ბებია ვარ, არა უფასო ძიძა – ჩემი ცხოვრება შვილიშვილთან და ოჯახურ კონფლიქტებში

„ნინო, ხვალ დილით ადრე უნდა მოხვიდე, თორემ მე სამსახურში ვაგვიანებ!“ – მარიამი ტელეფონში ისე მიყვირის, თითქოს მისი დედა კი არა, მოსამსახურე ვიყო. ჯერ კიდევ არ გათენებულა, ფანჯრიდან ნისლი შემოდის და მე უკვე ვგრძნობ, როგორ მეყინება ხელები. საწოლიდან წამოდგომაც არ მინდა, მაგრამ ვიცი, რომ სხვა გზა არ მაქვს – ჩემი შვილი ისევ მე მეძახის.

როცა პირველად გავიგე, რომ ბებია ვხდებოდი, მეგონა, ცხოვრებაში ახალი ბედნიერება იწყებოდა. მახსოვს, როგორ ჩამეხუტა მარიამი და მითხრა: „დედა, შენს გარეშე ამას ვერ შევძლებ.“ მაშინ მეგონა, რომ ეს სიტყვები სიყვარულით იყო ნათქვამი. ახლა კი, წლების შემდეგ, როცა ჩემი შვილიშვილი უკვე ოთხი წლისაა და მე ყოველდღე მის აღზრდაში ვარ ჩართული, ვხვდები – ეს სიტყვები უფრო მოთხოვნა იყო, ვიდრე თხოვნა.

მარიამი და მისი ქმარი, ლაშა, გერმანიაში ცხოვრობენ. იქ წავიდნენ უკეთესი ცხოვრების საძიებლად. თავიდან მხოლოდ რამდენიმე თვით დამიბარეს – „დაგვეხმარე ბავშვის მოვლაში, სანამ საბავშვო ბაღში წავა.“ მაგრამ ეს რამდენიმე თვე უკვე ოთხ წელზე მეტია გაგრძელდა. ჩემი ქმარი საქართველოში დარჩა. თავიდან ყოველ საღამოს ვურეკავდი და ვტიროდი – „გიორგი, ასე აღარ შემიძლია…“ ის კი მეუბნებოდა: „ნინო, შვილს უნდა დაეხმარო. ჩვენც ხომ ასე გავიზარდეთ – ბებიებმა გაგვზარდეს.“

მაგრამ ახლა სხვა დროა. მე ოცნებები მქონდა – მინდოდა გერმანიაში ყოფნისას ენა მესწავლა, ქალაქი დამეთვალიერებინა, მეგობრები გამეჩინა. ამის ნაცვლად, დილიდან საღამომდე სახლში ვარ ჩაკეტილი. დილით ბავშვი უნდა გავაღვიძო, ვაჭამო, საბავშვო ბაღში წავიყვანო ან სახლში დავტოვო, თუ ავადაა. საღამოს ისევ მე უნდა დავუწყო ზღაპრების კითხვა, აბაზანის გაკეთება… მარიამი და ლაშა გვიან ბრუნდებიან – დაღლილები არიან და ბავშვთან დრო აღარ აქვთ.

ერთხელ ვცადე საუბარი: „მარიამ, იქნებ კვირაში ერთხელ მაინც მომცე თავისუფალი დღე? მინდა ცოტა საკუთარი ცხოვრებაც მქონდეს.“

მან გაკვირვებულმა შემომხედა: „დედა, შენ ხომ მაინც სახლში ხარ! რა საქმე გაქვს? ჩვენ აქ ვართ უცხო ქვეყანაში და შენს გარეშე ვერაფერს გავაკეთებთ.“

ისევ დამეუფლა ის გრძნობა – თითქოს ჩემი ცხოვრება აღარ მეკუთვნის. თითქოს მხოლოდ იმისთვის ვარ აქ, რომ სხვებს ვემსახურო. ჩემი მეგობრები საქართველოში მირეკავენ და მეკითხებიან: „ნინო, როგორ ხარ? გერმანიაში ცხოვრება მოგწონს?“ მე კი ვერ ვეუბნები სიმართლეს – რომ მარტო ვარ, რომ საკუთარი თავი დავკარგე.

