დედამთილის მადლობა და რძლების გულგრილობა: ოჯახური დღესასწაულის შემდეგი დღე

— ნინო, მოდი, დამეხმარე მაგიდის ალაგებაში, — დედამთილის ხმა სამზარეულოდან მესმის, როცა სტუმრები უკვე წასულები არიან და სახლში მხოლოდ ოჯახის წევრები დავრჩით. ვდგავარ მისაღებში, ხელში ჩაის ჭიქა მიჭირავს და ვცდილობ, სუნთქვა დავიმშვიდო. დღეს ჩემი ქმრის დაბადების დღე იყო — დიდი დღესასწაული, ბევრი სტუმარი, ხმაური, სიცილი და ბოლოს დაღლილობა.

მაგიდასთან ჩემი რძალი, თაკო ზის. მისი ფრჩხილები გრძელი და ფერადია, თითებზე ბრჭყვიალა ქვა ელავს. გვერდით მეორე რძალი — მარიამი, ჩემი ქმრის ძმის ცოლი. ორივეს სახეზე ერთი და იგივე გამომეტყველება აქვს: თითქოს აქ არ არიან, თითქოს ეს ყველაფერი მათ არ ეხებათ. მარიამი ტელეფონში ჩაძირულია, თაკო კი თავის თმას ისწორებს და სარკეში იხედება.

დედამთილი სამზარეულოში ფუსფუსებს. მისი სახე დაღლილია, მაგრამ თვალებში მადლიერება ჩანს. მე ვდგები და მისკენ მივდივარ.

— მადლობა, ნინო, რომ დამეხმარე ყველაფერში. შენ რომ არა, არ ვიცი, რა მეშველებოდა. — დედამთილი ხელს მიკიდებს და თვალებში მიყურებს.

— რას ამბობთ, ეს ჩემი ვალდებულებაა, — ვპასუხობ ჩუმად.

ამ დროს თაკო და მარიამი სამზარეულოში შემოდიან. დედამთილი მათაც უღიმის:

— გოგოებო, თქვენც დიდი მადლობა ყველაფრისთვის. ძალიან ლამაზად გამოიყურებოდით დღეს და სტუმრებსაც მოეწონეთ.

თაკო მხრებს იჩეჩავს:

— მე მხოლოდ სალონში ვიყავი დილით… სხვა არაფერი გამიკეთებია.

მარიამი ტელეფონს არ აშორებს თვალს:

— მეც… უბრალოდ ტორტი გამოვიტანე.

დედამთილი უხერხულად იღიმის. მე ვგრძნობ, როგორ იძაბება ჰაერი ოთახში. თითქოს მადლობის სიტყვები ზედმეტი იყო.

— აბა, მე გავალ, — ამბობს თაკო და სამზარეულოდან გადის.

მარიამიც მიჰყვება. დედამთილი ჩემკენ იხრება:

— ნინო, რა ხდება? რატომ არიან ასე გულგრილები? ადრე ოჯახში სულ სხვანაირი სითბო იყო…

ვერ ვპასუხობ. არც ვიცი, რა ვუთხრა. იქნებ დრო შეიცვალა? იქნებ ახლა ოჯახური სითბო აღარავის სჭირდება?

მოგვიანებით, როცა ყველა თავის ოთახშია და სახლში სიჩუმეა, მე და ჩემი ქმარი ვსხედვართ მისაღებში.

— ნინო, დედაჩემი გულიანად გიხდის მადლობას. შენ მართლა ყველაფერს აკეთებ ამ ოჯახისთვის. მაგრამ თაკოს და მარიამს რატომ არ ესმით? — მეუბნება ლევანი.

— არ ვიცი… მათთვის მთავარი გარეგნობაა. სალონი, მანიკური, ახალი კაბა… ოჯახური საქმეები კი თითქოს ზედმეტია.

— იქნებ ჩვენც ვუშვებთ შეცდომას? იქნებ ზედმეტად ბევრს ვითხოვთ მათგან?

— ან იქნებ ისინი უბრალოდ სხვანაირები არიან… — ვამბობ ჩუმად.

მეორე დილით დედამთილი საუზმეზე ყველას ერთად გვიხმობს. მაგიდაზე ხაჭაპური დევს და ცხელი ჩაი. თაკო ისევ ტელეფონშია ჩაფლული, მარიამი ფრჩხილებს იწმენდს.

— გოგოებო, მინდა კიდევ ერთხელ მადლობა გითხრათ გუშინდელი დღისთვის. ძალიან მიხარია, რომ ასეთი ლამაზი რძლები მყავს.

