რამდენად ღირს მშობლის თავგანწირვა? ჩემი მამის ჩუმი ტკივილი და ჩემი გვიანი სინანული

„შენ ოდესმე ფიქრობდი, მამას პენსია რაში ჰყოფნის?“ – ეს კითხვა ისე მოულოდნელად დამესვა, რომ ყავა გადამცდა და ხველება ამიტყდა. ლევანი, ჩემი კოლეგა, პირდაპირ მიყურებდა თვალებში. ოფისში შუადღის სიჩუმე იყო და თითქოს ყველა ელოდა ჩემს პასუხს. „არა… არასდროს მიკითხავს,“ – ძლივს ამოვილუღლუღე და უცნაური სიცივე ვიგრძენი გულში.

მამაჩემი, გივი, მთელი ცხოვრება ავტობუსის მძღოლი იყო თბილისში. დილით ადრე დგებოდა, პურის სუნით გაჟღენთილ სამზარეულოში ჩუმად სვამდა ჩაის და მიდიოდა სამსახურში. ბავშვობაში მეგონა, რომ მამა უბრალოდ უხასიათო კაცი იყო – ბევრს არ ლაპარაკობდა, არც არასდროს მეფერებოდა ზედმეტად. მაგრამ ყოველთვის მახსოვს მისი დაღლილი თვალები, როცა ღამით სახლში ბრუნდებოდა.

მე და დედა ხშირად ვჩხუბობდით – დედა სულ ცდილობდა, რომ მამასთვის რამე კარგი გაეკეთებინა, მე კი ვფიქრობდი, რომ მამა თავის თავს თვითონ მიხედავდა. „შენ არ იცი, რა უჭირს კაცს,“ – მეუბნებოდა დედა. მე კი ვბრაზდებოდი: „ყველა მუშაობს, დედა! რა უნდა უჭირდეს?“

წლები გავიდა. უნივერსიტეტი დავამთავრე, სამსახური ვიშოვე ერთ უცხოურ კომპანიაში. მამა უკვე პენსიაზე იყო გასული. სახლში იშვიათად ვნახულობდი – სულ რაღაც საქმეები მქონდა. ერთხელაც, როცა მამას დაბადების დღე იყო, დედამ დამირეკა: „მოდი დღეს მაინც, გივი გელოდება.“

სახლში რომ მივედი, მამა ჩუმად იჯდა სავარძელში და ტელევიზორს უყურებდა. მაგიდაზე მხოლოდ ერთი პატარა ტორტი იდო და ორი ჭიქა ჩაი. „გილოცავ, მამა,“ – ვუთხარი უხერხულად და ვეცადე გამეღიმა. მანაც გამიღიმა – იმავე დაღლილი ღიმილით.

იმ საღამოს არაფერი გვილაპარაკია. მე ისევ ტელეფონში ვიყავი ჩამძვრალი. მამამ მხოლოდ ერთხელ მკითხა: „სამსახურში როგორ ხარ?“ – „კარგად, მამა,“ – ვუპასუხე მოკლედ.

მეორე დღეს ოფისში ლევანმა მკითხა ის კითხვა – „შენ ოდესმე ფიქრობდი, მამას პენსია რაში ჰყოფნის?“

იმ დღეს პირველად დავფიქრდი: მართლა რაში ჰყოფნის? რამდენია საერთოდ პენსია საქართველოში? დავრეკე დედასთან: „დედა, მამას პენსია რამდენია?“ დედამ ამოიოხრა: „არ გინდა ახლა ამაზე საუბარი…“

მაგრამ ვერ მოვისვენე. საღამოს ისევ მივედი სახლში. მამა ისევ სავარძელში იჯდა და გაზეთს კითხულობდა.

– მამა, შეიძლება გკითხო?
– ჰო, შვილო.
– პენსია რამდენი გაქვს?
– (გივი ჩუმად იღიმის) საკმარისია, შვილო.
– მართლა?
– (გივი თავს ხრის) ზოგჯერ წამლები არ მყოფნის… მაგრამ მთავარია შენ კარგად იყო.

ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა. პირველად დავინახე, როგორ შეეცვალა სახე მამას – თითქოს რაღაც მძიმე ტვირთი ჰქონდა გულზე.

მეორე დღეს ბანკში შევედი და ჩემი ანგარიშიდან ფული გამოვიტანე. კონვერტში ჩავდე და სახლში მივედი.

– მამა, ეს შენთვისაა.
– (გივი გაკვირვებული მიყურებს) რას აკეთებ?
– მინდა დაგეხმარო.
– (გივი თვალებს ხუჭავს) არ მინდა შენი ფული… შენ შენი ცხოვრება გაქვს.
– მაგრამ მე მინდა…
– (გივი ხმას უწევს) მე არ მინდა მოწყალება!

დედამ ჩუმად შემოგვხედა და ოთახიდან გავიდა. მე კი პირველად დავინახე მამაჩემის ცრემლი.

– შვილო… შენ რომ პატარა იყავი, მე ყველაფერს ვაკეთებდი შენთვის. ახლა კი… ახლა მე აღარაფერს ვნიშნავ შენთვის?
– არა, მამა! უბრალოდ ვერ ვხვდებოდი…
– (გივი ჩუმად ამბობს) გვიანია უკვე.

იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი იმ ყველა წელზე, როცა მამას არაფერი მიკითხავს – არც მისი ტკივილი, არც მისი სიხარული. მხოლოდ საკუთარი თავი მაინტერესებდა.

მეორე დღეს სამსახურში ვერ წავედი. მთელი დღე ქუჩაში ვიარე – თბილისი ისეთი ნაცნობი და უცხო იყო ერთდროულად. ყველა ავტობუსი მამას მაგონებდა.

საღამოს ისევ მივედი სახლში. დედამ კარი გამიღო:

– გივი ცუდადაა… ექიმი მოვიდა.

ოთახში შევედი – მამა საწოლში იწვა და სუსტად იღიმოდა.

– შვილო…
– აქ ვარ, მამა.
– მაპატიე…
– რისთვის?
– რომ ვერ შევძელი უკეთესი ცხოვრება მომეცა შენთვის.
– არა, მამა! შენ ყველაფერი გააკეთე…

მამამ ხელი მომიჭირა:

– მთავარია, რომ შენ არ დაივიწყო…

იმ ღამით პირველად ჩავეხუტე მამას ბავშვობის შემდეგ.

რამდენიმე კვირაში მამა გარდაიცვალა. დაკრძალვაზე ბევრი ხალხი მოვიდა – მისი ძველი კოლეგები, მეზობლები… ყველა ამბობდა: „გივი კარგი კაცი იყო.“

ახლა ხშირად ვფიქრობ იმ კითხვაზე: რამდენად ღირს მშობლის თავგანწირვა? რატომ გვგონია ხოლმე, რომ ჩვენი მშობლები უბრალოდ არსებობენ ჩვენს გვერდით და არაფერი უჭირთ? იქნებ გვიანია სინანული მაშინ, როცა უკვე აღარაფერი შეგვიძლია?

ხანდახან ღამით ფანჯარასთან ვდგავარ და ვფიქრობ: ნეტავ რამდენჯერ გაუვლია მამას ამ ქუჩაზე დაღლილს და მარტო? ნეტავ რამდენჯერ უნდოდა ჩემთან საუბარი და ვერ გაბედა?

თქვენ რას ფიქრობთ? როდის იყო ბოლოს მშობლისთვის გულწრფელად გეკითხათ: როგორ ხარ? იქნებ ჯერ კიდევ არ არის გვიანი?