ჩემი შვილი 35 წლისაა, თავისი ოჯახი ჰყავს, მაგრამ ისევ ჩვენგან ითხოვს ფულს: სად დავუშვი შეცდომა?
„დედა, ხომ იცი, რომ ახლა ცოტა გამიჭირდა… ბავშვებს სკოლაში ახალი ტანსაცმელი სჭირდებათ და ნინოსაც ექიმთან უნდა წავიყვანო. შეგიძლია, თუნდაც 500 ლარი გამომიგზავნო?“
ეს მესიჯი დილით, სამსახურში წასვლამდე წამეკითხა. გული ჩამწყდა. უკვე მერამდენედ… ჩემი შვილი, ლაშა, 35 წლისაა. თავისი ოჯახი ჰყავს — ორი შვილი და ცოლი, ნინო. მე კი ისევ ის დედა ვარ, რომელიც მის ყველა პრობლემას საკუთარ თავზე იღებს. თითქოს წლები გავიდა, მაგრამ არაფერი შეცვლილა.
მახსოვს, როგორ ვზრდიდი ლაშას თბილისში, 90-იანების სიღარიბეში. მამამისი მაშინვე გარდაიცვალა, როცა ლაშა ექვსი წლის იყო. ყველაფერი ჩემზე იყო დამოკიდებული. ვმუშაობდი ორ სამსახურში — დილაობით სკოლაში მასწავლებლად, საღამოობით კი კერძო გაკვეთილებს ვატარებდი. ლაშას არაფერი აკლდა: ახალი ფეხსაცმელი, სათამაშოები, საუკეთესო სკოლა. მინდოდა, მისთვის ყველაფერი მიმეცა, რაც მე არ მქონდა ბავშვობაში.
„დედა, შენ ყველაზე კარგი ხარ! სხვა დედებს არ შეუძლიათ ასე ბევრი რამ გააკეთონ შვილებისთვის!“ — ხშირად მეუბნებოდა პატარა ლაშა და მე სიამაყით ვივსებოდი.
მაგრამ ახლა, როცა უკვე დიდი კაცია, ისევ მე მეყრდნობა. თითქოს ვერ ისწავლა დამოუკიდებლად ცხოვრება. როცა უნივერსიტეტში ჩავაბარა, მეცადინეობაში ვეხმარებოდი; როცა სამსახური ვერ იშოვა, ნაცნობებთან დავრეკე; როცა ცოლი მოიყვანა და ბინა სჭირდებოდა, ჩემი დანაზოგი მივეცი. მაშინ მეგონა, რომ ეს იყო დედის მოვალეობა — შვილს გზა გაუკაფო.
ახლა კი ვგრძნობ, რომ ეს გზა ჩიხში შევიდა.
ლაშას ცოლი ნინო ხშირად მირეკავს: „ქალბატონო მარინა, ხომ იცით, ლაშას სამსახურში ხელფასი დაუგვიანეს… ბავშვებს ბაღში გადასახადი აქვთ…“
ხანდახან მგონია, რომ ნინოსაც აღარ რცხვენია ჩემი დახმარების თხოვნა. თითქოს ეს მათი ოჯახის ჩვეულებრივი ნაწილი გახდა.
მე კი უკვე სამი წელია ემიგრაციაში ვარ — იტალიაში მოხუცს ვუვლი. ჩემი ხელფასი საკმარისი არ არის იმისთვისაც კი, რომ აქ ნორმალურად ვიცხოვრო. მაგრამ ყოველ თვე რაღაცას მაინც ვუგზავნი ლაშას ოჯახს საქართველოში.
ერთხელ მეგობარმა მითხრა: „მარინა, შენს შვილს ასე თუ გააგრძელებ, არასდროს ისწავლის დამოუკიდებლად ცხოვრებას.“ მაშინ გავბრაზდი — როგორ შეიძლება დედამ შვილი უყურადღებოდ დატოვოს? მაგრამ ახლა სულ უფრო ხშირად ვფიქრობ ამ სიტყვებზე.
ერთ საღამოს ლაშამ დამირეკა ვიდეოზარით. ეკრანზე მისი დაღლილი სახე გამოჩნდა.
— დედა, ხომ იცი, რომ ყველაფერს ვცდილობ… უბრალოდ არ გამომდის. საქართველოში ცხოვრება ძნელია. შენ ხომ გესმის…
— მესმის, შვილო… მაგრამ ხომ უნდა სცადო რაღაც შეცვალო? იქნებ სხვა სამსახური მოძებნო? ან რამე პატარა ბიზნესი წამოიწყო?
