მამა, ფული და სიყვარული: როგორ დავკარგე შვილიშვილი, როცა დახმარება შევწყვიტე

„დედა, ხომ იცი, რომ ახლა ძალიან გვიჭირს…“ — ეს სიტყვები ისევ და ისევ ჩამესმის ყურში, თითქოს გუშინ მითხრა ნინომ. სამზარეულოში ვზივარ, ფანჯრიდან მზის სხივები შემოდის და ჩემს ხელებზე ეცემა. ხელებზე, რომლებმაც მთელი ცხოვრება იმუშავეს — ჯერ ქარხანაში, მერე ბაზარში, ბოლოს კი მოხუცების მოვლაში იტალიაში. ახლა კი ეს ხელები ცარიელია. პენსია ძლივს მყოფნის წამლებზე და კომუნალურებზე, მაგრამ ნინოს ხმა ისევ ჩამესმის: „დედა, ხომ იცი…“

ერთ დღესაც, როცა ბანკიდან დაბრუნებულმა პენსიის ფული ხელში დავთვალე და დავინახე, რომ მხოლოდ 20 ლარი დამრჩა, ტელეფონი ავიღე და ნინოს დავურეკე. „ნინო, შვილო, ამ თვეს ვერ გამოგიგზავნი ფულს. ძალიან მიჭირს…“ — ხმა ამიკანკალდა. ცოტა ხანს დუმილი იყო. მერე მოკლედ მიპასუხა: „კარგი, დედა.“

მას შემდეგ ყველაფერი შეიცვალა. ადრე ყოველ კვირას მოდიოდა ჩემთან პატარა გიორგი — ჩემი ერთადერთი შვილიშვილი. ერთად ვხატავდით, ზღაპრებს ვუყვებოდი, ხანდახან ეზოში ვასეირნებდი. ახლა კი ორი თვეა არ მინახავს. ვურეკავ ნინოს — არ იღებს. მესიჯებს ვწერ: „როგორ ხართ? როდის მოხვალთ?“ პასუხი არ არის.

ერთ საღამოს, როცა მარტოობისგან გულგატეხილი ვიყავი, კარზე ზარი გაისმა. გამიხარდა — მეგონა ნინო იქნებოდა. კარი გავაღე და მეზობელი ნათია იყო.

— ნინო არ მოსულა? — მკითხა თანაგრძნობით.
— არა… ორი თვეა არ მინახავს.
— გუშინ ბაზარში შევხვდი. მითხრა, რომ ძალიან დაკავებულია…

ნათიას სიტყვები გულში დამრჩა. ნინო დაკავებულია? ადრე სულ ჩემთან იყო, როცა ფულს ვუგზავნიდი ან პროდუქტებს ვუყიდდი. ახლა კი თითქოს დავავიწყდი.

იმ ღამით ძილი ვერ მოვახერხე. მახსენდებოდა ჩვენი ძველი დღეები: როგორ ვმუშაობდი იტალიაში, როგორ ვაგზავნიდი ყოველ თვე ფულს ნინოსთვის, რომ უკეთესად ეცხოვრათ. მაშინ მეუბნებოდა: „დედა, შენს გარეშე ვერ ვიცხოვრებდით.“ ახლა კი თითქოს აღარ მჭირდება.

მეორე დილით ისევ ვცადე დარეკვა. ტელეფონი აიღო.

— ნინო, შვილო… ძალიან მომენატრეთ. როდის მოხვალთ?
— დედა, ძალიან ბევრი საქმე მაქვს… გიორგი ბაღში დადის, მეც სამსახურში ვარ…
— იქნებ კვირას მაინც მოხვიდეთ? გიორგის საყვარელი ნამცხვარი გამოვაცხვე…
— არ ვიცი, დედა… დრო არ მაქვს.

ხმა ჩამიწყდა. ვიგრძენი, რომ რაღაც შეიცვალა ჩვენს შორის. თითქოს მხოლოდ მაშინ ვიყავი საჭირო, როცა დახმარება შემეძლო.

ამასობაში ჩემი ძველი მეგობარი მარინა ჩამოვიდა იტალიიდან. ერთმანეთს კაფეში შევხვდით.

— შენც ასე დაგემართა? — მკითხა მარინამ.
— როგორ?
— მე რომ აღარ შემეძლო ფულის გაგზავნა შვილებისთვის, არც მირეკავენ და არც მნახულობენ…

გული მომიკვდა. ნუთუ მარტო მე არა ვარ ასეთი? ნუთუ ასე ხდება ბევრ ოჯახში საქართველოში ან ემიგრაციაში?

ერთ დღესაც ქუჩაში შემთხვევით შევხვდი ნინოს ქმარს, ლევანს.

— ლევან, როგორ ხართ? გიორგი როგორაა?
— კარგად ვართ… — თავი ჩაღუნა.
— ნინო რატომ აღარ მოდის ჩემთან?
— არ ვიცი… ალბათ ბევრი საქმე აქვს… — უხერხულად მიპასუხა და სწრაფად წავიდა.

გული დამიმძიმდა. სახლში დაბრუნებულმა ფოტოalbumი გადავშალე. გიორგის პატარა ხელები ჩემს ხელებშია ჩაბღუჯული. მისი სიცილი მესმის სურათებიდან. ცრემლები წამომივიდა.

