ცრემლები და ბრაზი: „აღარ შემიძლია ამ ქაოსში ცხოვრება! შენ ხომ მითხარი, ეს სახლი შენ გეკუთვნის!“ – დედის წასვლა და ქალიშვილის უმადურობის ბრალდება

„აღარ შემიძლია ამ ქაოსში ცხოვრება! შენ ხომ მითხარი, ეს სახლი შენ გეკუთვნის!“ – დედაჩემის ხმა ჯერ კიდევ ყურებში ჩამესმის. სამზარეულოს კარის გაჯახუნების ხმა და მისი ნაბიჯების ხმა დერეფანში… თითქოს ყველაფერი ერთ წამში დაინგრა. მე კი, ისევ იმ სკამზე ვიჯექი, ხელში ჩაის ჭიქით, რომელიც უკვე გაცივდა.

ბავშვობიდან მეგონა, რომ ყველაფერი მქონდა. საუკეთესო სკოლა, ახალი ტანსაცმელი, საზაფხულო ბანაკები ბათუმში და ზამთარში – გუდაურში. მეგობრები ხშირად მეუბნებოდნენ: „ალექსა, რა გაგიმართლა! ყველაფერი გაქვს!“ მაგრამ მხოლოდ ვივიენმა გამიბედა ერთხელ და მითხრა: „არ გშურს შენი თავი. ასეთი მშობლები რომ გყავს, ალბათ საშინელებაა – ყველაფერს გიკონტროლებენ და არაფერს გაძლევენ არჩევანის უფლებას.“ მაშინ გამეცინა. მეგონა, უბრალოდ მეჩხუბებოდა. მაგრამ ახლა ვხვდები, რომ მართალი იყო.

დედაჩემი ნანა ყოველთვის ამბობდა: „შვილო, ოჯახი წესრიგზე დგას. თუ წესრიგი არ არის, არაფერი გამოვა.“ მამაჩემი – დავითიც – სულ საქმეში იყო ჩაფლული. სახლში მხოლოდ გვიან ღამით ბრუნდებოდა და მაშინაც მხოლოდ დედას ეკითხებოდა: „ნანა, ყველაფერი რიგზეა?“ მე კი თითქოს უხილავი ვიყავი მათთვის.

ერთხელ, თორმეტი წლის ვიყავი, როცა კლასელებთან ერთად კინოში წასვლა მინდოდა. დედამ მკაცრად მიპასუხა: „არა! ჯერ გაკვეთილები ისწავლე.“ მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ ჩემი სურვილები არაფერს ნიშნავდა. მერე გავიზარდე. უნივერსიტეტში ჩაბარებაც კი დედამ გადაწყვიტა – იურიდიულზე უნდა ჩაბაროო. მე კი სულ სხვა რამე მინდოდა – ხელოვნების ისტორია მაინტერესებდა.

წლები გადიოდა. თითქოს ყველაფერს ვაკეთებდი ისე, როგორც უნდა ყოფილიყო – კარგი ნიშნები, სწორი მეგობრები (დედას შერჩეული), სწორი ბიჭი (დედას მოწონებული). მაგრამ შიგნით სიცარიელე იზრდებოდა. ერთხელაც, როცა უნივერსიტეტი დავამთავრე და სამსახურში დავიწყე მუშაობა ერთ-ერთ იურიდიულ კომპანიაში, მივხვდი: მე არ ვარ ეს ადამიანი.

მამაჩემი უკვე პენსიაზე იყო გასული. დედა კი ისევ ისე მართავდა სახლს – დილიდან საღამომდე ყველაფერს აკონტროლებდა: სად რა უნდა იდოს, ვინ როდის უნდა დაბრუნდეს სახლში, რას უნდა ჭამდეს ოჯახი. ერთხელაც ვუთხარი: „დედა, იქნებ ცოტა თავისუფლება მომცე? უკვე დიდი ვარ.“ მან კი ისე შემომხედა, თითქოს რაღაც საშინელება ვთქვი.

„თავისუფლება? თავისუფლება ქაოსს ნიშნავს! შენ არ იცი, რა ხდება ოჯახებში, სადაც წესრიგი არ არის!“

მაშინ პირველად ვიჩხუბეთ სერიოზულად. მე ვუთხარი: „ეს სახლი ჩემი სახლიცაა! მინდა decisions თავად მივიღო.“ დედამ კი მხოლოდ თავი გააქნია და ოთახიდან გავიდა.

