დედა, რატომ არ აჭამე ბავშვებს? – ჩემი ოჯახის დრამა ემიგრაციაში

– დედა, მართლა არ გქონდა ფული, თუ უბრალოდ დაგავიწყდა ბავშვებისთვის საჭმელი გეყიდა? – ხმამაღლა ვკითხე ტელეფონში, როცა უკვე მეოთხე დღე იყო, რაც ჩემი შვილი მირეკავდა და ჩუმად მიყვებოდა, რომ მშიერი იყო.

იმ ზაფხულს, როცა გერმანიაში ვმუშაობდი და ყოველთვიურად ფულს ვუგზავნიდი დედას საქართველოში, მეგონა, რომ ყველაფერი კარგად იყო. მეგონა, რომ ჩემი შვილები – ნიკუშა და ანი – დედაჩემთან უსაფრთხოდ და ბედნიერად იყვნენ. მაგრამ ერთ დღეს, როცა ანიმ ჩამჩურჩულა: „დედა, დღესაც მხოლოდ პური და ჩაი გვქონდა“, თითქოს გულში რაღაც ჩამწყდა.

გავბრაზდი. გავბრაზდი დედაზე, საკუთარ თავზე, იმაზე, რომ ასე შორს ვიყავი და ვერაფერს ვაკონტროლებდი. იმ ღამით არ დამიძინია. ვცდილობდი გამეხსენებინა ბოლო თვეების ყველა დეტალი: რამდენი ფული გადავუგზავნე დედას? ხომ არ დავაგვიანე? ხომ არ დამავიწყდა რამე?

მეორე დღეს დილიდანვე დავურეკე დედას. მისი ხმა ჩვეულებრივად მშვიდი იყო:
– როგორ ხარ, დედიკო? ბავშვები კარგად არიან.
– დედა, ანიმ მითხრა, რომ საჭმელი არ აქვთ. რა ხდება?
– რას ამბობ, შვილო? ყველაფერი გვაქვს. ბავშვები ზოგჯერ ჭირვეულობენ.

მაგრამ ანის ხმა ვერ მომატყუებდა. ვიცოდი, რომ ის ტყუილს არ მეტყოდა. იმ საღამოს ნიკუშაც დამირეკა და მითხრა:
– დედა, ბებიამ გვითხრა, რომ ფული არ გვაქვს და უნდა მოვითმინოთ.

გული ამიჩუყდა. როგორ შეიძლებოდა ეს? ყოველთვიურად 500 ევროს ვუგზავნიდი დედას – ეს საქართველოში საკმარისზე მეტი უნდა ყოფილიყო ორი ბავშვისთვის. იმ ღამით ისევ დავურეკე დედას და უკვე ვეღარ შევიკავე თავი:
– დედა, გთხოვ სიმართლე მითხარი. ფული არ გაქვს თუ რამე მოხდა?
– შვილო… – ხმა აუკანკალდა – ყველაფერი კარგადაა. უბრალოდ… ცოტა დავზოგე, რომ ზამთრისთვის რამე დაგვრჩენოდა.

მაშინ პირველად მივხვდი: დედაჩემი ისევ იმ ძველ საბჭოთა შიშებში ცხოვრობდა – ყოველთვის უნდა დაგეზოგა, ყოველთვის უნდა დაგეგროვებინა „შავი დღისთვის“. მაგრამ ჩემი შვილები შიმშილობდნენ.

გავბრაზდი. გავბრაზდი ისე, როგორც არასდროს. მაგრამ ამავე დროს თავი დამნაშავედ ვიგრძენი – მე ხომ ის დავტოვე მარტო ორ ბავშვთან ერთად? მე ხომ მას ვთხოვე გაეზარდა ჩემი შვილები მაშინ, როცა თავად ვერ ვიყავი მათ გვერდით?

იმ ღამით ჩემს მეგობარ ნანას დავურეკე თბილისში და ვთხოვე ბავშვები ენახა. ნანამ მეორე დღესვე დამირეკა:
– მართლა ცუდად არიან. ანი ძალიან გამხდარია და ნიკუშაც მოწყენილია. სახლში თითქმის არაფერი აქვთ საჭმელი.

