ჩემი შურისძიების გეგმა: დედამთილისა და რძლის დაპირისპირება ემიგრაციაში

„შენ რა, მართლა გგონია, რომ ეს ბლინები ასე უნდა გამოიყურებოდეს? ნეტავ დედაშენს დაერეკა და ეკითხა, როგორ აკეთებენ ნორმალურ ოჯახში საუზმეს,“ — დედამთილის ხმა სამზარეულოში ისე გაისმა, თითქოს დანით გამჭრა. ხელები ამიკანკალდა, თეფშზე დადებული ბლინები თითქოს დამცინოდნენ. ნინო ვარ, 29 წლის ქართველი ქალი, რომელიც სამი წლის წინ გერმანიაში გავთხოვდი. ჩემი ქმარი, ლევანი, აქ მუშაობდა და მეც სიყვარულის გამო წამოვედი. მეგონა, ახალი ცხოვრება დავიწყე, მაგრამ სინამდვილეში, ახალი ბრძოლის ველი ვიპოვე.

დედამთილი, ქალბატონი მარინა, თავიდანვე ცივი იყო ჩემ მიმართ. მისი თვალები მუდამ რაღაცას ეძებდა ჩემში — სისუსტეს, შეცდომას, ან უბრალოდ მიზეზს, რომ თავი ზედმეტად მეგრძნო. ლევანი კი მუდამ ცდილობდა შუაში დამდგარიყო: „ნინო, ნუ იღელვებ, დედაჩემი უბრალოდ ასე გამოხატავს სიყვარულს.“ მაგრამ მე ეს სიყვარული უფრო მახრჩობელა მეჩვენებოდა.

ერთ დღესაც, როცა სამზარეულოში მარტო დავრჩით, მარინამ ჩუმად მითხრა: „შვილო, შენ აქ სტუმარი ხარ. ოჯახი მე ავაშენე და წესებსაც მე ვადგენ.“

მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ ჩემი ადგილი ამ სახლში არ იყო. მაგრამ სად წავსულიყავი? საქართველოში დაბრუნება სირცხვილად მეჩვენებოდა — ყველას ხომ ვუთხარი, რომ ბედნიერი ვიყავი. დედაჩემს ტელეფონზე ვატყუებდი: „კარგად ვარ, დედა. ყველაფერი კარგადაა.“ სინამდვილეში კი ყოველ საღამოს ჩუმად ვტიროდი.

ერთხელ ლევანმა გვიან დაბრუნდა სამსახურიდან. მარინა მისაღებში იჯდა და ტელევიზორს უყურებდა. მე ჩაის ვუყენებდი. უცებ მარინამ ხმამაღლა თქვა: „ლევან, შენს ცოლს ისევ არ გამოუვიდა ხაჭაპური. ალბათ საქართველოში სხვანაირად ასწავლეს.“

ლევანმა უხერხულად გაიღიმა და მხარზე ხელი მომხვია: „დედა, ნინოს თავისი სტილი აქვს.“

მარინამ ირონიულად ჩაიცინა: „სტილი კი არა, სიზარმაცეა.“

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი, რა უნდა გამეკეთებინა. ხომ შეიძლებოდა უბრალოდ დამეთმო? ან პირიქით — ერთხელ და სამუდამოდ მეთქვა სათქმელი?

მეორე დილით ყველაფერი შეიცვალა. ლევანი სამსახურში წავიდა და მე და მარინა მარტო დავრჩით სახლში. სამზარეულოში შევედი და ვკითხე:

— ქალბატონო მარინა, შეიძლება გკითხოთ რაღაც?

— რა გინდა?

— რატომ არ გიყვარვართ?

ის გაჩუმდა. რამდენიმე წამი ისე გავიდა, რომ მხოლოდ საათის ტიკტიკი ისმოდა.

— მე შენ არ მიცნობ — მითხრა ბოლოს — და არც გიცნობ. შენ ჩემი შვილის ცოლი ხარ, მაგრამ ოჯახი ასე მარტივად არ იქმნება.

— მაგრამ მე ხომ ვცდილობ… — ხმა ჩამიწყდა.

— ხანდახან მხოლოდ მცდელობა არ კმარა.

ეს სიტყვები გულში ჩამივარდა. მთელი დღე ვფიქრობდი მათზე. საღამოს ლევანს ყველაფერი მოვუყევი. მან თავი ჩაღუნა:

— ვიცი, რომ რთულია. მაგრამ დედაჩემი ასეთია. შენც ხომ იცი, საქართველოში როგორი ტრადიციებია.

— მაგრამ მე ხომ ადამიანი ვარ! — ვიყვირე უნებურად — რატომ უნდა ვიყო მუდმივად დამნაშავე მხოლოდ იმიტომ, რომ რძალი ვარ?!

ლევანმა ხელი ჩამკიდა:

— ნინო, გთხოვ, ცოტა მოთმენა გჭირდება.

მაგრამ მოთმენა აღარ შემეძლო.

