სიყვარულის ფასად: როგორ დავიცავი ჩემი და ფინანსური ქარიშხლის დროს

„გიაანა, გთხოვ, ნუ ტირი… გთხოვ!“ – ვიმეორებდი ჩუმად, როცა ჩემი და, მთელი სხეულით აკანკალებული, ჩემს ბინაში შემოვიდა. მისი თვალები ისეთი ჩაწითლებული ჰქონდა, თითქოს მთელი ღამე ტიროდა. მე კი იმ წამსვე მივხვდი: რაღაც ძალიან ცუდი მოხდა.

„გიორგი, აღარ შემიძლია… ყველაფერი თავზე დამემხო. ლევანი წავიდა. სახლი ბანკმა წაგვართვა. ბავშვები სკოლაში ვერ დავაბარე…“ – სიტყვები ერთმანეთში ერეოდა, მე კი მხოლოდ იმას ვგრძნობდი, როგორ მიჭერდა გულზე რაღაც მძიმე.

ეს ამბავი თბილისში დაიწყო, მაგრამ მალე საზღვრებს გაცდა. მე უკვე ორი წელია გერმანიაში ვცხოვრობდი – აქ დავიწყე ახალი ცხოვრება, უნივერსიტეტი დავამთავრე და ახლახან სამსახური ვიპოვე. ჩემი და კი საქართველოში დარჩა – ორი შვილი ჰყავს, ქმარმა მიატოვა და ვალებში ჩაიძირა. დედა სოფელში ცხოვრობს, პენსიაზეა და ძლივს ირჩენს თავს.

იმ დღეს, როცა გიაანამ დამირეკა და მითხრა, რომ ბანკი სახლიდან ასახლებდა, ჩემი პირველი რეაქცია იყო ბრაზი – რატომ არ მითხრა მანამდე? რატომ არ მთხოვა დახმარება? მაგრამ მერე მივხვდი: ისიც ისეთივე ამაყია, როგორც მე. ჩვენ ხომ ბავშვობიდან გვასწავლიდნენ – „ოჯახის სირცხვილი გარეთ არ უნდა გავიდეს“.

„გიორგი, მაპატიე… არ მინდოდა შენი შეწუხება. ვიცი, შენც ახლახან დაიწყე ცხოვრება უცხო ქვეყანაში…“ – მითხრა ჩუმად.

„გიაანა, შენ ჩემი და ხარ! რა მნიშვნელობა აქვს სად ვარ ან რა მაქვს? ერთად გადავიტანთ ყველაფერს!“ – ვუთხარი და იმ წამსვე დავიწყე ფიქრი: როგორ უნდა დამეხმარა?

მაშინვე დავურეკე დედას. მისი ხმა დაღლილი იყო:

– დედიკო, გიაანას რა ეშველება? ბავშვები სად წავიყვანოთ? სოფელში ხომ არ ჩამოვიყვანოთ?
– დედა, სოფელში რა უნდა გააკეთონ? სკოლა არ აქვთ ნორმალური… მე რაღაცას მოვიფიქრებ.

მთელი ღამე არ მძინებია. მეორე დღეს სამსახურში ძლივს მივედი – თავი მტკიოდა, თვალები ჩამშავებული მქონდა. კოლეგამ მკითხა:

– გიორგი, კარგად ხარ?
– არა… ოჯახში პრობლემებია.

მათ არაფერი უთქვამთ – გერმანიაში ასეთი რამეები ჩვეულებრივია: ყველას თავისი ცხოვრება აქვს. მაგრამ მე ქართველი ვარ – ჩემთვის ოჯახის პრობლემა ჩემი პრობლემაა.

დავიწყე ფულის შეგროვება – ცოტა მქონდა გადადებული, მაგრამ საკმარისი არ იყო. მეგობრებს დავურეკე საქართველოდან – ზოგმა ცოტა მომცა, ზოგმა უბრალოდ გამამხნევა. მერე ბიძაჩემს დავურეკე საბერძნეთში – მანაც დამპირდა დახმარებას.

ამასობაში გიაანა ყოველდღე მწერდა:

– გიორგი, ბავშვები ტირიან… ვერ ხვდებიან რა ხდება. ლევანი საერთოდ აღარ გვიკავშირდება.
– გიაანა, გთხოვ, გამაგრდი! ყველაფერი მოგვარდება.

მაგრამ სინამდვილეში არც მე ვიცოდი როგორ უნდა მოგვარდეს ყველაფერი. ერთ დღესაც სამსახურში უფროსმა დამიბარა:

– გიორგი, ბოლო დროს ძალიან დაძაბული ხარ. რამე ხდება?
– ბოდიში… ოჯახში პრობლემებია. შეიძლება ცოტა ხნით ნაკლები საათებით ვიმუშაო?
– თუ გინდა, შეგიძლია შვებულება აიღო.

ვიფიქრე – იქნებ საქართველოში ჩავიდე? მაგრამ ბილეთის ფული არ მქონდა და ისიც ვიცოდი: ჩემი იქ ყოფნა არაფერს შეცვლიდა. ფული უფრო სჭირდებოდათ.