მეორე დღეს ისევ დავრეკე ნინოზე.

— ნინო, შვილო… ხომ არაფერი გეწყინა ჩემგან?
— არა, დედა… უბრალოდ ახლა სხვა დროა…
— სხვა დრო? მე ხომ ისევ შენი დედა ვარ… გიორგი ხომ ჩემი შვილიშვილია…
— ვიცი, დედა… უბრალოდ ახლა ასე ჯობია.

ტელეფონი გათიშა.

მთელი დღე ვფიქრობდი: რა დავაშავე? მთელი ცხოვრება მხოლოდ იმისთვის ვშრომობდი, რომ ნინოს არაფერი მოჰკლებოდა. საკუთარი თავი დავივიწყე — არც დასვენება ვიცოდი, არც საკუთარი სურვილები მქონდა. მხოლოდ ის მინდოდა, რომ ჩემს შვილს და შვილიშვილს უკეთესი ცხოვრება ჰქონოდათ.

ახლა კი მარტო ვარ ჩემს პატარა ბინაში. პენსია ძლივს მყოფნის წამლებზე და საჭმელზე. არც მეგობრები დამრჩნენ — ზოგი გარდაიცვალა, ზოგი ემიგრაციაში წავიდა და იქ დარჩა.

ერთხელ ნათიამ მითხრა:

— იქნებ შენც ცოტა მეტი სიმკაცრე გეჩვენებინა? იქნებ არ უნდა დაგეჩვიათ ასე?

ვიფიქრე: მართლა მე ვარ დამნაშავე? იქნებ ზედმეტად გავანებივრე? იქნებ სიყვარულის ნაცვლად მხოლოდ ფულით გამოვხატავდი ზრუნვას?

მაგრამ განა სხვანაირად შეიძლებოდა? როცა მარტო ხარ და შვილი გყავს უცხო ქვეყანაში ან თბილისში — ხომ გინდა ყველაფერი მისცე?

ერთ დღესაც გადავწყვიტე წერილი დამეწერა ნინოსთვის:

„შვილო,
მინდა იცოდე, რომ ყოველთვის მიყვარდი და მიყვარხარ არა იმიტომ, რომ ფული მქონდა ან რამეს გიგზავნიდი. უბრალოდ იმიტომ, რომ ჩემი შვილი ხარ და შენი ბედნიერება ჩემთვის ყველაფერია. ახლა აღარ შემიძლია დახმარება ისე როგორც ადრე, მაგრამ მინდა იცოდე — ჩემი სიყვარული არასდროს დამთავრდება. მინდა გიორგი ვნახო და ისევ მოვეფერო.“

წერილი გავუგზავნე მესენჯერში. პასუხი არ იყო.

რამდენიმე კვირის შემდეგ ნათია შემოვიდა ჩემთან ჩაის დასალევად.

— ხომ არ გინდა გიორგის ნახვა? — მკითხა მოულოდნელად.
— როგორ არა! მაგრამ ნინო აღარ მაჩვენებს…
— იქნებ დრო მისცე… ან თვითონ მივიდე ბაღში?

გული ამიჩქარდა. მართლა მივიდე ბაღში? იქნებ ეს კიდევ უფრო გააბრაზებს ნინოს?

იმ ღამით დიდხანს ვფიქრობდი: ღირს თუ არა ბრძოლა იმ ადამიანისთვისაც კი, ვინც თითქოს დაგივიწყა? ან იქნებ სწორედ ახლა სჭირდება ჩემს შვილს მხარდაჭერა არა ფულით, არამედ სიტყვით?

მეორე დღეს ისევ დავრეკე ნინოზე. ამჯერად გიორგიმ აიღო ტელეფონი:

— ბებია! სად ხარ? რატომ აღარ მოდიხარ?
— ჩემო პატარა! ძალიან მომენატრე! დედიკო busy იყო და ვერ მოვედი… მაგრამ მალე გნახავ!

გიორგის ხმა სიხარულით სავსე იყო. იმ წუთში მივხვდი: მე ისევ ვარ საჭირო — თუნდაც მხოლოდ სიყვარულით.

მერე ნინომ აიღო ტელეფონი:

— დედა… მაპატიე… ცოტა გამიჭირდა ბოლო დროს…
— მეც მაპატიე… უბრალოდ ძალიან მომენატრეთ.
— კვირას მოვალთ გიორგისთან ერთად.

ტელეფონი რომ გავთიშე, ცრემლები წამომივიდა — ამჯერად სიხარულისგან.

ახლა ვფიქრობ: რამდენი ოჯახია საქართველოში ან ემიგრაციაში ასე დაშორებული? რამდენი დედაა მარტო დარჩენილი მხოლოდ იმიტომ, რომ აღარ შეუძლია დახმარება? იქნებ დროა ვისწავლოთ ერთმანეთის დაფასება არა მხოლოდ მატერიალურად?

თქვენ რას ფიქრობთ — სიყვარული უფრო მნიშვნელოვანია თუ ფინანსური მხარდაჭერა? შეიძლება თუ არა ოჯახში ურთიერთობები მხოლოდ ფულზე იყოს აგებული?