გადავირიე. მაშინვე გადავრიცხე ფული ნანას ანგარიშზე და ვთხოვე პროდუქტები ეყიდა ბავშვებისთვის. მერე ისევ დავურეკე დედას:
– დედა, რატომ არ მითხარი სიმართლე? რატომ არ აჭამე ბავშვებს?
– შვილო… მე ხომ შენს ფულს ვერ შევეხები ისე უბრალოდ… ხომ იცი, ყველაფერი შენია… მე კი პენსიაც არ მაქვს…

მაშინ მივხვდი: დედაჩემი თავს უცხოდ გრძნობდა ჩემს ფულთან მიმართებაში. მისთვის ეს ფული ჩემი იყო და არა მისი – ის მხოლოდ ინახავდა მას ბავშვებისთვის. მაგრამ ამავე დროს ვერ ბედავდა სრულად გამოეყენებინა.

ამ საუბრის შემდეგ რამდენიმე დღე აღარ დამირეკავს. არც დედას დაურეკავს. ბავშვებს კი ნანა უვლიდა დროებით.

ამ დღეებში საკუთარ თავთან ბრძოლაში ვიყავი: უნდა გავბრაზებულიყავი დედაზე თუ უნდა გამეგო მისი მდგომარეობა? იქნებ მეც იგივე გამეკეთებინა მის ადგილას? იქნებ ისიც უბრალოდ დაიღალა?

ორი კვირის შემდეგ საქართველოში ჩამოვედი. სახლში შესვლისთანავე სიჩუმემ დამარტყა გულში. ბავშვები ოთახში ისხდნენ ჩუმად. დედაჩემი სამზარეულოში იჯდა და ჩაის სვამდა.

– დედა…
მან თავი ასწია და თვალებში ცრემლები ჩაუდგა:
– მაპატიე, შვილო… მართლა არ ვიცოდი როგორ მოვქცეულიყავი.

გავჩერდი. მივედი მასთან და ჩავეხუტე. პირველად ცხოვრებაში მივხვდი, რომ ჩემი ძლიერი დედაც შეიძლება იყოს სუსტი.

– რატომ არ მითხარი?
– შემრცხვა…

ამ სიტყვებმა გული მომიკლა. დედაჩემი მთელი ცხოვრება ძლიერი ქალი იყო – მამაჩემი რომ გარდაიცვალა, მარტო გაზარდა მე და ჩემი ძმა. ახლა კი მე მასზე გავბრაზდი იმის გამო, რომ ვერ შეძლო ჩემი შვილების სრულფასოვნად მოვლა.

იმ საღამოს მთელი ოჯახი ერთად ვისხედით სუფრასთან – მე, დედაჩემი, ბავშვები და ნანა. პირველად ვიგრძენი როგორი რთულია ემიგრანტის ცხოვრება – როცა ცდილობ ორი ქვეყნის რეალობას შორის გააბა ხიდი და ხშირად ეს ხიდი ინგრევა.

დედაჩემს ვუთხარი:
– ვიცი, რომ გაგიჭირდა. ვიცი, რომ ჩემგან მეტს ელოდი… მაგრამ გთხოვ, სხვა დროს უბრალოდ მითხარი სიმართლე.

მან თავი დახარა:
– აღარასდროს დაგიმალავ არაფერს.

ბავშვები ნელ-ნელა გამხიარულდნენ. ნანამ მითხრა:
– მთავარია ახლა ერთად ხართ.

მაგრამ ჩემში მაინც დარჩა ის ტკივილი – იქნებ მე ვარ დამნაშავე? იქნებ ზედმეტად ბევრი მოვთხოვე დედას? იქნებ ემიგრაციაში ყოფნა ყოველთვის ნიშნავს რაღაცის დაკარგვას?

ახლაც ხშირად ვფიქრობ იმ ზაფხულზე და საკუთარ თავს ვეკითხები: როგორ უნდა გავუნაწილოთ პასუხისმგებლობა ჩვენს მშობლებს მაშინ, როცა თავადაც აღარ არიან ძლიერები? როგორ უნდა ავირჩიოთ – გავბრაზდეთ თუ გავუგოთ მათ?

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?