მერე ყველაფერი უფრო დამძიმდა. მამაჩემი ავად გახდა – დიაბეტი გაურთულდა და ხშირად საავადმყოფოში უწევდა წოლა. დედა უფრო ნერვიული გახდა. მე კი სამსახურში პრობლემები მქონდა – უფროსი სულ მაკრიტიკებდა, რომ ყურადღება არ მქონდა.

ერთ საღამოს სახლში დავბრუნდი და სამზარეულოში დედას ვნახე – სუფრას აწყობდა. დავინახე, როგორ აუკანკალდა ხელი თეფშით ხელში. მივედი და ვუთხარი: „დედა, მოდი დაგეხმარები.“ მან კი ისე შემომხედა – თვალებში ცრემლი ჰქონდა.

„შენ გგონია დახმარება მინდა? მე მინდა მადლიერება! გგონია ადვილია ამ სახლის მართვა? შენ ხომ მითხარი, ეს სახლი შენ გეკუთვნის! აი მართე მაშინ!“

მაშინ პირველად ვიგრძენი ბრაზი მის მიმართ. ვუთხარი: „დედა, მე არასდროს მითქვამს, რომ ეს სახლი მარტო ჩემი უნდა იყოს! უბრალოდ მინდა არჩევანის უფლება მქონდეს.“

მან ხმამაღლა გაიცინა – მწარედ და ირონიულად:

„არჩევანის უფლება? შენ არ იცი რა არის არჩევანი! მე რომ არჩევანი მქონოდა…“

მერე უცებ გაჩუმდა. თეფში მაგიდაზე დადო და ოთახიდან გავიდა.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი მის სიტყვებზე – „მე რომ არჩევანი მქონოდა…“ ნეტავ რას გულისხმობდა? არასდროს უყვებოდა თავის ბავშვობაზე. მხოლოდ ვიცოდი, რომ სოფელში გაიზარდა და მერე თბილისში ჩამოვიდა სწავლისთვის.

მეორე დღეს დილით დედა სახლში აღარ იყო. მამაჩემი გაკვირვებული მიყურებდა:

„ალექსა, დედაშენი სად არის?“

არ ვიცოდი რა მეთქვა. ტელეფონი გამორთული ჰქონდა. მთელი დღე ვცდილობდი დამერეკა – უშედეგოდ.

საღამოს სახლში დაბრუნდა – თვალები ჩაწითლებული ჰქონდა.

„ალექსა,“ – მითხრა ჩუმად – „მე ცოტა ხნით სოფელში მივდივარ. იქნებ მიხვდე რა რთულია ეს ყველაფერი.“

მამაჩემი გაბრაზდა:

„ნანა, ასე ვერ წახვალ! ოჯახი ასე არ ტოვებენ!“

მან კი მხოლოდ ერთი სიტყვა თქვა:

„დავიღალე.“

იმ ღამით მამასთან ერთად ვისხედით მისაღებში. მამამ ჩაილაპარაკა:

„შენი დედა სულ ასეთი იყო – ყველაფერს აკონტროლებდა. მაგრამ შენც უნდა ესმოდეს – მასაც თავისი ტკივილი აქვს.“

მე კი მხოლოდ ვიტირე.

რამდენიმე დღე გავიდა. სახლში სრული ქაოსი იყო – ჭურჭელი დაურეცხავი, სარეცხი დაუდევრად დაყრილი. პირველად მივხვდი, რამდენ რამეს აკეთებდა დედა უხმოდ.

ერთ საღამოს სოფელში დავურეკე:

„დედა… მაპატიე.“

მან მხოლოდ მიპასუხა:

„ალექსა, მეც მაპატიე.“

მერე ისევ სიჩუმე ჩამოვარდა.

ახლა უკვე რამდენიმე თვე გავიდა იმ დღიდან. დედა ისევ დაბრუნდა სახლში, მაგრამ რაღაც შეიცვალა ჩვენს ურთიერთობაში. თითქოს ორივემ მივხვდით – არც ერთი არ ვართ სრულყოფილი და არც ერთი არ ვართ მხოლოდ მსხვერპლი ან დამნაშავე.

ხანდახან ვფიქრობ: ნეტავ სხვანაირად რომ გვესაუბრა მაშინ იმ საღამოს? ნეტავ მეტი გაგება გვქონოდა ერთმანეთის მიმართ?

ახლაც ხშირად ვუსვამ თავს კითხვას: რატომ გვიჭირს ასე ძალიან ერთმანეთის გაგება ყველაზე ახლობელ ადამიანებთან? იქნებ თქვენც ყოფილხართ ასეთ სიტუაციაში? რას იზამდით ჩემს ადგილას?