მამაჩემი მოხუცთა სახლში დავტოვე – ახლა სარკეში ვერ ვუყურებ საკუთარ თავს, მაგრამ სხვანაირად ვეღარ შევძელი
„გიორგი, გთხოვ, არ დამტოვო აქ…“ – ეს სიტყვები დღემდე ყურში ჩამესმის. მამაჩემის ხმა, ოდნავ დაბალი, სევდიანი, იმედგაცრუებული. მე კი, თითქოს სხვის სხეულში ვიყავი იმ წამს – ხელები მიკანკალებდა, თვალებში ცრემლი მიჩერდებოდა, მაგრამ უკან დახევა აღარ შემეძლო.
მამაჩემი ბავშვობაში ჩემი გმირი იყო. თბილისში, ავლაბარში ვცხოვრობდით – პატარა ეზოში, სადაც ყველა ერთმანეთს იცნობდა. მამა ყოველთვის ძლიერი იყო, ჭკვიანი, იუმორით სავსე. დედა ადრე დაგვტოვა და მამამ მარტო გამზარდა. მახსოვს, ღამით რომ მეშინოდა, მამა გვერდით მომიწვებოდა და ჩუმად მეტყოდა: „აქ ვარ, ნინი, ნუ გეშინია.“ მაშინ მეგონა, რომ მამაჩემი ყველაფერს შეძლებდა – ავადმყოფობასაც დაამარცხებდა და მარტოობასაც. მაგრამ ცხოვრება სხვანაირად წავიდა.
ბოლო წლები ძალიან გამიჭირდა. ემიგრაციაში წავედი საბერძნეთში – თბილისში სამსახური აღარ იყო, მამას პენსია არ ჰყოფნიდა წამლებზე. თავიდან ყოველ თვე ვურეკავდი, მერე კვირაში ერთხელ, ბოლოს კი მხოლოდ მაშინ ვრეკავდი, როცა დრო მქონდა. მამა სულ უფრო ხშირად მეჩივლებოდა: „ნინი, მარტო ვარ, მეზობლები აღარ მყავს, ეზოც დაცარიელდა.“ მე კი მხოლოდ ვპირდებოდი: „მალე ჩამოვალ, მამა.“
ერთ დღეს მეზობელმა დამირეკა: „ნინი, შენი მამა კიბეზე დაეცა.“ ყველაფერი აირია – საბერძნეთიდან საქართველოში დაბრუნება, ექიმები, საავადმყოფოები… მამა უკვე ვეღარ დადიოდა. სახლში მოვათავსე, მაგრამ მე ისევ უნდა დავბრუნებულიყავი სამუშაოდ. ვცდილობდი დამხმარე დამექირავებინა, მაგრამ ფული არ მყოფნიდა. ბოლოს მივხვდი – სხვა გზა აღარ მქონდა.
მოხუცთა სახლში რომ მივიყვანე, მამა ჩუმად მიყურებდა. „შვილო, ხომ იცი, მე შენ არაფერს გთხოვ… უბრალოდ არ დამტოვო აქ.“
– მამა… მე სხვა გზა არ მაქვს… ხომ იცი…
– ვიცი, ნინი. ვიცი…
ის დღე ყველაზე მძიმე იყო ჩემს ცხოვრებაში. სარკეში ვეღარ ვუყურებ საკუთარ თავს – თითქოს საკუთარი თავი გავყიდე.
მოხუცთა სახლი თბილისშია – ძველი შენობაა, კედლები გაყვითლებულია. იქ ბევრი ისეთი ადამიანია, ვისაც შვილები უცხოეთში ჰყავს. ზოგიერთი საერთოდ აღარავის ახსენებს. მამაჩემი თავიდან ჩუმად იყო – მერე დაიწყო წერა: წერილებს მწერდა, ხანდახან ბავშვობის ამბებს მიყვებოდა. ერთხელ მომწერა: „შვილო, აქ დრო ნელა გადის. ზოგჯერ მგონია, რომ შენს ხმას ვეღარ გავიგონებ.“
მე კი ყოველდღე ვცდილობ თავი დავიმშვიდო: „სხვა გზა არ მქონდა. ასე აჯობებს.“ მაგრამ ღამით რომ ვიღვიძებ და სიჩუმეში მამაჩემის სიტყვები ჩამესმის – „ნინი, ნუ დამტოვებ აქ“ – მაშინ ყველაფერი აზრს კარგავს.
ერთხელ მეგობარმა დამირეკა საბერძნეთიდან:
– ნინი, შენ რა გგონია მარტო შენ ხარ ასე? ყველა ქართველი ემიგრანტი ასე ცხოვრობს! ჩვენც მშობლები გვყავს მოხუცთა სახლებში.
– მაგრამ მე ხომ დავპირდი… რომ არასდროს დავტოვებდი…
– ცხოვრება სხვანაირად მიდის ხოლმე.
მაგრამ ეს სიტყვები ვერ მამშვიდებს.
ერთ დღეს მოხუცთა სახლიდან დამირეკეს: „თქვენი მამა ცუდადაა.“ ყველაფერი გადავყარე და თბილისში გამოვფრინდი. მამა საწოლში იწვა – თვალებში ისევ ის სევდა ჰქონდა.
– ნინი… ხომ იცი, მე შენ არ გადანაშაულებ… უბრალოდ მინდა იცოდე – მარტო ყოფნა ყველაზე მძიმეა.
– მაპატიე, მამა…
– არაფერია საპატიებელი…
მამამ ხელი ჩამჭიდა და პირველად ცხოვრებაში ვიგრძენი – ის აღარ იყო ძლიერი. ისიც ჩვეულებრივი ადამიანი აღმოჩნდა – სუსტი და მარტოსული.
ახლა ყოველ ღამე სარკეში ვერ ვუყურებ საკუთარ თავს. თითქოს ჩემი თავი აღარ ვარ. მეგობრები მეუბნებიან: „სხვა გზა არ გქონდა.“ მაგრამ მე მაინც მგონია – შეიძლებოდა სხვანაირად ყოფილიყო.
ხანდახან ვფიქრობ: რამდენი ქართველი ცხოვრობს ასე? რამდენი შვილი ტოვებს მშობელს მარტო მოხუცთა სახლში? რატომ ვერ ვპოულობთ გამოსავალს? იქნებ სიყვარული მხოლოდ სიტყვებია და რეალურად ყველას თავისი თავი უფრო უყვარს?
ახლაც როცა ამ ამბავს ვწერ, მამაჩემის ხმა ჩამესმის: „აქ ვარ, ნინი, ნუ გეშინია.“ მაგრამ ახლა მე მეშინია – საკუთარი თავის და იმ სიცარიელის, რომელიც decisions-მა დატოვა.
თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? მართლა არსებობს ისეთი სიტუაცია, როცა სხვა გზა აღარ არის?