სიცოცხლის ყველაზე მძიმე წუთებში უმოქმედობა არ არის გამოსავალი

„მარიამ, გთხოვ, ნუ წახვალ! გთხოვ, არ დამტოვო!“ — დედაჩემის ხმა დღემდე ყურში ჩამესმის, თითქოს ისევ იმ დილით ვდგავარ აეროპორტში, ჩემოდნებით ხელში, ცრემლიანი თვალებით. მაშინ მეგონა, რომ ეს იყო ერთადერთი გზა — წავიდე იტალიაში, ვიშოვო ფული და ოჯახი გადავარჩინო. მაგრამ არავინ მასწავლა, რომ ზოგჯერ მოქმედება ისეთივე მტკივნეულია, როგორც უმოქმედობა.

ჩემი ცხოვრება თბილისში დაიწყო, ჩვეულებრივ ოჯახში. მამა მძღოლი იყო, დედა — მასწავლებელი. ბავშვობიდანვე ვხედავდი, როგორ იბრძოდნენ მშობლები ყოველდღიური პრობლემების გადასალახად. მაგრამ ყველაფერი შეიცვალა, როცა მამა ავად გახდა და საწოლს მიეჯაჭვა. დედა მარტო დარჩა სამ შვილთან და ავადმყოფ ქმართან. მე უფროსი ვიყავი და პასუხისმგებლობა ჩემზე გადმოვიდა.

ერთ დღესაც, როცა სახლში საჭმელი აღარ გვქონდა და ბანკის თანამშრომელი კარზე მოგვადგა, დედამ მითხრა: „შვილო, იქნებ შენ წახვიდე უცხოეთში? აქ ვეღარ გავძლებთ.“ მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ ბავშვობა დამთავრდა. იმ ღამით ვერ დავიძინე — ვტიროდი ჩუმად, რომ დედას არ გაეგო.

იტალიაში ჩასვლა ყველაზე მძიმე გამოცდილება იყო ჩემს ცხოვრებაში. ენა არ ვიცოდი, არც მეგობრები მყავდა. პირველი დღეები მხოლოდ ტირილში გავატარე. ჩემი მასპინძელი ქალი, სიგნორა ლუჩია, მკაცრი იყო. „თუ გინდა აქ დარჩე, იმუშავე! აქ არავის აინტერესებს შენი ცრემლები,“ — მითხრა პირველივე დღეს.

მთელი დღე ვალაგებდი სახლს, ვრეცხავდი სარეცხს, ვუვლიდი მოხუცს. ღამით კი ფანჯარასთან ვიჯექი და თბილისზე ვფიქრობდი. დედას წერილებს ვწერდი: „დედა, კარგად ვარ, ნუ ნერვიულობ.“ სინამდვილეში კი სულ უფრო მეტად ვკარგავდი საკუთარ თავს.

ერთ დღესაც, როცა სიგნორა ლუჩიას ქალიშვილი ჩამოვიდა და შემთხვევით ჩემი ტელეფონი აიღო, დედაჩემის წერილი წაიკითხა და სიცილი დაიწყო: „მარიამი ისევ ტირის თავის ქვეყანაში დარჩენილ ოჯახზე! რა სენტიმენტალური ხალხი ხართ ქართველები!“ მაშინ პირველად მომინდა ყვირილი: „თქვენ არაფერი იცით ჩვენს ტკივილზე!“ მაგრამ ხმა ვერ ამოვიღე.

დრო გადიოდა და მე უფრო და უფრო ვკარგავდი იმედს. ერთხელაც, როცა ხელფასი დამიგვიანეს და ბანკიდან დარეკეს — „თუ ფულს არ გადმორიცხავთ, თქვენს სახლს ჩამოგართმევთ“ — მივხვდი, რომ რაღაც უნდა შემეცვალა. იმ ღამით პირველად დავფიქრდი: იქნებ აქ დარჩენა შეცდომაა? იქნებ უმოქმედობა — უბრალოდ ლოდინი უკეთესი ხვალინდელისა — უფრო დამღუპველია?

დედაჩემმა მომწერა: „შვილო, მამას მდგომარეობა გაუარესდა.“ ის ღამე ყველაზე მძიმე იყო ჩემს ცხოვრებაში. ფანჯარასთან ვიჯექი და ვფიქრობდი: დავბრუნდე? დავრჩე? თუ უბრალოდ დაველოდო სასწაულს?

მეორე დღეს სიგნორა ლუჩიამ მითხრა: „დღეს ჩემი მეგობარი მოდის სტუმრად. ყველაფერი უნდა იყოს იდეალურად.“ მთელი დღე ვალაგებდი სახლს, მაგრამ გულში რაღაც მეწვოდა. სტუმარი მოვიდა — მაღალი ქალი იყო, მკაცრი სახით. საუბარში შემთხვევით გაიგო, რომ ქართველი ვიყავი. უცებ შემომხედა და მკითხა:

— შენ რატომ ხარ აქ?
— ოჯახისთვის ფული მჭირდება.
— და რას აკეთებ იმისთვის, რომ უკეთესი ცხოვრება გქონდეს?
— ვმუშაობ…
— მხოლოდ მუშაობა საკმარისი არ არის. უნდა იბრძოლო.