— დედა, შენ არ იცი აქ რა რთულია ყველაფერი! ნინოსაც ჯანმრთელობა აწუხებს… ბავშვები სულ ავად არიან…
— მეც არ მაქვს მარტივად აქ… მოხუცს ვუვლი მთელი დღე…
— ვიცი, დედა… მაგრამ შენ ხომ ყოველთვის მეხმარები…
ამ სიტყვებმა გული მომიკლა. თითქოს ჩემი დახმარება მისი უფლება იყო და არა მადლიერება.
იმ ღამით ვერ დავიძინე. ვფიქრობდი: სად დავუშვი შეცდომა? იქნებ ზედმეტად ბევრი მივეცი? იქნებ უნდა მესწავლებინა მას დამოუკიდებლობა?
მახსენდება ერთი შემთხვევა — ლაშას 17 წელი შეუსრულდა და უნივერსიტეტში ჩაბარება უნდოდა. მაშინაც ყველაფერი მე მოვაგვარე: საბუთები შევაგროვე, გამოცდებისთვის მასწავლებლები დავუქირავე. მაშინ მეგონა, რომ ასე უნდა ყოფილიყო — დედამ ყველაფერი უნდა გააკეთოს შვილისთვის.
ახლა კი ვხედავ — ლაშამ ვერ ისწავლა პრობლემებთან მარტო გამკლავება.
ერთ დღეს იტალიაში ჩემი უფროსის ქალიშვილი ჩამოვიდა სტუმრად. ახალგაზრდა გოგოა — ანნა ჰქვია. მითხრა:
— მარინა, რატომ არ აძლევ შენს შვილს საშუალებას თავად სცადოს ცხოვრება? იქნებ ერთხელ მაინც უთხრა „არა“?
— როგორ ვუთხრა „არა“? დედა ვარ…
— მაგრამ თუ ყოველთვის დაეხმარები, ის ვერასდროს გაიზრდება.
ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა.
რამდენიმე დღის შემდეგ ლაშამ ისევ მომწერა: „დედა, ძალიან გთხოვ, კიდევ გამომიგზავნე ფული.“
ამჯერად აღარაფერი მივწერე. მთელი დღე ვფიქრობდი პასუხზე. ბოლოს მხოლოდ ერთი წინადადება დავწერე:
„ლაშა, ახლა მე თვითონაც მიჭირს და ცოტა ხნით ვერ დაგეხმარები.“
რამდენიმე საათში დამირეკა:
— დედა! რა ხდება? რამე მოხდა?
— არაფერი მომხდარა… უბრალოდ ახლა მართლა მიჭირს.
— ანუ აღარ გინდა დამეხმარო?
— მინდა დაგეხმარო… მაგრამ მინდა ისწავლო დამოუკიდებლად ცხოვრება.
გაბრაზდა. ტელეფონი გათიშა.
იმ ღამით ტირილი დავიწყე. მეგონა, რომ ცუდი დედა ვიყავი. მაგრამ მეორე დღეს უცნაური სიმშვიდე ვიგრძენი.
ორი კვირის შემდეგ ლაშამ ისევ დამირეკა:
— დედა… იცი რა? მეგობარმა დამირეკა და ერთ პროექტში დამპატიჟეს. შეიძლება ცოტა შემოსავალი მქონდეს…
— მიხარია, შვილო! ნახავ, რომ შეგიძლია საკუთარი თავის რჩენა.
— არ ვიცი… მაგრამ ვცდი.
ამ საუბრის შემდეგ პირველად ვიგრძენი იმედი.
ახლაც ხშირად მეკითხებიან მეგობრები: „მარინა, არ გეშინია შვილი რომ გაგიბრაზდება?“ მეშინია… მაგრამ უფრო მეტად მეშინია იმის, რომ მთელი ცხოვრება ჩემზე იქნება დამოკიდებული და ვერასდროს ისწავლის დამოუკიდებლად ცხოვრებას.
ხანდახან ვფიქრობ: იქნებ საქართველოში ასე ვართ გაზრდილები — მშობლები ყველაფერს შვილებისთვის აკეთებენ და მერე უკვირთ, რატომ ვერ ახერხებენ ისინი დამოუკიდებლობას?
ახლაც ხშირად ვიღვიძებ ღამით და ვფიქრობ: სად დავუშვი შეცდომა? როგორ უნდა მოვიქცე ისე, რომ არც შვილი დავკარგო და არც საკუთარი თავი?
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა არსებობს სწორი გზა მშობლისთვის ასეთ სიტუაციაში?