სიყვარულის ნიღაბი: როგორ დავკარგე თავი და ისევ ვიპოვე

„ნინო, რატომ არ მპასუხობ? ხომ გითხარი, რომ დღეს ვერ ჩამოვალ!“ – მამაჩემის ხმა ტელეფონში მკაცრი და უცხო იყო. ბებიამ ფრთხილად დამადო ხელი მხარზე, თითქოს უნდოდა ეთქვა: „დამშვიდდი, შვილო, ყველაფერი გაივლის.“ მაგრამ მე ვიცოდი, რომ არაფერი გაივლიდა ისე, როგორც ადრე იყო. დედა უკვე წასული იყო, მამა კი ახალ ოჯახში ცხოვრობდა სოფელში, მე და ბებია კი ჩვენს პატარა ბინაში თბილისში ვცხოვრობდით.

მახსოვს, პირველად რომ ჩავედი მამასთან სოფელში, ახალი ცოლი – ქეთევანი – ისეთი თბილი იყო, რომ ცოტა შემრცხვა კიდეც ჩემი სიფრთხილის. მისი შვილებიც, ლაშა და მარიამი, თითქოს დიდი ხნის ნაცნობები იყვნენ. მაგრამ მაინც ყოველთვის ვგრძნობდი თავს ზედმეტად – თითქოს სტუმარი ვიყავი საკუთარ ოჯახში.

მამა იშვიათად მირეკავდა. როცა მირეკავდა, საუბარი მოკლე იყო: „როგორ ხარ? სწავლა როგორ მიდის?“ მე კი მინდოდა მეთქვა: „მამა, მენატრები! მინდა ისევ ერთად ვიყოთ!“ მაგრამ სიტყვები ყელში მეჩხერებოდა.

ბებიასთან ცხოვრება მშვიდი იყო, მაგრამ სევდიანი. ბებია ხშირად მიყვებოდა დედაზე ამბებს – როგორი ძლიერი ქალი იყო, როგორ უყვარდა ცხოვრება და როგორ ოცნებობდა ჩემზე. მე კი ვცდილობდი მისი ადგილი შემევსო ბებიასთვის, მაგრამ ბავშვური გულუბრყვილობით ვერ ვხვდებოდი, რომ საკუთარი თავი ნელ-ნელა მეკარგებოდა.

ერთ დღეს უნივერსიტეტში ტაილერი გავიცანი – ამერიკელი სტუდენტი, რომელიც ქართულ ენას სწავლობდა. თავიდანვე მომხიბლა მისი გულწრფელობა და ყურადღება. სულ მეკითხებოდა ჩემს ოჯახზე, ბავშვობაზე. პირველად ვიგრძენი, რომ ვიღაცას მართლა ვაინტერესებდი.

– ნინო, რატომ ხარ ასეთი სევდიანი? – მკითხა ერთხელ.
– არ ვიცი… ალბათ იმიტომ, რომ ჩემი ოჯახი აღარ არსებობს.
– მე შენს გვერდით ვარ.

ტაილერთან ურთიერთობა ზღაპარივით დაიწყო. ერთად დავდიოდით კინოში, პარკში, მთებში. მისი მეგობრები ჩემთან კარგად იყვნენ. პირველად ვიგრძენი თავი თავისუფლად – თითქოს შემეძლო ყველაფერი დამეწყო თავიდან.

მაგრამ მალე მივხვდი, რომ ტაილერისთვის საქართველო მხოლოდ დროებითი თავშესაფარი იყო. მას თავისი ცხოვრება ჰქონდა ამერიკაში – ოჯახი, კარიერა, გეგმები. მე კი უფრო და უფრო ვეჩვეოდი მასზე დამოკიდებულებას.

ერთ დღეს ტაილერმა მითხრა:
– ნინო, ზაფხულში ამერიკაში უნდა დავბრუნდე. მინდა წამომყვე.

