დაუნახავი ბრძოლა: დედის გულის ტკივილი – ემიგრანტი დედამთილის დღიური

— “გთხოვთ, აღარ დამირეკოთ! თქვენ მხოლოდ პრობლემებს ქმნით ჩვენს ოჯახში!” — ყურმილში სარას ხმა ისეთი მკაცრი და ცივი იყო, თითქოს ყინული ჩამეღვარა გულში. სიტყვები ისე მკაფიოდ ჩამესმა, თითქოს ოთახში იდგა და თვალებში მიყურებდა. მიხეილი, ჩემი ერთადერთი შვილი, გვერდით ეჯდა და ხმა არ ამოუღია. ეს დუმილი ყველაზე მეტად მტკენდა.

სამოც წელს გადავაბიჯე. უკვე თორმეტი წელია ემიგრაციაში ვცხოვრობ გერმანიაში. მიხეილი აქ წამოვიყვანე, როცა ჯერ კიდევ პატარა იყო — მაშინ მეგონა, რომ უკეთეს მომავალს შევთავაზებდი. ქმარი საქართველოში დავტოვეთ, მერე კი ჩვენი ოჯახი საბოლოოდ დაიშალა. მიხეილი გაიზარდა უცხო მიწაზე, უცხო ენაზე დაიწყო საუბარი, უცხო ხალხთან მეგობრობა. მე კი სულ უფრო და უფრო მარტო ვრჩებოდი.

სარა გერმანელია. თავიდან მეგონა, რომ ყველაფერი კარგად იქნებოდა — მიხეილი ბედნიერი ჩანდა, სარაც თავაზიანი იყო ჩემთან. მაგრამ დროთა განმავლობაში რაღაც შეიცვალა. სარა სულ უფრო იშვიათად მიკავშირდებოდა, მიხეილი კი თითქოს შორდებოდა. ვცდილობდი არ ჩავრეულიყავი მათ ცხოვრებაში, მაგრამ დედის გული ხომ ვერ მოითმენს? როცა მიხეილის ხმა აღარ მესმოდა კვირეობით, ვურეკავდი — ზოგჯერ პასუხობდა, ზოგჯერ არა.

ერთ დღეს სარამ პირდაპირ მითხრა: — “თქვენი ზარები მიხეილს აწუხებს. გთხოვთ, ცოტა უკან დაიხიოთ.” მაშინ პირველად ვიგრძენი თავი ზედმეტად. მაგრამ როგორ უნდა დავიხიო უკან? მე ხომ მხოლოდ ერთი შვილი მყავს, ჩემი ერთადერთი ნათელი წერტილი ამ უცხო ქვეყანაში.

ამ ბოლო დროს სარა სულ უფრო უხეში გახდა. ერთხელაც, როცა მიხეილს დაბადების დღე ჰქონდა და სახლში მივედი პატარა საჩუქრით, სარამ კარი არ გამიღო. ფანჯრიდან დავინახე, როგორ ჩახუტებოდა მიხეილს და რაღაცას ჩურჩულებდა. მერე კარი გაიღო და სარამ მითხრა: — “ახლა არ გვცალია.”

გავბრუნდი სახლში ცრემლიანი თვალებით. მთელი ღამე ვერ დავიძინე. მეორე დღეს მიხეილს მივწერე: “შვილო, ხომ კარგად ხარ? რამე ხომ არ გაწყენინე?” პასუხი არ იყო.

რამდენიმე კვირის შემდეგ ისევ ვცადე დარეკვა. ამჯერად სარამ უპასუხა და პირდაპირ მითხრა: — “თქვენი ჩარევა ჩვენს ოჯახში პრობლემებს ქმნის! გთხოვთ, აღარ დაგვირეკოთ!”

მიხეილის ხმა არ გამიგია. ის დუმდა.

საკუთარ თავს ვეკითხები: ნუთუ მართლა ასეთი საშიში ვარ? ნუთუ ჩემი სიყვარული ზედმეტია? იქნებ სარა მართალია და მე ზედმეტად ვჩენ თავს მათ ცხოვრებაში? მაგრამ როგორ უნდა გავჩერდე? მე ხომ მხოლოდ ერთი შვილი მყავს…

გერმანიაში ცხოვრება მარტივი არასდროს ყოფილა. აქ ყველა თავის საქმეშია ჩაფლული, მეზობლები ერთმანეთს არ იცნობენ. ჩემი ერთადერთი მეგობარი მარიამია — ისიც ემიგრანტია საქართველოდან. ხშირად ვუყვები ჩემს ტკივილზე.

— “ნინო, შვილო, შენ ხომ დედა ხარ! როგორ შეიძლება დედამ შვილი დაივიწყოს?” — მეუბნება მარიამი.

