„დედა, ნუ მოხვალ შენი შვილიშვილის დაბადების დღეზე“ – დღე, როცა ყველაფერი შეიცვალა

„დედა, გთხოვ, წელს არ მოხვიდე გიორგის დაბადების დღეზე. ასე უკეთესი იქნება ყველასთვის.“

ეს სიტყვები ეკრანზე რომ ამოვიკითხე, ჯერ მეგონა, რაღაც შეცდომა იყო. ტელეფონი ხელში მიკანკალებდა, თითქოს თითები დამიბუჟდა. სამზარეულოში ვიჯექი, სუფრისთვის ხაჭაპურს ვაცხობდი – ხომ ვიცოდი, გიორგის ყველაზე მეტად ჩემი ხაჭაპური უყვარს. ყოველ წელს ასე ვემზადებოდი მისთვის, მაგრამ წელს… წელს ჩემი შვილი, ნიკო, მთხოვდა, არ მივსულიყავი.

„ნიკო, შვილო, რა ხდება? რამე დავაშავე?“ – მივწერე მაშინვე, მაგრამ პასუხი დიდხანს არ იყო. საათები გავიდა. გულში რაღაც მტკივნეულად ჩამეკრა. მახსოვს, როგორ ვიჯექი ფანჯარასთან და ვუყურებდი, როგორ ბნელდებოდა თბილისი. ქუჩაში ბავშვები დარბოდნენ, სიცილით სავსე სახეები – მე კი მარტო ვიყავი ჩემს სამზარეულოში.

მთელი ღამე თვალი ვერ მოვხუჭე. მახსენდებოდა წლების წინანდელი დღეები – როგორ ვზრდიდი ნიკოს მარტო, როგორ ვცდილობდი მისთვის ყველაფერი საუკეთესო მიმეცა. მამამისი ემიგრაციაში წავიდა და იქვე დარჩა სხვა ოჯახთან. მე კი ნიკოსთვის დედაც ვიყავი და მამაც. ბევრი რამ გადავიტანეთ ერთად – სიღარიბე, ავადმყოფობა, მეზობლების ჭორები. მაგრამ ყოველთვის მეგონა, რომ ნიკოსთვის ყველაზე ახლობელი ადამიანი ვიყავი.

დილით ისევ მივწერე: „ნიკო, გთხოვ, ამიხსენი მაინც რატომ?“

ამჯერად მიპასუხა: „დედა, შენ რომ მოდიხარ, დაძაბულობა იქმნება. ნინო (მისი ცოლი) ამბობს, რომ შენ ყველაფერზე შენს აზრს ამბობ და ბავშვებსაც არ აძლევ თავისუფლებას. გთხოვ, ცოტა ხანი დაგვაცადე.“

ეს სიტყვები გულში დანასავით ჩამერჭო. ნინოსთან ყოველთვის რთული ურთიერთობა მქონდა. თავიდანვე არ მოვეწონე – სოფელში გაზრდილი ქალი ვარ, უბრალო და პირდაპირი. ნინო კი ქალაქში გაიზარდა, სულ სხვა გარემოში. ხშირად გრძნობდა თავს შეურაცხყოფილად ჩემს უბრალო შენიშვნებზე: „ბავშვს ასე ნუ აჭმევ“, „გიორგის ასე ნუ აცმევ“. მე ხომ მხოლოდ სიკეთით ვამბობდი ყველაფერს…

მაგრამ ნინოსთვის ეს იყო ჩარევა.

გიორგის დაბადების დღე ახლოვდებოდა და მე პირველად ცხოვრებაში არ ვიყავი მიწვეული. მეზობლები მეკითხებოდნენ: „ხო მიდიხარ?“ – მე კი თავს ვიმშვიდებდი: „არა, წელს ვერ ვახერხებ.“

ერთ დღესაც ვერ მოვითმინე და ნიკოს დავურეკე:

– ნიკო, შვილო, მართლა ასე ფიქრობ? მართლა გგონია, რომ თქვენს ცხოვრებაში ზედმეტი ვარ?

– დედა… უბრალოდ გვინდა ცოტა დამოუკიდებლობა გვქონდეს. შენ ხომ იცი, რომ გიყვარვართ, მაგრამ ზოგჯერ ძალიან ბევრს ერევი.