იმ ღამით ჩემს ოთახში ჩავიკეტე და წერილი დავწერე დედაჩემს საქართველოში:

„დედა, აქ ყველაფერი ისე არ არის, როგორც გგონია. ყოველდღე ბრძოლაა — არა მხოლოდ უცხო ქვეყანაში გადარჩენისთვის, არამედ საკუთარი თავისთვისაც. ზოგჯერ მგონია, რომ აქ ჩემი ადგილი არ არის. მაგრამ მაინც ვცდილობ…“

წერილი არ გავაგზავნე.

რამდენიმე დღის შემდეგ მარინას დაბადების დღე იყო. გადავწყვიტე სიურპრიზი გამეკეთებინა — ქართული სუფრა გავაწყვე: ხაჭაპური, საცივი, ფხალი… ყველაფერი ისე გამოვიდა, როგორც ბავშვობაში დედასთან ერთად ვაკეთებდი.

მარინა სამზარეულოში შემოვიდა და გაკვირვებულმა შემომხედა:

— ეს ყველაფერი შენ გააკეთე?

თავი დავუქნიე.

— პირველად გემრიელი სუნი დგას ამ სახლში — ჩაილაპარაკა და მაგიდასთან დაჯდა.

სუფრასთან მთელი ოჯახი შევიკრიბეთ. ლევანი ამაყად მიყურებდა. მარინა ჩუმად იყო. ბოლოს ჭიქა ასწია:

— ნინო, მადლობა ამ სუფრისთვის.

ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა მადლობა მითხრა.

მაგრამ მეორე დღეს ისევ ძველი მარინა დაბრუნდა. დილით სამზარეულოში შევედი და ისევ დაიწყო წუწუნი: „ჭურჭელი რატომ არ გარეცხე? ეს რა ქაოსია?“

მაშინ მივხვდი — არაფერი შეიცვლებოდა.

ერთ საღამოს ლევანი გვიან მოვიდა სახლში. მე და მარინა მისაღებში ვისხედით. უცებ მარინამ მითხრა:

— ნინო, შენ აქ ვერასდროს იგრძნობ თავს როგორც სახლში.

— რატომ? — ვკითხე ჩუმად.

— იმიტომ რომ შენ ჩემი შვილის ცოლი ხარ და არა ჩემი შვილი.

ეს სიტყვები ბოლო წვეთი იყო.

იმ ღამით ჩემში რაღაც გატყდა. გადავწყვიტე შურისძიება — არა ბოროტი საქციელით, არამედ საკუთარი თავის დაცვით.

მეორე დილით ლევანს ვუთხარი:

— მინდა ბინა ვიქირავოთ. აღარ შემიძლია ამ სახლში ცხოვრება.

ლევანი გაკვირვებული მიყურებდა:

— ნინო…

— ან მე წავალ საქართველოში უკან…

ლევანმა ბევრი იფიქრა და ბოლოს დამთანხმდა. ბინა ვიქირავეთ პატარა ქალაქში. თავიდან ძალიან მიჭირდა — მარტოობა მაწუხებდა, მაგრამ თან თავისუფლებაც ვიგრძენი.

მარინა ხშირად რეკავდა ლევანთან: „შენი ცოლი რატომ გაგაშორა ჩემგან?“ ლევანი კი მშვიდად პასუხობდა: „დედა, ჩვენ ასე უკეთ ვართ.“

ერთ დღეს მარინა მოულოდნელად ჩვენს ბინაში მოვიდა. კარი გავაღე და უხერხულად შევხედე.

— შეიძლება შემოვიდე? — მკითხა ჩუმად.

— რა თქმა უნდა.

სამზარეულოში ჩაი დავლიეთ. მარინა ჩუმად იყო. ბოლოს მითხრა:

— იცი… როცა შენი ასაკის ვიყავი და ჩემს დედამთილთან ერთად ვცხოვრობდი გერმანიაში… მეც ასე მიჭირდა.

გაკვირვებულმა შევხედე.

— მაშინ ვერავის ვეუბნებოდი ჩემს ტკივილს… მეგონა, მარტო ვიყავი ამ ბრძოლაში.

გული მომეწურა.

— ქალბატონო მარინა…

— ნინო… მაპატიე თუ ზედმეტი სიმკაცრე გამოვიჩინე. უბრალოდ მეშინოდა ჩემი შვილის დაკარგვის…

ის პირველად მომეხვია.

იმ დღეს პირველად ვიგრძენი თავი ოჯახის წევრად.

ახლა უკვე ვიცი — ზოგჯერ ყველაზე დიდი ბრძოლა საკუთარ თავთან გვაქვს მოსაგები. ოჯახში კი ყველას თავისი ტკივილი აქვს და სანამ ერთმანეთს გულწრფელად არ დაველაპარაკებით, არაფერი შეიცვლება.

ხანდახან ვფიქრობ: ნეტავ უფრო ადრე გამებედა სიმართლის თქმა? იქნებ მაშინ ნაკლებად გვეტკინა ყველას? თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?