დედის გული ორ ცეცხლს შუა: ჩემი უხილავი ბრძოლა შვილის ოჯახში
„ნინო დეიდა, იქნებ ცოტა ნაკლებად ჩაერიოთ ჩვენს ცხოვრებაში?“ – ანას ხმა მკვეთრად გაისმა სამზარეულოში, სადაც მე ჩაის ვადუღებდი და ფანჯრიდან თოვლში მოთამაშე ჩემს შვილიშვილს ვუყურებდი. თითქოს ყინულმა დამიარა სხეულში. ეს სიტყვები არ იყო პირველი, მაგრამ ამჯერად ისე მკაფიოდ და მტკივნეულად ჟღერდა, თითქოს გულში დანას მირტყამდნენ.
მაშინვე გავიფიქრე: ნუთუ მართლა ასე ცუდად ვიქცევი? ნუთუ მართლა მე ვარ ის ადამიანი, ვინც ანას და ჩემს შვილს შორის კედელს აშენებს? მაგრამ როგორ შეიძლება ასე იყოს? მე ხომ მხოლოდ ერთი შვილი მყავს – ჩემი ერთადერთი სიხარული, ჩემი სიცოცხლის აზრი. მთელი ცხოვრება მისთვის ვიშრომე, მისთვის ვიარსებე. ახლა კი, როცა მეგონა, რომ ოჯახი გამეზარდა და სითბო მომემატებოდა, პირიქით მოხდა – თითქოს უცხოები გავხდით.
ანა სლოვენიელია. ჩემი შვილი, ლევანი, სლოვენიაში სწავლობდა და იქ გაიცნო. თავიდან ძალიან გამიხარდა – განათლებული გოგოა, ზრდილობიანი, ლამაზი. მაგრამ რაც დრო გავიდა, რაღაც გაუგებარი ბარიერი გაჩნდა ჩვენს შორის. მე ქართულად ვლაპარაკობდი, ის – სლოვენიურად. ლევანი ორივეს გვითარგმნიდა. თავიდან ეს ყველაფერი სასაცილოდაც კი მეჩვენებოდა – თითქოს პატარა ბავშვები ვიყავით, რომლებიც ახალ ენას სწავლობენ. მაგრამ მერე მივხვდი: ეს ენა მარტო სიტყვებში კი არა, გულშიც იყო.
„მამა რომ ცოცხალი იყოს…“ – ხშირად ვფიქრობდი ასე. იქნებ მაშინ უფრო მარტივი ყოფილიყო ყველაფერი? იქნებ ანა ასე არ მომექცეოდა? იქნებ ლევანი უფრო მეტად დამიცავდა? მაგრამ ახლა მარტო ვარ. მარტო დედა.
ერთ დღესაც, როცა ლევანი სამსახურიდან დაბრუნდა, ანამ მაშინვე მიაკითხა: „ლევან, გთხოვ, უთხარი დედაშენს, რომ ასე აღარ შეიძლება! ყოველდღე აქ არის, ყველაფერში ერევა! ბავშვიც სულ მასთანაა… მე დედა არ ვარ?“
ლევანმა უხერხულად შემომხედა. თვალებში დანაშაულის გრძნობა ეწერა. „დედა… იქნებ ცოტა ხნით სახლში დარჩე? ანასაც უნდა თავისი სივრცე ჰქონდეს.“
მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად. თითქოს ჩემი არსებობა მათთვის ტვირთი იყო. მთელი ღამე არ დამიძინია. ფანჯარასთან ვიდექი და სლოვენიის ზამთრის სიჩუმეში საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: ნუთუ ასე უნდა დამთავრდეს ჩემი ცხოვრება? ნუთუ ესაა მადლობა იმ ყველაფრისთვის, რაც გავაკეთე?
მეორე დღეს ანამ ბავშვი ბაღში წაიყვანა და მე მარტო დავრჩი სახლში. ჩაის ვსვამდი და ძველი ფოტოები გადმოვალაგე – ლევანი პატარა იყო, მამამისთან ერთად თამაშობდა ეზოში. მაშინ ყველაფერი მარტივი ჩანდა: მე ვიყავი დედა, რომელიც ყველაფერს აკეთებდა შვილისთვის. ახლა კი… ახლა აღარ ვიცი, ვინ ვარ.
