სიჩუმის ხმაური: როგორ დავკარგე ოჯახი და საკუთარი თავი
— ნინო, გთხოვ, უბრალოდ დამელაპარაკე! — ჩემი ხმა ბზრიალებდა ცარიელ სამზარეულოში, სადაც მხოლოდ საათის წიკწიკი ისმოდა. ტელეფონის მეორე მხარეს სიჩუმე იყო. ჩემი უფროსი შვილი, ნინო, ალბათ ისევ სამსახურში იყო გადაღლილი ან უბრალოდ არ უნდოდა დედის პრობლემების მოსმენა.
— დედა, მართლა ვერ ვახერხებ ახლა. ბავშვები სკოლიდან უნდა წამოვიყვანო და მერე ლუკას ექიმთან მივყავარ. ხომ იცი, რომ სულ შენზე ვფიქრობ, მაგრამ… — მისი ხმა დაღლილი და შორეული იყო.
— ვიცი, შვილო… — ვუპასუხე ჩუმად და ტელეფონი გავთიშე.
ოთახში ისევ სიჩუმემ დაისადგურა. ვიესლავი უკვე სამი წელია აღარ არის. მის გარეშე სახლი ცარიელი გახდა. ადრე მისი ნაბიჯების ხმა მესმოდა დერეფანში, მისი ჩახველება, მისი ჩუმი ღიმილი, როცა ჩემს საყვარელ ხაჭაპურს ვაცხობდი. ახლა კი მხოლოდ საათის წიკწიკი და ჩემი სუნთქვა მესმოდა.
ჩვენ ერთად ორმოცი წელი ვიცხოვრეთ. პოლონეთში წავედით ახალგაზრდობაში — იმედი გვქონდა, რომ უკეთეს ცხოვრებას ვიპოვით. თავიდან ყველაფერი უცხო იყო: ენა, ხალხი, წესები. მაგრამ ერთად ვიყავით და ეს საკმარისი იყო. ვიესლავი ყოველთვის მეუბნებოდა: „მთავარია, რომ შენ გვერდით მყავხარ.“
ბავშვები იქ დაიბადნენ — ნინო და გიორგი. ორივეს ქართული სახელები დავარქვით, რომ ფესვები არ დაევიწყებინათ. მაგრამ წლები გავიდა და ნელ-ნელა პოლონეთი მათი სამშობლო გახდა. მე კი სულ უფრო მეტად ვგრძნობდი თავს უცხოდ.
ვიესლავის გარდაცვალების შემდეგ ყველაფერი შეიცვალა. ნინო უკვე დიდი ხანია ცოლად ჰყავს პოლონელი მამაკაცი და ორი შვილი ჰყავს. გიორგი ჯერ კიდევ მარტო ცხოვრობს, მაგრამ სულ სამსახურშია. ორივეს თავისი ცხოვრება აქვს და მე… მე დავრჩი მარტო.
ერთ დღეს გიორგის დავურეკე:
— გიორგი, როგორ ხარ?
— კარგად ვარ, დედა. შენ?
— ხომ არ გცალია დღეს? ცოტა დახმარება მჭირდება — გაზქურა გაფუჭდა და ვერ ვასწორებ.
— დედა, დღეს ვერ მოვალ. ხვალ საღამოს შევეცდები შემოვიარო.
— კარგი, შვილო…
ტელეფონი გავთიშე და ცრემლები წამომივიდა. ადრე ასე არ იყო — როცა პატარა იყვნენ, ყველაფერს ერთად ვაკეთებდით. ახლა კი თითქოს კედელი ამოვიდა ჩვენს შორის.
ერთხელ ნინოსთან კამათი მომივიდა:
— ნინო, რატომ აღარ მოდიხართ? ხომ იცით, როგორ მენატრებით.
— დედა, გთხოვ… ნუ მაბრალებ ყველაფერს! მეც მაქვს ჩემი ოჯახი! ხომ არ გგონია, რომ შენზე არ ვფიქრობ? უბრალოდ დრო აღარ მრჩება!
— მე ხომ შენი დედა ვარ… — ამოვიოხრე.
— და მე შენი შვილი ვარ! მაგრამ უკვე დიდი ვარ! — მიყვირა და ტელეფონი გათიშა.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: იქნებ რაღაცას არასწორად ვაკეთებდი? იქნებ ძალიან ბევრს ვითხოვდი? ან იქნებ მათთვის ზედმეტად მძიმე ტვირთი გავხდი?
