ჩემი ბებია ნორა: 102 წლის იუბილარი ქორწილის დღეს
— ნინო, ერთი წუთით მოდი, შვილო, — დამიძახა ბებიამ ნორამ, როცა ქორწილის სამზადისში ვიყავი ჩაფლული. მისი ხმა სუსტი იყო, მაგრამ თვალებში ისეთი ცეცხლი ენთო, რომ ვერაფრით დავაიგნორებდი.
— რა ხდება, ბებია? — ვკითხე და გვერდით მივუჯექი.
— რაღაც მინდა გთხოვო… — წამით გაჩუმდა, თითქოს საკუთარ თავთან იბრძოდა. — მინდა, რომ შენს ქორწილში მეჯვარე ვიყო.
გავშრი. ბებია ნორა 102 წლის გახდა იმ დღეს. მთელი ცხოვრება სოფლად გაატარა, ომიც გამოიარა, შიმშილიც, შვილების დაკარგვაც. ბოლო წლებში უკვე ძლივს დადიოდა, მაგრამ არასდროს უჩიოდა ბედს. მისი თხოვნა ჩემთვის მოულოდნელი იყო — ოჯახში ყველა ფიქრობდა, რომ ის უბრალოდ სტუმარი იქნებოდა.
— ბებია… ხომ იცი, ეს დიდი პასუხისმგებლობაა… — დავიწყე ფრთხილად.
— ვიცი, შვილო. მაგრამ მინდა, სანამ ამ ქვეყნიდან წავალ, კიდევ ერთხელ ვიგრძნო თავი ახალგაზრდა. მინდა, რომ შენი ბედნიერების ნაწილი ვიყო არა როგორც მაყურებელი, არამედ როგორც მონაწილე.
მის თვალებში ცრემლი შევნიშნე. იმ წამს მივხვდი, რომ ეს თხოვნა უბრალო კაპრიზი არ იყო. ეს იყო მისი უკანასკნელი ოცნება.
— რა თქმა უნდა, ბებია. შენ იქნები ჩემი მეჯვარე! — ჩავეხუტე და ორივეს ცრემლები გადმოგვცვივდა.
ოჯახში ეს ამბავი ბევრმა ვერ მიიღო. დედაჩემი, მარინე, ჩუმად მეჩურჩულებოდა:
— ნინო, ხომ იცი, ბებია ძლივს დადის… ხალხი რას იტყვის? ქორწილი ხომ ახალგაზრდების საქმეა…
— დედა, ბებიასთვის ეს ბოლო შანსია. გთხოვ, ნუ გამიბრაზდები.
მამაჩემი უფრო მკაცრი იყო:
— ნორას ასაკში ასეთ ამბებში ჩარევა არ შეიძლება. რამე რომ მოუვიდეს?
მაგრამ მე უკვე გადავწყვიტე. ბებიას თვალებში ისეთი სიცოცხლე დავინახე იმ დღეს, როგორიც ბავშვობაში ჰქონდა — როცა ზღაპრებს გვიყვებოდა და ღამით გვაცილებდა ძილში.
ქორწილის დღე დადგა. თბილისი აპრილის მზით იყო განათებული. სტუმრები მოდიოდნენ სოფლებიდანაც და ქალაქიდანაც. ყველა ელოდა ტრადიციულ ქორწილს — ახალგაზრდა მეჯვარეებით და მხიარული სუფრით.
ბებია ნორასთვის სპეციალურად შევუკერეთ ლურჯი კაბა. დილით მის ოთახში შევედი და დავინახე, როგორ იწევდა სარკის წინ თმას.
— ნინო, ხომ კარგად გამოვიყურები? — მკითხა ბავშვური მღელვარებით.
— ულამაზესი ხარ, ბებია! — ვუთხარი გულწრფელად.