ერთხელაც, როცა ლევანი მარტო დავიჭირე სამზარეულოში, ჩუმად ვკითხე:
– ლევან, მართლა ასე ცუდად ვარ? მართლა ვანგრევ თქვენს ოჯახს?
მან თავი დახარა.
– არა, დედა… უბრალოდ ანას უჭირს. უცხო ქვეყანაში ხარ მისთვის… სხვანაირი კულტურაა… შენც ხომ იცი…
– ვიცი? – ხმამაღლა გამეცინა – რა ვიცი? რომ დედობა დანაშაულია? რომ სიყვარული ზედმეტია?
ლევანმა ხელი მომკიდა:
– გთხოვ, ნუ იტირებ…
მაგრამ უკვე გვიანი იყო – ცრემლები თავისით მოდიოდა.
იმ ღამით ანამ კარი ხმაურით მიხურა და მკაცრად მითხრა:
– ნინო დეიდა, თუ ასე გააგრძელებთ, მე და ლევანი სხვაგან გადავდივართ!
ეს იყო ბოლო წვეთი. მთელი სხეული ამიკანკალდა.
– წადით! – წამომცდა უნებურად – წადით! თუ ასე უკეთესია თქვენთვის…
ანა გაოცებული მიყურებდა. ლევანი გაჩუმდა.
იმ ღამით სახლიდან წავედი. პატარა ბინა ვიქირავე ქალაქის გარეუბანში. დღეები უსასრულოდ გაიწელა – დილაობით მაღაზიაში ჩავდიოდი პურისთვის და საღამოს ფანჯრიდან ვუყურებდი ქალაქის შუქებს. ტელეფონი იშვიათად რეკავდა – ხან ლევანი მირეკავდა მოკლედ: „დედა, როგორ ხარ?“ ხან ბავშვი მენატრებოდა ისე ძლიერად, რომ სუნთქვა მიჭირდა.
ერთ დღესაც ლევანმა დამირეკა:
– დედა… შეგიძლია ბავშვს მიხედო? ანა ავადაა…
გული გამიხარდა ისე ძლიერად, რომ ხმა ამიკანკალდა:
– როდის მოვიდე?
– ხვალ დილით…
მთელი ღამე ვერ დავიძინე – ბავშვობის სათამაშოები ამოვალაგე ჩანთაში და დილით ადრე წავედი მათთან. ანა საწოლში იწვა – ფერმკრთალი იყო და დაღლილი.
– ნინო დეიდა… მადლობა…
მის თვალებში პირველად დავინახე რაღაც სინანული.
ბავშვთან ერთად მთელი დღე გავატარე – ვთამაშობდით ქართულ თამაშებს და ქართულად ვასწავლიდი სიტყვებს. საღამოს ანამ ჩაი მომიდუღა და ჩუმად მითხრა:
– ვიცი, რომ გიჭირს… მეც მიჭირს… უცხო ქვეყანაში ვარ… დედაჩემი შორსაა…
მაშინ მივხვდი: მარტო მე არ ვიყავი ამ ბრძოლაში. ანაც თავის ომს იბრძოდა.
– მოდი შევეცადოთ… ორივემ… – ვუთხარი ჩუმად.
მას შემდეგ რაღაც შეიცვალა – ხშირად აღარ მივდიოდი მათთან დაუპატიჟებლად; ანაც ცდილობდა ჩემთან უფრო თბილად მოქცეულიყო; ლევანი კი ცდილობდა ორივეს გაგვეგო ერთმანეთი.
მაგრამ გულში მაინც დარჩა ის ტკივილი – ნუთუ მართლა ასე რთულია დედობის გზა? ნუთუ სიყვარული შეიძლება ტვირთად იქცეს?
ახლაც ხშირად ვფიქრობ: იქნებ მე დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად შევიყვარე ჩემი შვილი? იქნებ სხვა გზა არ მქონდა?
თქვენ რას ფიქრობთ? როგორ უნდა მოიქცეს დედა ასეთ სიტუაციაში? სად გადის ზღვარი სიყვარულსა და ჩარევას შორის?