ჩემი ცხოვრება ომის ჩრდილში: ემიგრანტის აღსარება

— ნინო, გთხოვ, ნუ წახვალ! — დედაჩემის ხმა ჯერ კიდევ ყურებში ჩამესმის, თითქოს ის დღე ახლაც გუშინ იყო. 1847 წლის მაისი იდგა, მექსიკა-ამერიკის ომის ყველაზე მძაფრი დღეები. მე კი, თექვსმეტი წლის ქართველი გოგონა, მამაჩემის გადაწყვეტილებით, ამერიკელ სამხედროებთან ერთად მექსიკაში მივდიოდი. მამა ამბობდა, რომ ეს ჩვენი შანსი იყო — ახალი ცხოვრება, ახალი შესაძლებლობები. დედა კი ტიროდა და ხელებს მხვევდა, თითქოს უკანასკნელად მნახულობდა.

მაშინ ვერ ვხვდებოდი, რომ ეს ომი მხოლოდ ბრძოლის ველზე არ მიმდინარეობდა — ის ჩემს გულშიც მძვინვარებდა. ამერიკელების ბანაკში ყოფნა უცხო იყო ჩემთვის: უცხო ენა, უცნობი სახეები და მუდმივი შიში. მექსიკელების შეტევების დროს მიწაზე ვწვებოდი და ღმერთს ვთხოვდი, რომ ყველაფერი მალე დამთავრებულიყო. მაგრამ ყველაზე მეტად შინაგანი ბრძოლა მღლიდა — ჩემი ოჯახის მონატრება და გაურკვევლობა მომავლის მიმართ.

ერთ დღესაც, როდესაც მზის ჩასვლისას ბანაკში წყალს ვეზიდებოდი, ახალგაზრდა ამერიკელი ოფიცერი, ჯონათანი, მომიახლოვდა. მისი თვალები სითბოთი და თანაგრძნობით იყო სავსე. — ნინო, შენ აქ არ უნდა იყო. ეს ომი შენი არ არის, — მითხრა ჩურჩულით.

— ჩემი ოჯახი ასე გადაწყვიტა… მე სხვა გზა არ მქონდა, — ვუპასუხე და ცრემლები შევიკავე.

ჯონათანი ხშირად მეხმარებოდა მძიმე დღეებში. მალე მივხვდი, რომ მის მიმართ გრძნობები გამიჩნდა. მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს სიყვარული განწირული იყო: მე ქართველი ვიყავი, ემიგრანტი; ის კი ამერიკელი ოფიცერი. ჩვენი სამყაროები ერთმანეთს ვერ ეწეოდა.

ომის დასრულების შემდეგ მამაჩემმა გადაწყვიტა, რომ ამერიკაში დავრჩენილიყავით. დედა ამაზე გაგიჟდა. — ჩვენ ქართველები ვართ! აქ რა გვინდა?! — ყვიროდა ის ღამღამობით.

ოჯახში დაძაბულობა ყოველდღე იზრდებოდა. მამა ცდილობდა ამერიკულ საზოგადოებაში ინტეგრირებას — მუშაობდა ქარხანაში და ინგლისურს სწავლობდა. დედა კი სულ უფრო იკეტებოდა საკუთარ თავში და ხშირად ტიროდა.

ერთ საღამოსაც ოჯახური სკანდალი ატყდა. მამამ დედას უყვირა: — აქ უკეთესი მომავალი გვაქვს! საქართველოში შიმშილია და ომი!

დედამ კი უპასუხა: — მე სამშობლო მინდა! იქ ჩემი ბავშვობა დარჩა!

მე შუაში ვიდექი — torn between two worlds. არც ამერიკა იყო ჩემი და არც საქართველო.

ჯონათანი ისევ ჩემს ცხოვრებაში იყო. ერთხელაც მითხრა: — ნინო, წამოდი ჩემთან ერთად დასავლეთში. ახალი მიწები გვიცდის.

დედამ ეს გაიგო და მითხრა: — თუ მას გაჰყვები, მე აღარ მეყოლები შვილად.

მამამ კი პირიქით, მხარი დამიჭირა: — შენი ბედნიერება მთავარია.

იმ ღამეს მთელი ღამე არ მძინებია. ვფიქრობდი: რა არის ჩემი ბედნიერება? სიყვარული თუ ოჯახი? სამშობლო თუ ახალი ცხოვრება?

ბოლოს გადავწყვიტე ჯონათანს გავყოლოდი. წავედით დასავლეთისკენ — კალიფორნიისკენ. გზაში უამრავი სირთულე შეგვხვდა: ავადმყოფობა, შიმშილი, ადგილობრივების თავდასხმები. მაგრამ ყველაზე რთული მაინც შინაგანი სიცარიელე იყო.

ჯონათანთან ერთად პატარა სახლი ავაშენეთ სან-ფრანცისკოს მახლობლად. მალე შვილი შეგვეძინა — პატარა ლუკა. მაგრამ ბედნიერება ხანმოკლე აღმოჩნდა: ჯონათანი ოქროს მაძიებელთა დაპირისპირებაში დაიღუპა.

დავრჩი მარტო უცხო ქვეყანაში, პატარა შვილით ხელში. მაშინ პირველად ვიგრძენი ნამდვილი მარტოობა.

წლები გავიდა. ლუკა გაიზარდა და ამერიკელი გახდა — ქართულად თითქმის აღარ ლაპარაკობდა. მე კი სულ უფრო მეტად ვგრძნობდი საქართველოს მონატრებას.

ერთ დღესაც წერილი მივიღე თბილისიდან: დედაჩემი მძიმედ იყო ავად. ყველაფერი მივატოვე და ლუკასთან ერთად საქართველოში დავბრუნდი.

თბილისი შეცვლილი დამხვდა — ქუჩები უცხო იყო ჩემთვის, ხალხი კი მაინც ახლობელი. დედაჩემი საწოლში იწვა და ძლივს მიცნო.

— ნინო… დაბრუნდი? მაპატიე… — ძლივს ამოთქვა მან.

— მე შენ მიყვარხარ, დედა… ყოველთვის მიყვარდი… — ვუთხარი ცრემლებით.

დედა მალე გარდაიცვალა. მამამ კი ვერ მაპატია ამერიკაში წასვლა და დღემდე არ მელაპარაკება.

ახლა თბილისში ვცხოვრობ ლუკასთან ერთად. ის ამერიკელია სულით და გულით, მე კი ქართველი ვარ სხეულით და სულით გახლეჩილი.

ხანდახან ვფიქრობ: ღირს თუ არა ბედნიერების ძიებაში საკუთარი ფესვების დაკარგვა? შეიძლება თუ არა ორი სამშობლოს სიყვარული ერთ გულში?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? რას ნიშნავს თქვენთვის სამშობლო და ოჯახი?