სახლში მარტო ყოფნა სულ უფრო მძიმე ხდებოდა. მეზობლები პოლონელები იყვნენ — თავაზიანები, მაგრამ უცხოები. ქართულად ლაპარაკი მხოლოდ საკუთარ თავთან შემეძლო. ზოგჯერ სარკეში ჩავიხედავდი და საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: „ნანა, სად დაიკარგე?“
ერთ დღეს მეზობელმა ქალმა დამირეკა კარზე:
— pani Nana, wszystko w porządku? — მკითხა ღიმილით.
— Tak, dziękuję… Wszystko dobrze — ვუპასუხე პოლონურად და კარი მივხურე.
სინამდვილეში არაფერი იყო კარგად.
ერთ საღამოს ძველი ფოტოალბომი გადმოვიღე. ბავშვების სურათებს ვუყურებდი — ნინო პატარა თეთრ კაბაში, გიორგი სათამაშო მანქანით ხელში… მაშინ მეგონა, რომ ყოველთვის ერთად ვიქნებოდით. რომ ოჯახი არასოდეს დაიშლებოდა.
ვიესლავის წერილიც ვიპოვე — ომის დროს მომწერა საქართველოდან:
„ნანა, თუ ოდესმე მარტო დარჩები, იცოდე: შენ ძლიერი ხარ. შვილებს ნუ გაუბრაზდები — ცხოვრება ყველას თავის გზაზე მიიყვანს.“
ამ სიტყვებმა გული მომიკლა. მართლა ძლიერი ვიყავი? თუ უბრალოდ თავს ვიტყუებდი?
ერთ დღეს ავად გავხდი — მაღალი სიცხე მქონდა და ძლივს ავდექი საწოლიდან. ნინოს დავურეკე:
— ნინო… ცუდად ვარ…
— დედა, სასწრაფოში დარეკე! მე ვერ მოვალ ახლა…
სასწრაფო მოვიდა — ახალგაზრდა ექიმმა გამომკითხა ყველაფერი პოლონურად. თავი უცხოდ ვიგრძენი საკუთარ სახლში.
იმ ღამით პირველად შემეშინდა სიკვდილის არა იმიტომ, რომ მოვკვდებოდი, არამედ იმიტომ, რომ არავინ იქნებოდა ჩემს გვერდით.
რამდენიმე კვირის შემდეგ გიორგიმ დამირეკა:
— დედა, როგორ ხარ?
— კარგად ვარ…
— მაპატიე, რომ ვერ მოვედი მაშინ… ძალიან ბევრი საქმე მქონდა.
— არაფერი, შვილო…
მაგრამ გულში წყენა მაინც დარჩა.
ერთ დღეს გადავწყვიტე საქართველოში ჩამოვსულიყავი — იქნებ იქ მაინც ვიპოვიდი სიმშვიდეს. ბილეთი ვიყიდე და ნინოს ვუთხარი:
— საქართველოში მივდივარ ცოტა ხნით.
— რატომ? აქ რა გაწუხებს?
— არაფერი… უბრალოდ მინდა ჩემი ბავშვობის ქუჩებში გავიარო.
— დედა… ხომ იცი, რომ აქ გვჭირდები…
— მართლა გჭირდებით?
ნინო გაჩუმდა.
საქართველოში ჩამოსვლისას ყველაფერი შეცვლილი დამხვდა — ბავშვობის სახლი აღარ არსებობდა, მეზობლები სხვა ხალხი იყვნენ. მაგრამ მაინც რაღაც სიმშვიდე ვიგრძენი: აქ მაინც ჩემი ენა მესმოდა ქუჩაში.
რამდენიმე კვირის შემდეგ ისევ პოლონეთში დაბრუნება მომიწია — შვილები იქ იყვნენ და იმედი მქონდა, რომ რაღაც შეიცვლებოდა.
მაგრამ არაფერი შეცვლილა.
ახლა ისევ ჩემს ცარიელ სამზარეულოში ვზივარ და საათის წიკწიკს ვუსმენ. ზოგჯერ ვფიქრობ: იქნებ ძალიან ბევრს ვითხოვდი? იქნებ შვილებს თავისუფლება უნდა მივცე? მაგრამ რატომ არის ასე რთული სიბერეში მარტოობა? რატომ გვავიწყდება ერთმანეთი მაშინ, როცა ყველაზე მეტად გვჭირდება გვერდში დგომა?
თქვენ რას ფიქრობთ? მართლა უნდა შევეგუოთ მარტოობას სიბერეში? თუ შეიძლება კიდევ ერთხელ შევიგრძნოთ ოჯახური სითბო?