ქორწილის ცერემონიაზე ყველა გაოცებული დარჩა. ბებია ნორამ ხელში აიღო ჩემი თაიგული და გვერდით დამიდგა. მისი ნაბიჯები ნელი იყო, მაგრამ სახეზე ისეთი სიამაყე ეწერა, რომ ყველა სტუმარი წამოდგა ფეხზე და ტაში დაუკრა.
ცერემონიის შემდეგ სუფრასთან დაჯდომისას ბებიამ სიტყვა ითხოვა:
— შვილებო, მე ბევრი რამ მინახავს ცხოვრებაში: ომი, შიმშილი, სიყვარულიც და ღალატიც… მაგრამ დღეს პირველად ვგრძნობ ნამდვილ ბედნიერებას. მინდა გითხრათ: ოჯახი ყველაზე ძვირფასია. ნუ დაკარგავთ ერთმანეთს პატარა წყენების გამო…
მის სიტყვებს ყველა ტირილით უსმენდა. დედაჩემი პირველად ჩამეხუტა ისე გულწრფელად, როგორც ბავშვობაში.
მაგრამ საღამოსკენ ყველაფერი შეიცვალა. მამაჩემი ნასვამი იყო და ხმამაღლა დაიწყო საუბარი:
— ეს ყველაფერი ზედმეტია! ბებიას ასაკში ასეთი ყურადღება არ სჭირდება! ჩვენც ხომ გვინდა ჩვენი ადგილი?
დედაჩემი ჩუმად ტიროდა. მე კი ვგრძნობდი, როგორ იშლებოდა ოჯახი ორ ნაწილად — ერთ მხარეს ისინი იყვნენ, ვინც ბებიას მხარს უჭერდა; მეორე მხარეს კი ისინი, ვინც ფიქრობდა, რომ ეს ყველაფერი მხოლოდ ფორმალობა იყო.
ბებიამ ეს შეამჩნია და ჩემთან მოვიდა:
— შვილო, არ მინდა ჩემი სურვილის გამო ოჯახი დაიშალოს…
— ბებია, შენ არაფერი დაგიშავებია! პირიქით — ყველას აჩვენე, რა მნიშვნელოვანია სიყვარული და პატივისცემა.
იმ ღამეს ბევრი ვიფიქრე: რატომ არის ასე რთული საქართველოში თაობებს შორის ურთიერთობა? რატომ გვიჭირს უფროსების სურვილების გაგება? რატომ გვგონია ხოლმე, რომ ასაკში მხოლოდ ჩუმად ყოფნა და მოლოდინია?
ქორწილის შემდეგ რამდენიმე დღეში ბებია ნორა მძიმედ გახდა. საავადმყოფოში ვიყავით მთელი ოჯახი. დედაჩემი მის საწოლთან იჯდა და ხელზე ეფერებოდა.
— მაპატიე, დედა… არ უნდა მეთქვა ის სიტყვები… — ჩურჩულებდა დედაჩემი ცრემლებით.
ბებიამ გაუღიმა:
— მთავარია სიყვარული… ყველაფერი დანარჩენი დროის სვლასთან ერთად ქრება…
ბებია ნორა რამდენიმე კვირაში გარდაიცვალა. მისი დაკრძალვა მთელი სოფლისთვის დიდი ამბავი იყო — ყველა ამბობდა: “ასეთი ძლიერი ქალი აღარ დაიბადება”.
დღესაც ხშირად ვიხსენებ იმ დღეს — ქორწილის დღეს, როცა ბებიამ თავისი ოცნება აისრულა და მთელი ოჯახი გააერთიანა თუ გააპარა კიდეც ერთმანეთისგან.
ხანდახან ვფიქრობ: ნუთუ ასე რთულია ერთმანეთის სურვილების გაგება? იქნებ სწორედ ამ პატარა ოცნებებში იმალება ჩვენი ბედნიერება?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? შეძლებდით თუ არა ოჯახის წინააღმდეგ წასვლას ერთი ადამიანის ბედნიერებისთვის?