ერთ დღესაც შვილიშვილმა მკითხა: „ბებო, შენ რატომ არ გყავს მეგობრები?“

გავშრი. რა უნდა მეთქვა? რომ ჩემი მეგობრები საქართველოში არიან და აქ მხოლოდ ბავშვის მოვლისთვის ვარ? რომ ჩემი ცხოვრება მხოლოდ მის გარშემო ტრიალებს?

ერთხელ ლაშას დედაც ჩამოვიდა სტუმრად საქართველოდან. მეგონა, ცოტა დამეხმარებოდა. მაგრამ მანაც იგივე თქვა: „ბებია რომ ხარ, უნდა გაუძლო! ჩვენც ასე ვიყავით.“

მაგრამ რატომ უნდა იყოს ასე? რატომ უნდა იყოს ბებია მხოლოდ უფასო ძიძა? რატომ არ შეიძლება ბებიაც იყოს ადამიანი თავისი სურვილებით?

ერთ საღამოს მარიამმა და ლაშამ კამათი დაიწყეს – ლაშა უჩიოდა ცოლს: „შენ სულ დედაშენს ეყრდნობი! ჩვენ როდის ვისწავლით დამოუკიდებლად ცხოვრებას?“ მარიამი გაბრაზდა: „შენ ხომ იცი, სამსახურში რა რთულია! დედაჩემი რომ არ იყოს…“

მე ჩუმად ვიჯექი სამზარეულოში და ყავას ვსვამდი. მათი კამათი ჩემს თავზე გადიოდა – თითქოს მე აქ არც ვიყავი.

ერთ დღესაც აღარ გავუძელი. დილით ადრე ავდექი და წერილი დავუტოვე მარიამს:

„მარიამ,
მე შენი დედა ვარ და შენი შვილის ბებია. მიყვარხართ ორივე ძალიან. მაგრამ მე ადამიანი ვარ და მინდა ჩემი ცხოვრებაც მქონდეს. მინდა თავისუფალი დრო მქონდეს, მინდა ენა ვისწავლო, მინდა ქუჩაში მარტო გავიდე და უბრალოდ ვიყო ნინო – არა მხოლოდ ბებია ან დედა.
გთხოვ, გაიგე ჩემი მდგომარეობა.

შენი დედა“

მთელი დღე ტელეფონი დუმდა. საღამოს მარიამი სახლში მოვიდა – თვალები ჩაწითლებული ჰქონდა.

– დედა… მაპატიე. არ ვიცოდი ასე თუ გრძნობდი თავს.
– არც მე ვიცოდი ასე თუ იქნებოდა… – ვუპასუხე ჩუმად.

იმ ღამით პირველად ვისაუბრეთ გულწრფელად. მარიამმა მითხრა: „დედა, მეც ძალიან მიჭირს აქ ცხოვრება. მარტო ვარ ყველაფერში და შენზე დაყრდნობას მივეჩვიე… მაგრამ მართალი ხარ – შენც ადამიანი ხარ.“

მას შემდეგ ნელ-ნელა რაღაცები შეიცვალა. კვირაში ერთხელ მაინც თავისუფალ დღეს მაძლევენ – ხანდახან ქალაქშიც გავდივარ მარტო ან ენის კურსებზე მივდივარ. მაგრამ მაინც ხშირად ვგრძნობ თავს ისე, თითქოს ჩემი ადგილი ამ ოჯახში მხოლოდ მომსახურებაა.

ხანდახან ვფიქრობ: ნეტავ საქართველოში დავრჩენილიყავი? იქნებ იქ უფრო ბედნიერი ვყოფილიყავი?

ახლა კი თქვენ გეკითხებით: მართალია თუ არა ის ტრადიცია, რომ ბებია ყოველთვის შვილებისა და შვილიშვილების სამსახურში უნდა იყოს? სად გადის ზღვარი სიყვარულსა და საკუთარი თავის დაკარგვას შორის?