– ნიკო, მე ხომ მხოლოდ თქვენი სიკეთე მინდა… გიორგის ხომ ბებია სჭირდება…

– ბებია სჭირდება, მაგრამ ისეთი ბებია, რომელიც ბავშვებს თავისუფლებას აძლევს.

ტელეფონი გავთიშე და ცრემლები წამომივიდა. მთელი ცხოვრება სხვებისთვის ვცხოვრობდი – ჯერ ნიკოსთვის, მერე გიორგისთვის. ახლა კი უცებ აღმოვაჩინე, რომ ზედმეტი ვარ.

იმ ღამით ძილში მამაჩემი დამესიზმრა – მკაცრი კაცი იყო, მაგრამ ყოველთვის მეუბნებოდა: „შვილო, ოჯახი ყველაზე მთავარია.“ მე კი ახლა საკუთარი ოჯახიდან გარიყული ვიყავი.

გიორგის დაბადების დღე დადგა. დილიდანვე ვიფიქრე, მაინც წავიდოდი – იქნებ გამიხარდებოდა ბავშვს ჩემი ნახვა? მაგრამ მერე ისევ ნიკოს სიტყვები გამახსენდა და სახლში დავრჩი.

საღამოს სოციალურ ქსელში ფოტოები დავინახე – გიორგის ტორტთან იღიმოდა ყველა: ნიკო, ნინო, მათი მეგობრები… მე იქ არ ვიყავი.

იმ ღამით პირველად ვიგრძენი თავი ისე მარტო, როგორც არასდროს.

რამდენიმე დღის შემდეგ მეზობელმა დამირეკა:

– მაია დეიდა, რატომ არ იყავი გიორგის დაბადების დღეზე?

– ასე გამოვიდა…

– ცუდად მოიქცნენ შვილო… ბებია ბებიააო!

მაგრამ რას შეცვლიდა ეს სიტყვები? ჩემი შვილი ასე ფიქრობდა – რომ ზედმეტი ვარ მათ ცხოვრებაში.

დრო გადიოდა და ნელ-ნელა მივხვდი: ჩემი ადგილი აღარ იყო იქ, სადაც ადრე ვიყავი. ნიკოსთან ურთიერთობა გაცივდა – მხოლოდ საჭიროების დროს მირეკავდა. გიორგიც იშვიათად მნახულობდა.

ერთ დღეს ქუჩაში შემთხვევით შევხვდი ჩემს ძველ მეგობარს – მანაც ემიგრაციაში გაატარა წლები და შვილებთან დაბრუნებულმა იგრძნო იგივე სიცივე:

– მაია, იცი რა რთულია? თითქოს შვილებმა დაგივიწყეს…

– კი… თითქოს აღარავის სჭირდები.

– მაგრამ ჩვენ ხომ მათთვის ყველაფერი გავიღეთ…

– ჰო… მაგრამ ახლა სხვა დროა.

ამ საუბარმა ცოტა დამამშვიდა – მარტო არ ვიყავი ამ ტკივილში.

ერთ საღამოს ნიკომ დამირეკა:

– დედა… მაპატიე თუ გეწყინა. უბრალოდ გვინდა ჩვენი წესებით ვიცხოვროთ.

– ნიკო… მე მხოლოდ თქვენი ბედნიერება მინდა. მაგრამ გახსოვდეს – როცა დაგჭირდებით, ყოველთვის აქ ვარ.

ტელეფონი გავთიშე და ფანჯრიდან გავიხედე – თბილისი ისევ ბნელდებოდა. ქუჩაში ბავშვები ისევ დარბოდნენ სიცილით სავსე სახეებით. მე კი ისევ მარტო ვიყავი ჩემს სამზარეულოში.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: იქნებ მართლა ზედმეტი ვიყავი? იქნებ დროა ვისწავლო მარტო ცხოვრება?

მაგრამ ერთი კითხვა მაინც მაწუხებს: რა არის ბებიის როლი თანამედროვე ქართულ ოჯახში? უნდა დავიხიო უკან თუ ბოლომდე ვიბრძოლო ჩემი ადგილისთვის?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?