„თუ სინდისი გაქვს, სულ ცოტა, ჭურჭელი მაინც გარეცხე“ – ერთი დედის ამბავი თბილისიდან
„თუ სინდისი გაქვს, სულ ცოტა, ჭურჭელი მაინც გარეცხე!“ – ეს სიტყვები ისე ხმამაღლა წამომცდა, რომ საკუთარი თავის შემრცხვა. სამზარეულოში ვიდექი, ხელები სველი მქონდა და ნიკუშას პატარა თეფშს ვრეცხავდი. ზურგს უკან თათია იდგა – ჩემი ყოფილი ქმრის ახალი ცოლი. მისი ცივი მზერა ზურგში მხვდებოდა.
– ნინო, არ მესმის, რატომ გგონია, რომ აქ რამე უნდა გავაკეთო. მე შენი მოსამსახურე არ ვარ, – მითხრა მან მშვიდად, თითქოს არაფერს ამბობდა.
– არც მე ვარ შენი მოსამსახურე! – ვუპასუხე და ხმა ამიკანკალდა.
ეს იყო მორიგი შაბათი, როცა ნიკუშა მამასთან უნდა დარჩენილიყო. დათო, ჩემი ყოფილი ქმარი, ყოველთვის აგვიანებდა მოსვლას. ბავშვი კი უკვე მოთმინებას კარგავდა.
– დედა, მამა როდის მოვა? – მკითხა ნიკუშამ.
– მალე, შვილო, მალე… – ვუთხარი და გულში ვიგრძენი, როგორ მეწვოდა ბრაზი.
დათომ მე და ნიკუშა სამი წლის წინ დაგვტოვა. მაშინ მეგონა, რომ ყველაფერი დამთავრდა – ჩემი ცხოვრება, ოცნებები, იმედი. მაგრამ ყველაზე მეტად ის მტკიოდა, რომ ჩემი შვილი ახლა სხვა ქალის გვერდით იზრდებოდა. თათია არასდროს ცდილობდა ნიკუშასთვის დედობა გაეწია. პირიქით – ხშირად იგრძნობოდა მისი გულგრილობა და უხეშობა.
ერთხელ, როცა ნიკუშა ავად გახდა და სიცხე ჰქონდა, დათოსთან დავტოვე. მეორე დღეს ბავშვი უფრო ცუდად იყო. თათიას ვკითხე:
– როგორ იყო ღამით?
– არ ვიცი, მე ჩემს ოთახში ვიყავი. დათოს უნდა ეკითხო.
მაშინ მივხვდი – ჩემი შვილი მისთვის უბრალოდ ტვირთი იყო.
მეგობრები მეუბნებოდნენ: „ნინო, თავი დაანებე! შენს ცხოვრებაზე იფიქრე!“ მაგრამ როგორ? როგორ უნდა დავივიწყო ის უსამართლობა, როცა ყოველ კვირას ვხედავ, როგორ ექცევიან ჩემს შვილს ისე, თითქოს ზედმეტია?
ერთხელ ნიკუშამ მითხრა:
– დედა, თათიამ მითხრა, რომ მე არ უნდა ვეხებოდე მის ნივთებს…
– რას ნიშნავს?
– რომ ჩემი სათამაშოები მხოლოდ ჩემს ოთახში უნდა იყოს და მის ოთახში არ შევიდე.
გული მომიკვდა. ბავშვი სახლში თავს უცხოდ გრძნობდა.
დათოსთან საუბარი ყოველთვის უშედეგო იყო:
– დათო, გთხოვ, ყურადღება მიაქციე ნიკუშას. თათია ძალიან მკაცრია მასთან.
– ნუ აჭარბებ, ნინო! ბავშვი კარგადაა. შენ უბრალოდ ეჭვიანობ.
ეს სიტყვები მტკენდა ყველაზე მეტად. თითქოს მე ვიყავი პრობლემა.
სამსახურში დაღლილი მივდიოდი ხოლმე სახლში და ღამით მარტო ვტიროდი. დედაჩემი მეუბნებოდა:
– შვილო, ცხოვრება გრძელდება. შენ ძლიერი ხარ.
მაგრამ ზოგჯერ აღარ მჯეროდა საკუთარი ძალის.
ერთ დღეს ნიკუშამ მითხრა:
– დედა, შენ რომ არ გყავდე, მე ვისთან ვიცხოვრებდი?
ამ სიტყვებმა გამანადგურა და ამავე დროს ძალა მომცა. მივხვდი – ჩემი მთავარი მოვალეობა იყო ნიკუშას გვერდით ყოფნა.
მაგრამ მაინც ვერ ვისვენებდი. ყოველ ჯერზე, როცა ბავშვს ვაბარებდი დათოსთან და თათიასთან, შინაგანად ვიბრძოდი: იქნებ არ წავიყვანო? იქნებ დავიცვა? მაგრამ კანონი იყო კანონი – მამას ჰქონდა უფლება შვილი ენახა.
ერთხელ თათიას შევხვდი სადარბაზოში. ბავშვი გვერდით მყავდა.
– თათია, გთხოვ, ნიკუშას ნუ უყვირი. ის პატარაა…
მან ირონიულად გამიღიმა:
– შენს შვილს თუ ვერ ზრდი, სხვას ნუ ადანაშაულებ.
ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა. მთელი ღამე ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: იქნებ მართლა მე ვარ დამნაშავე? იქნებ მეტის გაკეთება შემეძლო?
მაგრამ მეორე დღეს ნიკუშამ მომეხუტა და ჩუმად მითხრა:
– დედა, შენ ყველაზე კარგი ხარ.
ეს იყო ჩემი გამარჯვება.
მაინც ვერ ვისვენებდი. ყოველდღიური ბრძოლა საკუთარ თავთან და გარემოსთან მღლიდა. სამსახურში უფროსი სულ უკმაყოფილო იყო:
– ნინო, ყურადღებას ვერ აქცევ საქმეს! ოჯახური პრობლემები სამსახურში ნუ მოიტან!
მაგრამ როგორ? როცა მთელი დღე ფიქრობ იმაზე, როგორაა შენი შვილი სხვა სახლში?
ერთხელ დათომ დამირეკა:
– ნინო, შეგიძლია დღეს ნიკუშა ჩემთან არ დატოვო? თათიასთან პრობლემებია…
– რა პრობლემებია?
– უბრალოდ… არ მინდა დღეს ბავშვი იყოს აქ.
მაშინ მივხვდი – ჩემი შვილი მათთვის არასდროს იქნება ოჯახი.
მეგობრებთან საუბარში ხშირად ვამბობდი:
– არ ვიცი, სად მთავრდება დედის მოვალეობა და სად იწყება ჩემი უფლება მშვიდობაზე…
ერთ საღამოს ნიკუშამ მკითხა:
– დედა, შენ ბედნიერი ხარ?
ვერაფერი ვუპასუხე. მხოლოდ ჩავეხუტე და ჩუმად ვიტირე.
ახლა ხშირად ვფიქრობ: რამდენ ხანს უნდა გაგრძელდეს ეს ბრძოლა? როდის მოვა დრო, როცა საკუთარ თავზე ვფიქრობ და არა მხოლოდ დედობაზე? იქნებ მეც მაქვს უფლება მშვიდობაზე? იქნებ ერთხელ მაინც უნდა დავისვენო ამ ტვირთისგან?
თქვენ რას ფიქრობთ – სად მთავრდება დედის მოვალეობა და სად იწყება ქალის უფლება ბედნიერებაზე?