როცა ჩემმა შვილმა დედამთილს „დედა“ დაუძახა: მოთმინების ბოლო წვეთი

— „დედა, წყალი მომიტან?“ — ეს სიტყვები თითქოს ჩვეულებრივი იყო, მაგრამ როცა ჩემი ოთხი წლის ლუკა დედამთილს მიუბრუნდა და ასე დაუძახა, გული შემეკუმშა. სამზარეულოში ვდგავარ, ხელში ჭიქა მიჭირავს და ვცდილობ სუნთქვა დავარეგულირო. დედამთილი, ქალბატონი ნანა, ღიმილით უყურებს ლუკას და ისე ბუნებრივად პასუხობს, თითქოს ეს მისი შვილი იყოს.

— „მოვიტან, შვილო, აბა რა!“ — ამბობს და თბილად ეფერება.

ჩემი ქმარი, გიორგი, მისაღებში ზის და ტელევიზორს უყურებს. თითქოს არც არაფერი გაუგია. მე კი ვგრძნობ, როგორ მეწვის ყელი, როგორ მეჩხირება თვალები. წლებია ვცდილობ, ნანასთვის კარგი რძალი ვიყო — ყველაფერს ვუთმენდი: მის შენიშვნებს, ჩარევას ჩვენს ცხოვრებაში, მის მუდმივ კრიტიკას ჩემი აღზრდის მეთოდების მიმართ. ყოველთვის ვამბობდი საკუთარ თავს: „ოჯახის სიმშვიდისთვის უნდა მოვითმინო.“

მაგრამ დღეს რაღაც ჩამწყდა.

— „ლუკა, მოდი აქ!“ — ძლივს ვიმორჩილე ხმა.

ლუკა გაკვირვებული მიყურებს. დედამთილი ჩუმად დგას და თვალებში უცნაური ბრწყინვალება უჩანს.

— „რა მოხდა, ნინო?“ — ეკითხება გიორგი, როცა ჩემს სახეს ამჩნევს.

— „არაფერი,“ — ვპასუხობ და ვცდილობ ცრემლები დავმალო.

მაგრამ არაფერი არ არის. ყველაფერი არის. წლების განმავლობაში დაგროვილი წყენა, დაღლილობა, საკუთარი თავის დაკარგვის შიში. როცა ლუკამ დედამთილს „დედა“ დაუძახა, მივხვდი: მე აღარ ვარ მთავარი ქალი ჩემს შვილთან. თითქოს ჩემი ადგილი ნელ-ნელა სხვამ დაიკავა.

იმ საღამოს ჩუმად ვიყავი. ლუკა დედამთილთან ერთად თამაშობდა. გიორგი ისევ თავის საქმეებში იყო გართული. მე კი სამზარეულოში მარტო ვიდექი და ვფიქრობდი: სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად მოვითმინე? იქნებ ჩემი სიჩუმე იყო მიზეზი იმისა, რომ ნანამ ასე ახლოს მიიყვანა ლუკა?

მეორე დილით ყველაფერი ჩვეულებრივად დაიწყო. მაგრამ მე აღარ ვიყავი ძველი ნინო. საუზმის დროს დედამთილმა ისევ დაიწყო რჩევების დარიგება:

— „ნინო, ასე ნუ აჭმევ ლუკას, ჯერ ხილი მიეცი, მერე კვერცხი…“

— „მადლობა რჩევისთვის, მაგრამ მე ვიცი, როგორ მოვიქცე,“ — პირველად ხმამაღლა ვუთხარი.

გიორგიმ გაკვირვებულმა შემომხედა. ნანამ კი ტუჩები მოკუმა და ჩუმად დარჩა.

დღეები გადიოდა და მე სულ უფრო მეტად ვგრძნობდი საკუთარ თავში ძალას. აღარ ვუთმენდი უსამართლობას. ერთხელაც საღამოს, როცა მთელი ოჯახი ერთად ვისხედით მისაღებში, ლუკამ ისევ დედამთილს მიმართა:

— „დედა, წამიკითხავ ზღაპარს?“

ეს უკვე მეტისმეტი იყო.

— „ლუკა! მე ვარ შენი დედა! რატომ ეძახი ბებიას დედას?“ — ხმაში ტკივილი და ბრაზი ერთდროულად ჩამესმა.

ოთახში სიჩუმე ჩამოვარდა. ლუკამ დაბნეულმა შემომხედა.

— „ბებია მითხრა, რომ შეიძლება მასაც დედა დავუძახო…“

დედამთილი უხერხულად გაიღიმა.