თაკო თვალს არ აშორებს ეკრანს:

— კარგი რა, დეიდა ნანა… ეს ყველაფერი ხომ უბრალოდ ფორმალობაა? ვის აინტერესებს მაგიდის ალაგება ან სტუმრების გამასპინძლება? მთავარია კარგად გამოიყურებოდე.

მარიამიც ეთანხმება:

— დიახ, დღეს სულ სხვა დროა. ქალმა თავი უნდა მიხედოს. ოჯახური საქმეები კი… ვისაც უნდა იმას გააკეთებს.

დედამთილი ჩუმდება. მე ვხედავ მის თვალებში ტკივილს. თითქოს რაღაც ძველი ტრადიცია კვდება ამ სიტყვებთან ერთად.

საღამოს დედამთილი ჩემთან მოდის ოთახში.

— ნინო, შენ რომ არ იყო ამ სახლში… არ ვიცი რა მეშველებოდა. მაგრამ გული მტკივა თაკოს და მარიამის გამო. თითქოს უცხოები არიან…

ვუყურებ მას და ვხვდები: ეს მარტო მისი პრობლემა არ არის. ეს მთელი ჩვენი ოჯახის პრობლემაა. თაობათა შორის გაუგებრობა, განსხვავებული ღირებულებები და გულგრილობა.

ერთ დღესაც თაკოსთან საუბარს ვცდილობ:

— თაკო, ხომ იცი დედამთილი როგორ ცდილობს ყველასთვის კარგი იყოს? იქნებ ცოტა მეტი ყურადღება მივაქციოთ მას?

თაკო იცინის:

— ნინო, შენ ხომ სულ სხვანაირი ხარ! მე ვერასდროს გავხდები ასეთი “საოჯახო” ქალი. მე ჩემი ცხოვრება მაქვს.

— მაგრამ ოჯახიც ხომ შენი ცხოვრებაა?

— შეიძლება… მაგრამ ჩემთვის მთავარი ჩემი თავი ვარ.

მარიამიც მსგავსად ფიქრობს:

— ნინო, შენ რომ ასე ზრუნავ ოჯახზე — კარგია. მაგრამ მე ასე არ შემიძლია. მე მინდა თავისუფლება.

ვხვდები: ისინი ვერასდროს იქნებიან ისეთი რძლები, როგორსაც დედამთილი ელოდება. არც ისეთი ქალები, როგორსაც ქართული ოჯახი ტრადიციულად ითხოვს.

ერთ საღამოს ოჯახის წევრები ერთად ვსხედვართ მისაღებში. დედამთილი ცდილობს საუბარს:

— ბავშვებო, ადრე ოჯახში ყველა ერთად ვაკეთებდით ყველაფერს… ახლა კი თითქოს ყველა თავისთვისაა…

თაკო მხრებს იჩეჩავს:

— დრო შეიცვალა.

მარიამი თავს აქნევს:

— ახლა ყველას თავისი ცხოვრება აქვს.

მე ჩუმად ვარ. ვგრძნობ ამ სიტყვების სიმძიმეს.

დედამთილი ოთახიდან გადის. ლევანი მიყურებს:

— ნინო, რა უნდა გავაკეთოთ?

— არ ვიცი… იქნებ უბრალოდ უნდა მივიღოთ ისინი ისეთებად, როგორებიც არიან?

მაგრამ გულში მაინც ტკივილია: სად წავიდა ის ოჯახური სითბო? რატომ გახდა მადლობა ზედმეტი?

იმ ღამით დიდხანს ვერ ვიძინებ. ვფიქრობ: იქნებ ჩვენც რაღაცას ვერ ვაკეთებთ სწორად? იქნებ ახალი თაობა მართალია — მთავარია საკუთარი თავი?

მაგრამ მერე დედამთილის სახე მახსენდება — მისი დაღლილი თვალები და ჩუმი მადლიერება.

დილით ისევ სამზარეულოში ვარ. მაგიდაზე ჩაი მიდგას და ფანჯრიდან მზეს ვუყურებ.

ვფიქრობ: რა არის მთავარი ოჯახში? სიყვარული? ურთიერთგაგება? თუ უბრალოდ ფორმალური მადლობა?

თქვენ რას ფიქრობთ? შეიძლება ოჯახური სითბო მხოლოდ ერთმა ადამიანმა შეინარჩუნოს? ან იქნებ დროა მივიღოთ ერთმანეთი ისეთებად, როგორებიც ვართ?