გული ამიჩქარდა. ეს ხომ ჩემი შანსი იყო – ახალი ცხოვრება, ახალი ქვეყანა! მაგრამ ბებია? მამა? ჩემი ფესვები?

– არ ვიცი… ბებია მარტო დარჩება. მამასაც იშვიათად ვნახულობ…
– შენს ცხოვრებაზე უნდა იფიქრო! – მითხრა ტაილერმა მკაცრად.

იმ ღამით ბებიას გვერდით დავწექი და ჩუმად ავტირდი.
– ბებო, შენს გარეშე ვერ წავალ…
– შვილო, თუ ბედნიერებას იქ ნახავ, წადი. მე კარგად ვიქნები.

მაგრამ ვიცოდი, რომ ეს ასე არ იყო. ბებია ერთადერთი ადამიანი იყო, ვინც მართლა მიყვარდა და ვისაც ჩემი არსებობა სჭირდებოდა.

ტაილერი წავიდა. მე კი დავრჩი თბილისში – ისევ იმ პატარა ბინაში, ისევ იმ სევდიან საღამოებში.

მამა იშვიათად მირეკავდა. ერთხელ ჩამოვიდა და მკითხა:
– ნინო, რატომ არ წახვედი ტაილერთან?
– იმიტომ რომ აქ ვარ საჭირო.
– შენს ცხოვრებას ნუ გაანადგურებ სხვებისთვის! – გაბრაზდა მამა.
– იქნებ ჩემი ცხოვრება სწორედ აქ არის? იქნებ ბედნიერება სხვაგან კი არა, საკუთარ თავში უნდა ვიპოვო?

მამას პასუხი არ ჰქონდა. არც მე მქონდა პასუხი.

დრო გადიოდა. უნივერსიტეტი დავამთავრე და სამსახური დავიწყე ერთ არასამთავრობო ორგანიზაციაში. ყოველდღე ვხედავდი ადამიანებს, რომლებიც საკუთარ თავს ეძებდნენ – ემიგრანტებს, დევნილებს, მარტოხელა დედებს. მათთან მუშაობამ მასწავლა მთავარი: ბედნიერება სხვისგან კი არა, საკუთარი თავისგან მოდის.

ერთ დღეს ტაილერმა მომწერა ფეისბუქზე:
– ნინო, როგორ ხარ? ძალიან მომენატრე.
– მეც მომენატრე… მაგრამ ახლა სხვანაირად ვხედავ ცხოვრებას.
– რას გულისხმობ?
– იმას, რომ ბედნიერება სხვაგან კი არა, საკუთარ თავში უნდა ვიპოვო.

ტაილერი აღარ გამოჩენილა. მე კი პირველად ვიგრძენი თავი თავისუფლად – აღარ ვიყავი ვიღაცის ჩრდილში ან სხვის იმედზე.

ბებია ავად გახდა. მის გვერდით დღეები და ღამეები გავატარე. ერთხელ მკითხა:
– ნინო, ბედნიერი ხარ?
– ახლა კი… იმიტომ რომ ვიცი ვინ ვარ და რა მინდა.

ბებიას გარდაცვალების შემდეგ მარტო დავრჩი იმავე პატარა ბინაში. მაგრამ ეს მარტოობა აღარ მაშინებდა – პირიქით, მაძლიერებდა.

ახლა ხშირად ვფიქრობ: იქნებ ტაილერთან წასვლა სხვა ცხოვრებას მომიტანდა? იქნებ მამასთან უფრო ახლოს ყოფნა შემეძლო? მაგრამ ვიცი – მთავარი ისაა, რომ საკუთარი თავი ისევ ვიპოვე.

ხანდახან ღამით ფანჯარასთან ვდგავარ და საკუთარ თავს ვეკითხები: “ნუთუ ბედნიერება ყოველთვის იქ არის, სადაც ჩვენ არ ვართ? თუ უბრალოდ უნდა გავბედოთ და საკუთარი თავი მივიღოთ ისეთი, როგორიც ვართ?”