— “მაგრამ თუ ჩემი სიყვარული მათთვის ტვირთია? იქნებ მართლა შევეშვა?” — ვპასუხობ.

— “შენ ხომ მხოლოდ ზრუნავ! სარა ვერასდროს გაიგებს იმ ტკივილს, რაც შენ გადაგაქვს.” — მარწმუნებს მარიამი.

მაგრამ ღამით მაინც მარტო ვარ ჩემს ფიქრებთან. ვიხსენებ მიხეილის ბავშვობას — როგორ მიყვარდა მისი სიცილი, როგორ ვასწავლიდი ქართულ ანბანს, როგორ ვოცნებობდი მის ბედნიერებაზე. ახლა კი თითქოს ყველაფერი ხელიდან გამომეცალა.

ერთ დღეს ქუჩაში შემთხვევით შევხვდი მიხეილს. მარტო იყო. თვალებში დაღლილობა და რაღაც უცნაური სევდა ედგა.

— “შვილო… როგორ ხარ?” — ძლივს ამოვთქვი.

— “კარგად ვარ, დედა,” — მოკლედ მიპასუხა და თვალები აარიდა.

— “სარა… ხომ ყველაფერი კარგადაა?”

— “კი… უბრალოდ ცოტა დაძაბულობა გვაქვს. შენ ნუ იდარდებ.” — თქვა და სწრაფად გამშორდა.

იმ ღამით ისევ ვერ დავიძინე. საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: ნუთუ ჩემი შვილი ასე შეიცვალა? ნუთუ სარას სიტყვებმა ასე იმოქმედა მასზე? იქნებ მე ვარ დამნაშავე?

რამდენიმე დღის შემდეგ მარიამმა დამირეკა:

— “ნინო, ხომ იცი, რომ მარტო არ ხარ? მოდი ჩემთან ჩაიზე.”

მივედი მასთან და გულწრფელად მოვუყევი ყველაფერი.

— “იცი რა მტკენს ყველაზე მეტად? მიხეილის დუმილი… თითქოს აღარ ვარ საჭირო მის ცხოვრებაში.” — ვთქვი ცრემლებით.

— “შვილო, ზოგჯერ შვილები ვერ ხვდებიან დედის ტკივილს მანამ, სანამ თავად არ გახდებიან მშობლები,” — მითხრა მარიამმა.

მაგრამ მე მაინც ვერ ვპოულობ შვებას. ყოველ დღე ველოდები ზარს ან შეტყობინებას მიხეილისგან. ზოგჯერ ვფიქრობ: იქნებ მართლა არ უნდა ჩავერიო მათ ცხოვრებაში? იქნებ სარასაც თავისი სიმართლე აქვს?

ერთ საღამოს სარამ მომწერა: “გთხოვთ, ნუ დაურეკავთ მიხეილს სამსახურში. მას სტრესი აქვს და თქვენი ზარები ხელს უშლის.” ეს შეტყობინება ბოლო წვეთი იყო.

გადავწყვიტე აღარ დამერეკა. რამდენიმე კვირა გავიდა სრული სიჩუმით. მერე ერთ დღეს მიხეილმა თავად დამირეკა:

— “დედა… მაპატიე… უბრალოდ ყველაფერი ძალიან რთულია… სარა ორსულადაა და ნერვიულობს… მეც არ ვიცი რა გავაკეთო…”

ეს სიტყვები იყო ჩემი შვება და ახალი ტკივილი ერთდროულად. გავიგე რომ ბებია გავხდები — მაგრამ ამ ამბავს სიხარულზე მეტად შიში ახლავს: ნუთუ ჩემს შვილიშვილსაც ვერ შევხვდები ისე თავისუფლად, როგორც მინდა?

— “შვილო, მე ყოველთვის შენს გვერდით ვარ,” — ვუთხარი ჩუმად.

მაგრამ გულში ისევ დარჩა კითხვა: ნუთუ ასე უნდა იცხოვროს ემიგრანტმა დედამთილმა? ნუთუ სიყვარული შეიძლება ტვირთად გადაიქცეს?

ახლა ყოველ საღამოს ფანჯრიდან ვიყურები და ვფიქრობ: იქნებ მართლა შეცდომა იყო მხოლოდ ერთი შვილის გაზრდა? იქნებ სხვა გზა მქონდა?

მაგრამ ერთი რამ ვიცი: დედის გული არასდროს ჩერდება…

“თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? როგორ უნდა მოიქცეს დედამთილი ემიგრაციაში – დათმოს თუ იბრძოლოს თავისი შვილის სიყვარულისთვის?”