ჩუმი ტკივილი ნინოსი: ბაღის მასწავლებლის ამბავი თბილისიდან
— ნიკა, რატომ არ გინდა დღეს ხატვა? — ვკითხე ჩუმად, როცა ყველა ბავშვი ფანქრებით თამაშობდა, ის კი ფანჯარასთან იდგა და ქუჩას უყურებდა.
ნიკამ თავი დახარა. მისი პატარა თითები ნერვიულად ათამაშდა პერანგის ღილზე. უკვე მესამე დღე იყო, რაც ასე იქცეოდა — ჩუმად, მოშორებით, თითქოს რაღაცას ემალებოდა. მე ვარ ნინო, საბავშვო ბაღის მასწავლებელი თბილისში. ჩემი ცხოვრება თითქოს ჩვეულებრივად მიდიოდა: დილით ბავშვების ხმაური, საღამოს დაღლილობა, მაგრამ ნიკას გამოჩენამ ყველაფერი თავდაყირა დააყენა.
პირველად რომ მოვიდა, ძალიან მხიარული იყო. ხატავდა, მღეროდა, ყველას ეხმარებოდა. მაგრამ ბოლო დროს თითქოს სხვა ბავშვად იქცა. ერთხელაც, როცა დედამისი მოაკითხა, შევამჩნიე, როგორ შეიშმუშნა ნიკა დედის შეხებაზე. დედა — თამარი — მუდამ დაღლილი და მკაცრი ჩანდა. თვალებში რაღაც უცნაური სიცივე ჰქონდა.
— ნიკას არაფერი სჭირს, უბრალოდ ცოტა დაღლილია, — მითხრა თამარმა ერთხელ, როცა ვცადე ფრთხილად მეკითხა ბავშვის მდგომარეობაზე.
მაგრამ მე მასწავლებელი ვარ და ვიცი, რომ ბავშვები ასე უცებ არ იცვლებიან. ერთ დღესაც, როცა ბავშვები ეზოში თამაშობდნენ, ნიკა მარტო იჯდა ქვაზე და ფეხებს აქანავებდა. მივედი და გვერდით მივუჯექი.
— ნიკა, ხომ იცი, შეგიძლია ყველაფერი მომიყვე…
ისევ დუმილი. მერე ჩუმად ამოილაპარაკა:
— დედა ხშირად ყვირის… მამა აღარ ცხოვრობს ჩვენთან… მე ვცდილობ კარგი ვიყო…
გული ჩამწყდა. ვიცოდი, რომ ოჯახში რაღაც ხდებოდა, მაგრამ ვერ ვხვდებოდი რა. იმ ღამით სახლში ვერ დავიძინე. საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: რა უნდა გავაკეთო? უნდა ჩავერიო? იქნებ უბრალოდ დრო სჭირდება?
მეორე დღეს დირექტორთან მივედი.
— ქალბატონო მარინა, მგონია, რომ ნიკას ოჯახში პრობლემებია. შეიძლება ფსიქოლოგთან გავუშვათ?
მარინამ თავი გააქნია:
— მშობლის თანხმობის გარეშე ვერაფერს ვიზამთ. თანაც, ხომ იცი, ზოგჯერ ოჯახები ძალიან ცუდად რეაგირებენ ასეთ ჩარევაზე.
მაგრამ მე ვერ ვისვენებდი. ვუყურებდი ნიკას ყოველდღე და ვგრძნობდი მის ჩუმ ტკივილს. ერთხელაც, როცა დედამისი მოვიდა მოსაყვანად, ვცადე გულწრფელად მესაუბრა:
— ქალბატონო თამარ, ნიკა ცოტა მოწყენილი მეჩვენება ბოლო დროს. ხომ არ გინდათ ფსიქოლოგთან ვიზიტი?
თამარმა გამჭოლი მზერით შემომხედა:
— თქვენ მასწავლებელი ხართ თუ ექიმი? ჩემი შვილის საქმეებში ნუ ერევით!
მაშინ მივხვდი, რომ მარტოს მომიწევდა ბრძოლა. დავიწყე ნიკასთან მეტი დროის გატარება: ერთად ვხატავდით, ვკითხულობდით ზღაპრებს. ერთხელაც მან თავისი ნახატი მაჩვენა — პატარა ბიჭი მარტო იდგა დიდ სახლში.
— ეს შენ ხარ?
თავი დაუქნია.
— და ეს სახლი?
— ჩვენი სახლია… იქ ძალიან ჩუმია…
მაშინ მივხვდი: ნიკა მარტო იყო საკუთარ სახლში. ოჯახური კონფლიქტი მასში ჩუმად კლავდა ბავშვურ სიხარულს.
ერთ დღესაც ბაღში ხმაური ატყდა — ნიკა მოულოდნელად ცუდად გახდა და გონება დაკარგა. სასწრაფო გამოვიძახეთ. ექიმმა თქვა, რომ სტრესის ფონზე დაემართა ეს ყველაფერი.
დედამისი ისევ ბრაზობდა:
— თქვენ გააფუჭეთ ჩემი შვილი! აქამდე არაფერი სჭირდა!
მაგრამ მე აღარ შემეძლო დუმილი. სოციალური სამსახური ჩავრთე საქმეში. თამარი გაბრაზდა, ბაღში აღარ მოჰყავდა ნიკა რამდენიმე კვირა.
ამ პერიოდში საკუთარ თავთან ბრძოლაში ვიყავი: სწორად მოვიქეცი? ხომ არ გავაუბედურე ბავშვი კიდევ უფრო?
ერთ საღამოს კარზე ზარი გაისმა. კარი გავაღე და იქ ნიკა იდგა დედასთან ერთად.
— ქალბატონო ნინო… — თამარი დაბნეული ჩანდა — …ნიკამ მთხოვა თქვენთან მოსვლა…
ნიკამ ჩამეხუტა და ჩუმად მითხრა:
— მადლობა…
თამარმა თვალები აუწყლიანდა.
— მაპატიეთ… არ ვიცოდი ასე თუ უჭირდა…
იმ ღამით პირველად ვიგრძენი, რომ რაღაც შევძელი. ნიკას ოჯახში ფსიქოლოგი ჩაერთო. დედამისიც დაეხმარა სპეციალისტმა. ნიკა ისევ გახდა ის მხიარული ბავშვი, რომელიც პირველად გავიცანი.
ახლა ხშირად ვფიქრობ იმ დღეებზე: რამდენი ბავშვია ჩვენს გარშემო ჩუმი ტკივილით? რამდენჯერ ვჩერდებით მხოლოდ ზედაპირზე და ვერ ვხედავთ ნამდვილ პრობლემას?
ხანდახან საკუთარ თავს ვეკითხები: ღირს თუ არა ბრძოლა მაშინაც კი, როცა მთელი სამყარო შენს წინააღმდეგაა? იქნებ სწორედ ეს არის მასწავლებლის მთავარი მისია — დაინახო ისიც, რასაც სხვები ვერ ამჩნევენ?