ამასობაში დედამ დამირეკა:

– გიორგი, გიაანამ სამსახური იშოვა – ერთ კაფეში მუშაობს მიმტანად. მაგრამ ბავშვებს ვერ უვლის…
– დედა, იქნებ შენ ჩამოხვიდე თბილისში?
– სოფელი ვის დავუტოვო?

ყველაფერი ერთმანეთში აირია – თითქოს მთელი ოჯახი ერთ დიდ ქაოსში ვიყავით გახვეული. მე კი ვგრძნობდი პასუხისმგებლობას – თითქოს ჩემი ბრალი იყო ყველაფერი.

ერთ დღეს გიაანამ მომწერა:

– გიორგი, აღარ შემიძლია… მგონია რომ ყველაფერს ვაფუჭებ. ბავშვებიც ჩემზე ბრაზობენ.
– გიაანა, შენ საუკეთესო დედა ხარ! უბრალოდ რთული დროა…
– შენ არ იცი რა ძნელია მარტო ყოფნა.

მაშინ პირველად ვიგრძენი ნამდვილი მარტოობა – უცხო ქვეყანაში ვიყავი, სადაც არავინ მყავდა ახლობელი. მხოლოდ ტელეფონი მაკავშირებდა ოჯახთან.

ერთ საღამოს გერმანელი მეგობარი დამპატიჟა სახლში. ღვინო დავლიეთ და გულწრფელად მოვუყევი ყველაფერი:

– იცი, საქართველოში ოჯახი ყველაფერია. როცა ერთს უჭირს, ყველა ერთად იტანჯება.
– ჩვენთან ასე არ არის… მაგრამ მესმის შენი.
– ზოგჯერ მგონია, რომ აქ ყოფნით ოჯახს ვღალატობ.
– არა! შენ მათთვის აკეთებ ამას.

ამ სიტყვებმა ცოტა გამამხნევა. მეორე დღეს ხელფასი ავიღე და თითქმის ყველაფერი გიაანას გადავუგზავნე. მერე ბიძაჩემმაც გადმორიცხა რაღაც თანხა და დედამაც გაყიდა რამდენიმე ძველი ნივთი სოფელში.

გიაანამ ახალი ბინა იქირავა outskirts of Tbilisi-ში – პატარა იყო, მაგრამ თბილი და ნათელი. ბავშვები ახალ სკოლაში შევიდნენ. დედაც ჩამოვიდა რამდენიმე კვირით დასახმარებლად.

მაგრამ პრობლემები არ დასრულებულა – გიაანას კაფეში ხშირად აყოვნებდნენ ხელფასს; ბავშვები ახალ სკოლაში ვერ ეგუებოდნენ; ლევანი ისევ არ გამოჩენილა.

ერთ დღეს გიაანამ მომწერა:

– გიორგი, მგონია რომ აღარავის ვჭირდები…
– გიაანა! ჩვენ ყოველთვის გვჭირდები! მე შენით ვამაყობ!
– შენ რომ არა…

მაშინ მივხვდი: ზოგჯერ საკმარისია უბრალოდ უთხრა ადამიანს – „შენ მარტო არ ხარ“.

დრო გავიდა. მეც ნელ-ნელა შევეგუე ახალ ცხოვრებას გერმანიაში; გიაანამაც დაიწყო ფეხზე წამოდგომა. ბავშვები ახალ მეგობრებს შეეჩვივნენ; დედამ სოფელში დაბრუნების შემდეგ მითხრა:

– გიორგი, შენ რომ არა…
– დედა, ჩვენ ხომ ოჯახი ვართ!

მაგრამ მაინც ხშირად ვფიქრობ: რამდენი ქართველი ოჯახი ცხოვრობს ასე – ერთი ემიგრაციაში მუშაობს და ფულს აგზავნის; მეორე სახლში მარტო ებრძვის ყოველდღიურობას; ბავშვები კი ამ ყველაფრის შუაში არიან დაკარგულები…

ზოგჯერ ღამეებს თეთრად ვათენებ და საკუთარ თავს ვეკითხები: ნუთუ ასე უნდა იყოს? ნუთუ ბედნიერებისთვის ყოველთვის რაღაცის დათმობა გვჭირდება? იქნებ ოდესმე მეც შევძლო დაბრუნება საქართველოში და ყველანი ერთად ვიყოთ – ისე როგორც ადრე?

ახლა კი მხოლოდ ერთი რამ ვიცი: ოჯახი ყველაზე ძვირფასია და როცა ერთს უჭირს, ყველანი ერთად უნდა ვიდგეთ მის გვერდით.

“ხანდახან ვფიქრობ: რამდენი რამ უნდა გავიღოთ იმისთვის, რომ ერთმანეთს გვერდში დავუდგეთ? ღირს კი ემიგრაციაში დაკარგული წლები იმ ბედნიერებად, რასაც ოჯახის გაერთიანება ჰქვია? თქვენ რას ფიქრობთ?”