— „ნინო, ბავშვია… რა მნიშვნელობა აქვს?“ — ჩაერთო გიორგი.

— „ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს! მე მთელი ცხოვრება ვცდილობდი თქვენი ოჯახისთვის კარგი რძალი ვყოფილიყავი. ყველაფერს ვუთმენდი — შენიშვნებსაც კი ჩემს შვილთან მიმართებაში. მაგრამ ახლა უკვე ჩემს შვილს მაცილებენ! ეს არ არის პატარა რამ!“

დედამთილი გაბრაზდა:

— „შენ ყოველთვის გგონია, რომ ყველაფერი შენ იცი! მე ხომ მხოლოდ სიკეთეს ვაკეთებ! შენ რომ არ გცალია ბავშვისთვის, მე ვზრუნავ მასზე!“

— „მე არ მითხოვია თქვენთვის ეს! მე მინდა ჩემი შვილი ჩემთან იყოს ახლოს! მინდა იცოდეს, ვინ არის მისი დედა!“

გიორგი უხერხულად იჯდა და ვერაფერს ამბობდა. ლუკას ცრემლები მოადგა თვალებზე.

— „დედიკო…“ — ჩამეხუტა.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი იმაზე, როგორ დავკარგე საკუთარი თავი ამ ოჯახში. როგორ დავკარგე ხმა. როგორ მივეცი უფლება სხვებს, ჩემს შვილთან ასე ახლოს ყოფილიყვნენ.

მეორე დღეს გიორგისთან საუბარი დავიწყე:

— „გიორგი, ასე აღარ შემიძლია. ან უნდა გავარკვიოთ საზღვრები ოჯახში, ან მე წავალ.“

გიორგიმ გაკვირვებულმა შემომხედა:

— „რას ამბობ? ნანა ხომ უბრალოდ გვეხმარება…“

— „ეს დახმარება კი არა, ჩარევაა! ჩემი შვილი უკვე ვერ არჩევს დედას ბებიისგან! ეს ნორმალურია?“

გიორგი ჩაფიქრდა. პირველად დავინახე მის თვალებში სერიოზულობა.

— „კარგი… ვეცდები ნანასთან ვისაუბრო.“

მაგრამ საუბარი რთული აღმოჩნდა. ნანა არ თვლიდა თავს დამნაშავედ. პირიქით — თავი მსხვერპლად წარმოაჩინა:

— „მე ხომ მხოლოდ სიკეთეს ვაკეთებ! შენ კი მადლიერიც არ ხარ!“

მე აღარ მქონდა ძალა ავხსნა ყველაფერი თავიდან. უბრალოდ გადავწყვიტე: ჩემი შვილისთვის უნდა ვიბრძოლო.

დავიწყე ლუკასთან მეტი დროის გატარება. ერთად ვთამაშობდით, ვკითხულობდით წიგნებს, ვსეირნობდით პარკში. ნელ-ნელა ვგრძნობდი, როგორ ახლოვდებოდა ჩემთან ისევ.

ერთ დღეს ლუკამ მკითხა:

— „დედიკო, ბებია რატომ ბრაზობს?“

— „ბებია უბრალოდ სხვანაირად ფიქრობს ხოლმე… მაგრამ შენ უნდა იცოდე: დედიკო ყოველთვის შენს გვერდით იქნება.“

ლუკამ ჩამეხუტა და პირველად დიდი ხნის შემდეგ თავი მშვიდად ვიგრძენი.

მაგრამ ოჯახში დაძაბულობა დარჩა. ნანა ხშირად ჩუმად იყო ან ირონიულად მიცინოდა. გიორგი ცდილობდა შუაში დამდგარიყო, მაგრამ ხვდებოდა: რაღაც შეიცვალა.

ერთხელაც გიორგიმ მითხრა:

— „შენ ძალიან შეცვალე ჩვენი ოჯახი… მაგრამ იქნებ მართლა ასე ჯობდა? იქნებ დრო იყო შენი ხმის გაგონების?“

ახლა ვფიქრობ: რამდენი ქალი ცხოვრობს ასე საქართველოში — ჩუმად იტანს ყველაფერს ოჯახის სიმშვიდისთვის? რამდენი ჩვენგანი კარგავს საკუთარ თავს სხვისი კეთილდღეობისთვის?

ხანდახან საკუთარ თავს ვეკითხები: ღირს თუ არა საკუთარი თავი შევწიროთ ოჯახურ სიმშვიდეს? სად მთავრდება თავდადება და იწყება საკუთარი თავის დაკარგვა? იქნებ დროა ქალებმა უფრო ხმამაღლა ვისაუბროთ ჩვენს ტკივილზე?