ეს სიტყვები გულში ჩამრჩა. იმ ღამით პირველად დავიწყე ფიქრი: რას ნიშნავს ბრძოლა? მხოლოდ მუშაობაა ბრძოლა? თუ მეტი შემიძლია?

რამდენიმე დღის შემდეგ სიგნორა ლუჩიამ გამომიცხადა: „მარიამ, შენ ძალიან ნელა მუშაობ. თუ ასე გააგრძელებ, სხვა მოვძებნი.“ მაშინ მივხვდი — თუ აქ დავრჩები და არაფერს შევცვლი, უბრალოდ დავიღუპები.

მივედი ქართულ ეკლესიაში და სხვა ემიგრანტებს შევხვდი. იქ გავიცანი ნინო — ქალი, რომელმაც ყველაფერი დაკარგა საბერძნეთში და ახლა იტალიაში ცდილობდა თავიდან დაწყებას. ნინომ მითხრა: „მე როცა ყველაზე ცუდად ვიყავი, უბრალოდ ავდექი და ახალი სამსახური ვიპოვე. უმოქმედობა კლავს.“

იმ ღამით გადავწყვიტე: აღარ დაველოდები სასწაულს. მეორე დღესვე დავიწყე ახალი სამსახურის ძებნა. რამდენიმე კვირაში პატარა ბარში მიმიღეს დამლაგებლად. ხელფასი ნაკლები იყო, მაგრამ გარემო უკეთესი — ადამიანები უფრო თბილად მექცეოდნენ.

დედას დავურეკე და ვუთხარი: „დედა, მე აღარ ვარ იმ სახლში. ახლა სხვა სამსახური მაქვს.“ დედამ ტირილით მიპასუხა: „შვილო, მთავარია შენ კარგად იყო.“

მაგრამ პრობლემები არ დამთავრებულა. მამას მდგომარეობა გაუარესდა და საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ფული ისევ არ გვყოფნიდა. ძმებმა სწავლა მიატოვეს და მუშაობა დაიწყეს თბილისში.

ერთ დღესაც დედამ მომწერა: „შვილო, იქნებ დაბრუნდე? მარტო ვერ გავუძელი.“ მაშინ პირველად დავფიქრდი: რა უფრო მნიშვნელოვანია — ფული თუ ოჯახთან ყოფნა? იმ ღამით ვერ დავიძინე.

ბარში მუშაობისას ერთი ქართველი ბიჭი გავიცანი — ლაშა. ისიც ემიგრანტი იყო, მაგრამ სულ სხვანაირად უყურებდა ცხოვრებას: „აქ რომ ხარ, უნდა იცხოვრო! უნდა სცადო ყველაფერი! თორემ სახლში დაბრუნებულს მხოლოდ სინანული დაგრჩება.“

ლაშასთან საუბარმა გამაბედნიერა. ერთად დავიწყეთ პატარა ქართული საღამოების მოწყობა ბარში — ვმღეროდით ქართულ სიმღერებს, ვაცხობდით ხაჭაპურს და ცოტა ფულსაც ვშოულობდით.

ერთხელ დედამ დამირეკა და მითხრა: „შვილო, მამას მდგომარეობა სტაბილურია. შენ რომ არ წასულიყავი, ალბათ სახლსაც დავკარგავდით.“ მაშინ პირველად ვიგრძენი სიამაყე საკუთარ თავში.

მაგრამ შინაგანად მაინც ვერ ვისვენებდი. ყოველ საღამოს საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: სწორად მოვიქეცი? იქნებ უნდა დავბრუნდე? იქნებ უმოქმედობა ისევ მიბრუნდება ჩემს ცხოვრებაში?

ერთ დღესაც ბარში ერთი იტალიელი ქალი მოვიდა და მკითხა:
— რატომ ხარ ასე სევდიანი?
— ოჯახი მენატრება…
— მაგრამ შენ აქ ხარ და რაღაცას ქმნი! ეს უკვე გამარჯვებაა.

იმ ღამით პირველად გავიღიმე გულწრფელად.

ახლა უკვე სამი წელია იტალიაში ვარ. ბევრი რამ ვისწავლე — ყველაზე მთავარი კი ისაა, რომ უმოქმედობა კლავს იმედს და ადამიანს შიგნიდან ანგრევს. როცა ყველაზე ბნელია ცხოვრება — სწორედ მაშინ უნდა იმოქმედო.

ხშირად ვფიქრობ: რა იქნებოდა მაშინ სახლში რომ დავრჩენილიყავი? ან იტალიაში რომ უბრალოდ დამელოდა უკეთეს ხვალინდელს?

ახლაც ხშირად მიჭირს გადაწყვეტილებების მიღება. მაგრამ ვიცი — უმოქმედობა არ არის გამოსავალი.

თქვენ რას იზამდით ჩემს ადგილას? დარჩებოდით უცხო ქვეყანაში ოჯახის გადასარჩენად თუ დაბრუნდებოდით საქართველოში საყვარელ ადამიანებთან? იქნებ უმოქმედობაც არჩევანია?