საიდუმლო, რომელიც მამაჩემის ცხოვრებას ანგრევდა – წერილი უცნობი ბებიისგან
„შენი აზრით, მართლა ღირს ამ წერილზე პასუხის გაცემა?“ – მამაჩემის ხმა დაბალი და მღელვარე იყო, თითქოს ცდილობდა ემოციები დაემალა, მაგრამ ვერ გამოსდიოდა. მე კი ეკრანზე ისევ და ისევ ვკითხულობდი იმ უცნაურ წერილს: „მე ვარ შენი ბებია. გინდა სიმართლე გაიგო?“
ეს სიტყვები ისე ჩამესმოდა, თითქოს ვინმე ჩურჩულით მეუბნებოდა ყურში. მამაჩემი, გია, ყოველთვის ამბობდა, რომ დედამისი არ იცნობდა. ბავშვობაში ვეკითხებოდი ხოლმე – „მამა, ბებია სად არის?“ ის კი თვალს მარიდებდა და მხოლოდ ერთ სიტყვას მეუბნებოდა: „გაქრა.“
წლების განმავლობაში ეს სიტყვა ჩემთვისაც გაუგებარი დარჩა. არც ფოტო, არც მოგონება, მხოლოდ სიჩუმე და რაღაც გაურკვეველი ტკივილი, რომელიც ჩვენს ოჯახში მუდამ ტრიალებდა. დედაჩემი ცდილობდა ეს თემა გვერდით ჩაევლო, მაგრამ მე მაინც ვგრძნობდი – რაღაც დიდი და მძიმე იყო ჩვენს სახლში.
ახლა კი, როცა უკვე ოცდაცამეტი წლის ვარ და თავადაც ვცდილობ ცხოვრება ავაწყო თბილისში, უცნობი ქალი სახელად კრისტინა მწერს: „მე ვარ შენი ბებია.“
მამაჩემმა წერილი რომ ნახა, ჯერ გაბრაზდა. „ეს ვიღაცას ხუმრობა ჰგონია! ან იქნებ თაღლითია!“ – ხმას აუწია და ლეპტოპი დახურა. მაგრამ მე ვერ მოვისვენე. მთელი ღამე არ დამეძინა. წარმოვიდგინე, როგორია იყო ქალი, რომელმაც შვილი მიატოვა ან დაკარგა და ახლა წლების შემდეგ ცდილობს დაუკავშირდეს.
დილით ისევ მივედი მამასთან. ის სამზარეულოში იჯდა, ჩაით ხელში და ფანჯრიდან იყურებოდა. „მამა, იქნებ უბრალოდ მოვუსმინოთ? იქნებ სიმართლე ვიცოდეთ?“ – ვკითხე ჩუმად.
მან ამოიოხრა. „შენ არ იცი, რა ტკივილია ეს ყველაფერი. მე რომ პატარა ვიყავი, დედაჩემი წავიდა. მამაჩემი ამბობდა, რომ სხვა ოჯახი გაიჩინა პოლონეთში. მერე ვიღაცამ თქვა, რომ ავად იყო… მაგრამ არავინ იცოდა ზუსტად რა მოხდა.“
„მაშინ იქნებ დროა გავიგოთ?“ – შევხედე თვალებში.
რამდენიმე დღე ვიკავებდით თავს. ბოლოს მე თვითონ მივწერე კრისტინას: „გამარჯობა. ვინ ხართ? რა გსურთ?“ პასუხი მალევე მოვიდა: „მე ვარ შენი ბებია, გიას დედა. მინდა სიმართლე იცოდეთ – თუ მზად ხართ.“
მამაჩემი ისევ ყოყმანობდა, მაგრამ ბოლოს მაინც დავთანხმდით ვიდეოზარზე.
კრისტინა ეკრანზე გამოჩნდა – თეთრი თმა ჰქონდა, მკაცრი სახე და სევდიანი თვალები. ქართულად ძლივს ლაპარაკობდა, აქცენტი ეტყობოდა.
