა არის მთავარი ოჯახში – სიყვარული თუ უბრალოდ ერთად ყოფნა? შეიძლება თუ არა მარტოობა იქ, სადაც ორი ადამიანი ცხოვრობს?