დედის დაბრუნება სოფელში – რთული გადაწყვეტილების ფასი

„შენ რა, მართლა გგონია, რომ აქ ბედნიერი ვიქნები?“ – დედაჩემი, ჟასმინი, სამზარეულოს კუთხეში იდგა, თვალებში წყალი ჩადგომოდა და ხმაში ისეთი ტკივილი იგრძნობოდა, რომ გული შემეკუმშა. ეს პირველი დღე იყო, რაც თბილისში ჩამოვიყვანე. მეგონა, დედასთან ერთად ცხოვრება ყველაფერს გაამარტივებდა – მისთვისაც და ჩემთვისაც. მაგრამ უკვე პირველივე საღამოს მივხვდი, რომ რაღაც ძალიან არასწორად მიდიოდა.

დედა სოფელში ცხოვრობდა, მარტოხელა იყო. მამა წლებია გარდაიცვალა, ჩემი ძმა ემიგრაციაშია იტალიაში და მხოლოდ მე დავრჩი საქართველოში. ბოლო დროს ჯანმრთელობაც გაუუარესდა – წნევა აწუხებდა, ფეხები სტკიოდა და მეზობლები მირეკავდნენ: „მარიამ, დედაშენი მარტო ვერ რჩება, რაღაც უნდა მოიფიქრო.“

მთელი ღამე არ მძინებია იმ გადაწყვეტილების მიღებამდე. მეორე დღეს მანქანით ჩავედი სოფელში და დედას ვუთხარი: „ჩამოდი თბილისში, ჩემთან იცხოვრებ. მარტო აღარ დაგტოვებ.“ დედას თვალებში შიში და გაურკვევლობა დავინახე, მაგრამ წინააღმდეგობა არ გაუწევია – ალბათ იმიტომ, რომ იცოდა, სხვა გზა აღარ ჰქონდა.

პირველი დღეები თითქოს მშვიდად გავიდა. დედას თავისი ოთახი მოვუწყვე, ყველაფერი ახალი ვიყიდე – თბილი პლედი, რბილი ბალიში, ფანჯარასთან პატარა მაგიდა, რომ ეჭამა ან წიგნი წაეკითხა. მაგრამ დედა თითქოს სულ უფრო და უფრო იკეტებოდა საკუთარ თავში. დილაობით ჩუმად იჯდა ფანჯარასთან და ქუჩაში გამვლელებს უყურებდა. ერთხელ შევედი და ვკითხე:

– დედა, რამე ხომ არ გინდა?
– არაფერი მინდა, შვილო… უბრალოდ აქაურობას ვერ ვეჩვევი.

მეგონა, დრო გადიოდა და ყველაფერი დალაგდებოდა. მაგრამ დედას ყოველდღე უფრო უჭირდა. ქალაქის ხმაური აწუხებდა – „ეს მანქანების ხმა ჭკუიდან მშლის“, „აქ მზე სხვანაირად ანათებს“, „სუნთქვა მიჭირს ამ ბინაში“. ვცდილობდი გამეთვალისწინებინა მისი სურვილები: სოფლის პური ჩამოვიტანე, ყველი და მაწონი სოფლის მეზობლებმა გამომიგზავნეს. მაგრამ არაფერი შველოდა.

ერთ დღეს სამსახურში ვიყავი და მეზობელმა დამირეკა: „მარიამ, დედათქვენი სადღაც წავიდა.“ გული გამიჩერდა. სამსახური მივატოვე და ქუჩებში დავიწყე ძებნა. ბოლოს ერთ პატარა სკვერში ვიპოვე – მარტო იჯდა სკამზე და ცრემლები სდიოდა.

– დედა, სად იყავი? რატომ წამოხვედი?
– აქ ვერ ვსუნთქავ… აქ ყველაფერი უცხოა ჩემთვის… მენატრება ჩემი ეზო, ჩემი ქათმები… მარიამ, მე აქ ვერ ვიცოცხლებ.

იმ ღამეს პირველად ვიტირე დედასთან ერთად. ვიგრძენი საკუთარი უძლურება – თითქოს ყველაფერი სწორად გავაკეთე, მაგრამ მაინც ვერაფერი გამოვიდა.

მეგობრები მეუბნებოდნენ: „რა გინდა, მარიამ? ყველა დედას ასე უვლის! შენც უნდა გაუძლო.“ მაგრამ ისინი ვერ ხვდებოდნენ იმ ტკივილს, რასაც დედის თვალებში ვხედავდი.

დედას ჯანმრთელობაც გაუარესდა – წნევა აღარ ემორჩილებოდა წამლებსაც კი. ექიმმა მითხრა: „სტრესი აქვს. გარემოს შეცვლამ იმოქმედა.“

ერთ საღამოს დედამ მითხრა:
– მარიამ, გთხოვ… წამიყვანე სოფელში. იქ მოვკვდე მაინც ჩემს სახლში.

ეს სიტყვები გულში დამრჩა. მთელი ღამე ვერ დავიძინე. საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: „მე ხომ მისთვის საუკეთესო მინდოდა? რატომ ვერ შევძელი?“

მეორე დილით მანქანაში ჩავსვი და სოფელში წავიყვანე. გზაში ხმა არ ამოგვიღია. როცა ეზოში შევედით, დედამ ღრმად ჩაისუნთქა ჰაერი და პირველად გავიგონე მისი ღიმილი ბოლო თვეებში:
– აი, ახლა სუნთქვა შემიძლია.

დავტოვე სოფელში. უკან რომ ვბრუნდებოდი, ცრემლები თავისით მომდიოდა. თბილისში რომ დავბრუნდი, მეგობრებმა მკაცრად შემომხედეს:
– ეგ როგორ გააკეთე? მარტო დატოვე?

მაგრამ მათ რა იცოდნენ? რა იცოდნენ იმ ღამეების შესახებ, როცა დედა ფანჯარასთან ჩუმად ტიროდა? რა იცოდნენ იმ უძლურების შესახებ, რასაც მე ვგრძნობდი?

ახლა ყოველ კვირას ჩავდივარ სოფელში. დედა ისევ თავის ეზოში ზის, ქათმებს აჭმევს და მეზობლებთან ჭორაობს. ჯანმრთელობაც თითქოს უკეთესია.

ხანდახან საკუთარ თავს ვეკითხები: იქნებ ცუდი შვილი ვარ? იქნებ მეტი უნდა გამეკეთებინა? მაგრამ მერე დედას სახეს ვიხსენებ – იმ დღეს რომ პირველად გაიღიმა უკან დაბრუნებისას.

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა არსებობს სწორი პასუხი ასეთ სიტუაციაში?