მამინაცვლის უარი და ჩემი ორმაგი ტვირთი: როგორ ვირჩევ ოჯახსა და მოვალეობას შორის

„არ წავალ არსად, ნინო! აქ დავრჩები, სანამ სული მიდგას!“ – მამინაცვლის ხმა ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს გუშინ კი არა, ამ წამს მითხრა. მისი თვალები სიბრაზით და რაღაც ბავშვური ჯიუტებით იყო სავსე, როცა ვცდილობდი ავხსენი, რომ მარტო ცხოვრება მის ასაკში უკვე სახიფათოა. სამზარეულოში ვიდექით, გაზქურასთან ახლოს, სადაც კედლებზე ჩამოკიდებული ჭურჭელი და ძველი საათი დროის გაყინულობას ამძაფრებდა.

„გთხოვ, ბაბუ, ხომ იცი, რომ მარტო ვერ დაგტოვებ. სოფელში ექიმიც აღარ არის, მეზობლებიც თითქმის აღარ დარჩნენ…“ – ვცდილობდი ხმა არ ამკანკალებოდა, მაგრამ შიგნით ყველაფერი მეწვოდა.

„შენ შენს შვილს მიხედე! მე აქაურობას ვერ დავტოვებ. დედაშენის სუნი დგას ამ სახლში…“ – თქვა და თავი დახარა.

ეს სიტყვები გულში მეჩხვლიტა. დედა ათი წლის წინ დავკარგეთ. მამინაცვალი – ბადრი – მისი გარდაცვალების შემდეგ უფრო მეტად შემიყვარდა. მან გამზარდა, როცა მამაჩემი ავარიაში დაიღუპა და დედა მარტო დარჩა პატარა გოგოსთან ერთად. ბადრი მაშინვე ჩვენს ცხოვრებაში შემოვიდა და ისე შემიყვარა, როგორც საკუთარ შვილს. ახლა კი, როცა მას ყველაზე მეტად სჭირდება გვერდში დგომა, მე ვერ ვპოულობ გამოსავალს.

თბილისში ვცხოვრობ, მარტოხელა დედა ვარ. ჩემი შვილი – ანა – რვა წლისაა. სკოლაში ახალი გადავიყვანე და ძალიან უჭირს ადაპტაცია. ყოველ საღამოს ტირის: „დედა, რატომ არ შეიძლება ბაბუ ჩვენთან ცხოვრობდეს?“ მე კი არ ვიცი რა ვუპასუხო. ბადრი კატეგორიულად უარს ამბობს ქალაქში გადმოსვლაზე. ამბობს, რომ სოფლის ჰაერი სჭირდება და დედაჩემის სული აქ არის.

ბოლო თვეებია ბადრის ჯანმრთელობა გაუარესდა. ზამთარში ფეხი მოიტეხა და ორი კვირა მარტო იწვა სახლში, სანამ მეზობელმა არ დამირეკა. მაშინ მივხვდი, რომ ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება. ვცდილობდი დამერწმუნებინა მოხუცთა სახლში გადასვლაზე – იქ უკეთესი მოვლა ექნებოდა, ექიმები გვერდით ეყოლებოდა… მაგრამ მისთვის ეს სიტყვები შეურაცხმყოფელი იყო.

ერთ დღეს ანამ მკითხა: „დედა, შენ რომ მოხუცდები, მეც ასე გაგიშვებ სადმე?“ ეს კითხვა გულში ჩამრჩა. მთელი ღამე ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: რა არის სწორი? ვის მივცე უპირატესობა – ჩემს შვილს თუ ადამიანს, რომელმაც ბავშვობა გადამირჩინა?

ბადრის სახლი ნელ-ნელა ინგრევა. ჭერი ჩამოშლილია რამდენიმე ადგილას, წყალი აღარ მოდის ონკანიდან, ზამთარში შეშაც აღარ აქვს საკმარისი. სოფელში მხოლოდ სამი ოჯახი დარჩა – ყველა მოხუცია. ბადრი ამბობს: „ჩვენი სოფელი მალე სულ გაქრება… მაგრამ მე აქ დავრჩები.“

ერთხელაც ანამ სკოლაში ნახატი დახატა: პატარა გოგო და მოხუცი კაცი ძველ სახლში სხედან და ფანჯრიდან უყურებენ მთებს. მასწავლებელმა მითხრა: „თქვენი შვილი ძალიან ნაღვლიანია ბოლო დროს.“

მეგობრები მეუბნებიან: „შენი ვალია შვილზე იზრუნო! ბადრი თავისი გზით წავა.“ მაგრამ მე ასე ვერ ვიქცევი. ბადრის გარეშე არც მე ვიქნებოდი ის ნინო, ვინც ვარ.

ერთ საღამოს ბადრისთან ჩავედი. ცივ ოთახში იჯდა და ძველ ფოტოებს ათვალიერებდა. დედაჩემი იღიმოდა ერთ-ერთ ფოტოზე – ზაფხულის დღე იყო, ბაღში იდგნენ.

„ბაბუ, ხომ იცი რომ მიყვარხარ… მაგრამ ასე აღარ შეიძლება,“ – ვუთხარი ჩუმად.

მან ხელი მომკიდა:

„შვილო, შენს ადგილას რომ ვიყო, მეც ასე გამიჭირდებოდა. მაგრამ მე აქ უნდა დავრჩე. თუ წავალ, ყველაფერი დამთავრდება.“

ცრემლები წამომივიდა. პირველად ვიგრძენი თავი სრულიად მარტო – შუაში ორ სამყაროს შორის: ერთი ჩემი შვილის მომავალი იყო, მეორე – ჩემი წარსული და მადლიერება იმ კაცის მიმართ, ვინც ბავშვობაში ხელი მომკიდა.

თბილისში დაბრუნებულმა ანას დავუჯექი გვერდით.

„ანა, ბაბუ ძალიან ჯიუტია… მაგრამ ჩვენ ერთად უნდა მოვიფიქროთ რამე.“

ანა ჩუმად მიყურებდა:

„დედა, შენ რომ გიჭირს, მეც მიჭირს.“

ამ სიტყვებმა გამანადგურა.

ახლა ყოველ კვირას სოფელში ჩავდივარ – ხან ანას ვტოვებ მეზობელთან თბილისში, ხანაც მასთან ერთად მივდივარ ბადრის სანახავად. ეს გზა ჩემთვის მუდმივი შინაგანი ბრძოლაა: მგონია რომ ორივეს ვაკარგავ – შვილსაც და მამინაცვალსაც.

ერთ დღეს ანამ მკითხა:

„დედა, შენ რომ მოხუცდები და მეც შვილი მეყოლება, რა გავაკეთო?“

არ ვიცი რა ვუპასუხო…

ხანდახან ვფიქრობ: ღირს კი საკუთარი თავი ასე გავწირო? იქნებ ბადრის თავისი არჩევანი უნდა დავუტოვო? მაგრამ მერე მახსენდება მისი მარტოობა და შიში…

ახლა უკვე ვიცი: საქართველოში ბევრი ოჯახი დგას ჩემსავით არჩევანის წინაშე – ვის მივცეთ უპირატესობა? როგორ შევინარჩუნოთ მადლიერება წარსულის მიმართ და არ დავკარგოთ მომავალი?

ხანდახან ღამით ფანჯარასთან ვდგავარ და ვფიქრობ: იქნებ არსებობს გამოსავალი? იქნებ სიყვარული საკმარისია იმისთვის, რომ ორი სამყარო შევათავსო?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? შეიძლება კი ერთი ადამიანის ბედნიერება მეორის უბედურების ფასად ავაგოთ?