„გია…“ – თქვა ჩუმად და მამაჩემს შეხედა. ის გაშეშებული იჯდა.
„რატომ წახვედი?“ – ძლივს ამოილაპარაკა მამამ.
კრისტინამ თავი დახარა. „მაპატიე… ძალიან პატარა ვიყავი. ოცი წლისაც არ ვიყავი, როცა შენ შეგეძინე. შენი მამა ძალით მომიყვანეს ცოლად – მაშინ ასე ხდებოდა სოფელში. მე კი სულ სხვა ცხოვრება მინდოდა… მერე პოლონეთში წავედი სამუშაოდ. იქ სხვა ოჯახი შევქმენი… მაგრამ შენ არასდროს დამვიწყებიხარ.“
მამაჩემმა მუშტი მაგიდაზე დაჰკრა. „შენ ხომ იცოდი, რომ მჭირდებოდი! რატომ არ დაბრუნდი?“
კრისტინას ცრემლები წამოუვიდა. „შევეცადე… მაგრამ შენი მამა არ მაძლევდა უფლებას დაგკავშირებოდი. მერე უკვე გვიანი იყო…“
მე ჩუმად ვუსმენდი ამ ყველაფერს და ვგრძნობდი, როგორ ირღვეოდა ჩემი წარმოდგენები ოჯახზე.
„ახლა რატომ გადაწყვიტე დაგვიკავშირდე?“ – ვკითხე მე.
„ბევრი წელი ვცდილობდი დამევიწყებინე წარსული, მაგრამ ახლა ავად ვარ… მინდა სიმართლე იცოდეთ. მინდა მაპატიოთ.“
მამაჩემი წამოდგა და ოთახიდან გავიდა. მე კი ეკრანთან დავრჩი.
„ბებო…“ – პირველად ვთქვი ეს სიტყვა მის მიმართ.
„ბებო არ ვიმსახურებ… მაგრამ მადლობა, რომ მომისმინე,“ – მიპასუხა.
იმ ღამეს მამაჩემი სახლში არ დაბრუნებულა. დილით დამირეკა: „მაპატიე, ვერ გავუძელი…“
რამდენიმე კვირის შემდეგ კრისტინამ ისევ მომწერა: „თუ გინდა, ჩამოდი პოლონეთში. მინდა ყველაფერი გიამბო.“
დიდხანს ვფიქრობდი. ბოლოს გადავწყვიტე წავსულიყავი.
პოლონეთში ჩასვლისას კრისტინა უკვე სუსტად იყო. მის პატარა ბინაში ფოტოები ეკიდა – ჩემი მამას ბავშვობის სურათიც კი ჰქონდა შენახული.
„შენი მამა ყველაზე დიდი ტკივილია ჩემს ცხოვრებაში,“ – მითხრა მან.
„რატომ არ სცადე მაინც?“
„შიში… სირცხვილი… ეგოიზმი… ყველაფერი ერთად იყო,“ – ამოიოხრა.
მე მას დიდხანს ვუსმენდი. მერე დავურეკე მამაჩემს პოლონეთიდან.
„მამა… აქ ვარ. ის მართლა ნანობს.“
მამაჩემმა ხმა ვერ ამოიღო.
კრისტინა რამდენიმე კვირაში გარდაიცვალა. მის დაკრძალვაზე მხოლოდ მე და მისი მეორე ოჯახი ვიყავით.
საქართველოში დაბრუნებულმა მამაჩემს ფოტოები და წერილები გადავეცი.
„შენთვის მაინც უნდა მეცადა,“ – მითხრა მან ჩუმად.
ახლა ხშირად ვფიქრობ: ღირს თუ არა ძველი ჭრილობების გახსნა სიმართლისთვის? ან იქნებ ზოგჯერ უმჯობესია დავტოვოთ წარსული იქ, სადაც არის?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას?